Voorbereidingen EU-top: premier Rutte spil in hoog Europees spel

In de aanloop naar de cruciale eurotop over de herstelmiljarden voor de zware recessie is premier Rutte de gewilde man bij de EU-leiders. Allemaal proberen ze de ‘leider van het vrekkenverzet’ te bewegen tot een iets minder harde opstelling.  
Bondskanselier Angela Merkel met premier Rutte vorig jaar op weg naar een werklunch in het Catshuis in Den Haag.

Donderdagavond dineert premier Mark Rutte in Berlijn met bondskanselier Angela Merkel. Het is een van de vele – en zeker niet onbelangrijkste – ontmoetingen van de premier in een aanloop naar de cruciale EU-top volgende week vrijdag en zaterdag. Daar gaat het over geld, veel geld: 1.850 miljard euro om precies te zijn. Herstelmiljarden om de zwaarste recessie uit de geschiedenis van de EU het hoofd te bieden.

De inzet is hoog, de belangen zijn groot. Niet verrassend dus dat Ruttes eerste buitenlandse reis sinds de lockdown naar Merkel voert. Zij is niet alleen de centrale speler aan de Europese vergadertafel, Duitsland is op dit moment ook nog eens EU-voorzitter. Daarnaast heeft Rutte iets goed te maken. De bondskanselier was ronduit pissig over het in haar woorden ‘kinderlijke gedrag’ van Rutte tijdens de laatste fysieke EU-top eind februari. Toen verklaarde de premier bij aankomst in Brussel een fijne muziekbiografie en een appeltje te hebben meegenomen om de vergadering met zijn collega’s uit te zitten. Die konden deze Hollandse humor niet waarderen.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Europees activisme

De geveinsde desinteresse destijds bij Rutte heeft inmiddels plaatsgemaakt voor Europees activisme. Eind juni ontving hij de Franse president Emmanuel Macron in Den Haag. Afgelopen maandag dineerde hij met EU-president Charles Michel. Woensdag overlegde hij (per video) met de premiers van Zweden en Denemarken en de Oostenrijkse kanselier – de ‘vrekkige vrienden’, zoals het clubje in Brussel worden genoemd. Vanavond is Rutte dus in Berlijn, vrijdagavond komt de Italiaanse premier Giuseppe Conte voor diner naar Den Haag, maandagmiddag de Spaanse premier Pedro Sánchez voor lunch en ’s avonds de Portugese premier António Costa voor een diner. En dat allemaal naast de bel-, mail- en appcontacten met andere leiders.

Rutte positioneert zichzelf als de leider van ‘het vrekkenverzet’. Sommige collega’s duwen hem ook graag in die positie. Sinds het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU – een regeringsleider betitelde de Britse voormalige premier David Cameron onlangs als de ‘oervrek’ – zijn de ogen op Nederland gericht om het ‘gat van Londen’ aan de EU-tafel te vullen. Rutte wil dat ook, getuige zijn Europese speeches in 2018 (Berlijn, Straatsburg) en 2019 (Zürich).

Inventieve compromissenmaker

Dat de premier naast Merkel en Michel – gezien hun positie geëigende gesprekspartners – nu ook andere collega’s ontvangt en bezoekt, geeft hem invloed. Rutte wordt sowieso gewaardeerd in Brussel: hij kent zijn dossiers en geldt als een inventieve compromissenmaker. Nog even en het woord ‘geitenpaadje’ kan worden toegevoegd aan het Brusselse jargon. Zoals Merkel het EU-vocabulaire eerder verrijkte met Schuldenbremse.

Rutte is na Merkel en de Hongaarse premier Viktor Orbán de derde in senioriteit aan de EU-tafel. Maar Rutte wordt ook als het grootste obstakel aangewezen bij de poging een akkoord te bereiken over de herstelmiljarden. Nederland heeft veel eisen: behoud van de korting op de EU-betaling; een kleinere Europese meerjarenbegroting; een kleiner herstelfonds; geen subsidies maar leningen aan de lidstaten; strikte hervormingen in ruil voor de Europese leningen. Eisen waarmee hij op de tenen van vrijwel elke Europese collega trapt.

‘Wie een spil in het debat wil zijn, moet bereid zijn te draaien’, merkt een ervaren Brusselse diplomaat op. Alleen maar ‘nee’ blijven roepen – wat Nederland tot nog toe met verve doet – werkt niet als de collega’s uit Berlijn, Parijs, Madrid, Rome en Lissabon bij je aan tafel schuiven. ‘Als Merkel, Macron, Conte, Sánchez en Costa naar je toe komen om te luisteren, omdat ze een oplossing voor jouw problemen willen zoeken, moet je zelf bereid zijn water bij de wijn te doen. Anders betaal je later de rekening voor die obstinate opstelling’, aldus de diplomaat.

‘Geen tijd te verliezen’

Betrokkenen in Brussel en Den Haag beamen dat het politieke overleg de komende dagen bepaalt of de EU-top een succes wordt of een mislukking. Den Haag is alvast niet ontevreden over de ontwikkelingen. ‘Het beweegt naar ons toe’, wordt er gefluisterd. Brusselse ambtenaren beamen dit: zo is het behoud van de Nederlandse korting op de EU-betalingen (1,5 miljard euro per jaar) inmiddels zekergesteld. ‘Maar we zijn er nog lang niet’, aldus een Brusselse ambtenaar.

Volgens Merkel heeft de EU ‘geen tijd meer te verliezen’, zei ze woensdag in het Europees Parlement, haar eerste buitenlandse reisbestemming sinds het uitbreken van de coronapandemie. Volgens Michel stond er ‘nooit eerder zoveel op het spel’.