Zorgverzekeraars willen de marktwerking in 2021 terug

Minister De Jonge wil minder marktwerking in de zorg. Zorgverzekeraars keren zich ertegen. 
Minister Hugo de Jonge van volksgezondheid, welzijn en sport wil in de zorg meer centraal regelen. ©ANP

Zorgverzekeraars zien niets in het pleidooi van minister Hugo de Jonge voor minder markt in de zorg. In een brief aan alle bewindslieden op zorg, naast De Jonge ook Tamara van Ark en staatssecretaris Paul Blokhuis, maken zij zich juist sterk voor terugkeer van de marktwerking in 2021. Die marktwerking stopte deels toen zorgverzekeraars in maart aankondigden dat zij concurrentie even niet belangrijk vonden, maar samen de kosten van de coronacrisis wilden delen.

Dat werkte, dus is de les volgens De Jonge: minder marktwerking en minder concurrentie. Nee, dat is niet de les, zeggen de zorgverzekeraars. Collectieve regelingen en minder markt werken prima in een crisissituatie, maar niet op lange termijn.

Zo’n 5 miljard euro is er ondertussen uitgekeerd zodat zorgorganisaties door konden blijven werken. Dat hielp, maar daardoor dreigen politici te eenzijdig te kijken naar minder marktwerking in de zorg, zegt de voorzitter van Zorgverzekeraars Nederland Dirk Jan van den Berg. De verbroedering tussen zorgverzekeraars die samen de lasten van de coronacrisis dragen, moet straks worden gecombineerd met markwerking en concurrentie, waarschuwt Van den Berg.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

‘Door concurrentie ontstaat innovatie’

Want juist met marktwerking en concurrentie zijn de zorgkosten in de hand te houden; toch de voornaamste bestaansreden van de zorgverzekeraars. Door concurrentie ontstaat innovatie die de kosten beteugelen, stelt Van den Berg. Hij bedoelt niet de keiharde concurrentie zoals bij bedrijven die elkaar bestrijden met patenten en streven naar maximale winst, maar ‘vriendelijke concurrentie’. “Zorgverzekeraars proberen zelf zo goed mogelijk te presteren, zij hebben geen winstoogmerk. Tegelijkertijd leren we ook graag van elkaar. De ene zorgverzekeraar richt zich op preventie, een ander op zinnige zorg. Zo ontstaat innovatie. Dat gebeurt dus niet door van bovenaf te sturen. De samenwerking was er overigens al voor de coronacrisis.”

Van den Berg en de zorgverzekeraars willen daarmee zeggen dat zij in tijden van crisis flexibel genoeg zijn om zich aan te passen, om collectief afspraken te maken met ziekenhuizen en andere zorginstellingen, in plaats van ieder voor zich.

“Zeker, er zijn vragen die centraal, op nationaal niveau beantwoord moeten worden”, zegt Van den Berg. “Dat bleek bijvoorbeeld bij de inkoop van persoonlijke beschermingsmiddelen. De verpleeghuizen en ziekenhuizen hadden vaak te weinig slagkracht om op de internationale markt schorten, mondkapjes en handschoenen te kopen. Dat doe je nationaal, daar gaat de overheid over. Maar dat we alles centraal moeten gaan regelen omdat dat beter is, vind ik een onbewezen stelling.”

Betaalbaarheid van de zorg

Want als de crisis voorbij is, wacht weer het grote vraagstuk van de betaalbaarheid van de zorg. Jaarlijks keren zorgverzekeraars voor ongeveer 50 miljard euro uit. Om die kosten in de hand te houden, verwachten zorgverzekeraars veel van preventieve gezondheidszorg. “Bij preventie heb je veel profijt van samenwerking met gemeenten. Het is de moeite waard om te kijken waar we als verzekeraars bruggen kunnen slaan met de gemeenten. Zij gaan over schuldenproblematiek, huisvesting, jeugdzorg en voorlichting.” 

De stress van schulden of huisvestingsproblemen kan leiden tot allerlei gezondheidsklachten. De oorzaak van de klachten is in dat geval niet medisch, maar sociaal-maatschappelijk. Daar, lokaal in plaats van op nationaal niveau met een centrale aansturing, moet in dat geval dan ook de oplossing worden gezocht, vindt Van den Berg.

De collectivisering van 2020, waar De Jonge zich sterk voor maakt, is dus als het aan de zorgverzekeraars ligt volgend jaar verleden tijd. “Ergens in het zorgsysteem moet iemand de rol pakken van: moet deze behandeling zo veel geld kosten, is de zorg zinnig? Dat soort vragen die wij stellen zijn niet altijd populair. Maar de antwoorden zorgen voor een doelmatigere zorg. Zo houd je de kosten in hand.”

Lees ook:

Zorgverzekeraars vinden concurrentie even niet belangrijk en delen de kosten van de coronacrisis

Dat de coronacrisis extra geld kost, doet er voor de zorgverzekeraars even niet toe. ‘Continuïteit staat nu voorop.’