Zwijgstrategie verpleeghuizen 'werkt geruchten in de hand'

De coronacrisis treft verpleeghuizen zwaar. Sommige houden de kaken stijf op elkaar, terwijl andere open en transparant zijn over het aantal dodelijke slachtoffers en besmettingen. Wat is wijsheid?

In de mailbox van deze krant druppelen de laatste weken veel verontrustende e-mails binnen. Van medewerkers van verpleeghuizen in de regio, maar ook van familieleden die iemand in zo'n tehuis hebben zitten. Het zijn alarmerende berichten over hoge sterftecijfers. Maar zijn de meldingen ook waar?

Op die vraag is moeilijk een antwoord te geven omdat een deel van de tehuizen ervoor kiest niets tegen de pers te zeggen. De verpleeghuizen in de regio IJsselland hebben zich verzameld en gaven al medio maart aan niet te willen reageren, om geen commotie te veroorzaken.

In Bathmen vielen in een tehuis zeker vijf doden, maar volgens geruchten meer dan het dubbele. Directeur Jackie van Beek wil dat noch bevestigen, noch ontkennen. ,,Daar doen we geen uitspraken over in verband met de privacy van onze bewoners en hun familie."

Onrust

Ook Carinova in onder meer Deventer kiest ervoor niet naar buiten te treden met het aantal zieken en dodelijke slachtoffers, omdat dat alleen maar tot meer onrust zou leiden. Deze zwijgstrategie leidt tot kritiek van nabestaanden.

Greetje Leuninge legt als woordvoerder van de Saxenburgh Groep uit dat diezelfde afspraak voor de verpleeg- en verzorgingshuizen die onder de koepelorganisatie vallen nu eenmaal is gemaakt. Dat zijn er dertien in Ommen, Coevorden en Hardenberg. ,,We kiezen daarbij voor de privacy van de patiënten en doen geen mededelingen over namen of leeftijden. Nabestaanden willen het ook niet en wij respecteren dat."

Frank Kodden is namens de organisatie Driezorg hét aanspreekpunt voor verzorgingstehuizen in IJsselland. ,,Eerlijk: er zit bij mij best een beetje frustratie. Ik wil de angst en paniek niet groter maken. Daar is de samenleving niet bij gebaat. Niet dat we iets te verbergen hebben of willen verbergen. Integendeel. We communiceren open en eerlijk aan de direct betrokkenen vanuit de zorgteams die de cliënt en de familie kennen."

Kodden benadrukt zo transparant mogelijk te willen zijn. ,,Iedereen mag erop vertrouwen dat we alles vertellen wat nodig is. We zijn kritisch omdat we ons de vraag stellen welk doel gediend wordt met het delen van dit soort cijfers en aantallen. Ik wil niet terug naar die koude cijfers, achter ieder cijfer gaat namelijk leed en een mensenleven schuil."

Van de zeventig bewoners van woonzorgcentrum Brinkhoven in Heerde zijn inmiddels 22 mensen overleden. Directeur Jos Bleijenberg van het zwaar getroffen verzorgingstehuis kiest juist bewust voor openheid en deelt alle cijfers van het aantal besmettingen en dodelijke slachtoffers. ,,De impact van de coronacrisis is heel groot. Daar kun je maar beter open en transparant over zijn. Juist om het verhaal achter die kille cijfers te kunnen laten zien.''

Hoe krampachtiger je reageert, hoe lastiger het wordt. Dan kan, stelt Bleijenberg, de indruk ontstaan dat je iets te verbergen hebt. ,,Ik wil juist laten zien wat er gebeurt in ons huis, wat de impact is van corona. Dit hoort er ook bij."

Privacy

Noud Bex, gespecialiseerd in crisiscommunicatie in de zorg, merkt de verschillen. ,,Het gaat van helemaal niets zeggen tot melden hoeveel corona-slachtoffers er zijn gevallen." Volgens Bex zijn tehuizen sowieso gebonden aan strenge privacyregels. ,,Informatie mag nooit naar cliënten te herleiden zijn."

Niks zeggen, is volgens de expert geen verstandige tactiek. ,,Dat werkt geruchten in de hand. Het beste kun je in ieder geval wel iets vrijgeven, om vreemde verhalen te voorkomen. Hoe ver je daarin gaat, dat verschilt."

Hij noemt de huidige crisis 'uitzonderlijk'. ,,Voor crisiscommunicatie in de zorg liggen allerlei draaiboeken klaar. Maar die zijn vooral gericht op incidenten. Het overlijden van een cliënt door foute medicatie of het uitbreken van het norovirus, bijvoorbeeld. Pandemieën en epidemieën worden wel genoemd, maar dat leek iets dat alleen ver weg, in andere delen van de wereld voor zou komen. Dat was vooral theorie."

Brancheorganisatie Actiz laat weten dat er niet één specifieke richtlijn voor communicatie is. ,,Wij zijn vóór feitelijke communicatie. Daar moet wel context bij gegeven worden."