Vliegtuigen zijn uitgerust met de nieuwste snufjes, maar tegen een zwerm meeuwen valt nog altijd niets te doen

Wereldwijd vinden elk jaar zo'n 21.000 botsingen plaats tussen vogels en vliegtuigen, al leidt niet elke ‘bird strike' tot directe schade, een noodlanding of - veel erger - een ongeluk. Maar goed ook, want hoe hoogtechnologisch de nieuwste vliegtuigen ook zijn, tegen een zwerm meeuwen in de lucht valt zo goed als niets te beginnen.
Kapitein Damir Joesoepov besliste een noodlanding te maken nadat zowel de linker- als de rechtermotor niet meer werkte. ©Copyright 2019 The Associated Press. All rights reserved

De piloot van een Russische Airbus A321 kon zijn toestel met aan boord 233 passagiers donderdag veilig in een maïsveld laten landen nadat meeuwen in de motoren terechtgekomen waren. Het is lang niet het eerste vogelincident in de (commerciële) luchtvaart dit jaar. Volgens FAA (Federal Aviation Administration) waren er de laatste twintig jaar 112.815 incidenten tussen vliegtuigen en vogels, al ligt het werkelijke aantal volgens experts véél hoger. Ze schatten dat liefst 80% van de botsingen niet wordt gemeld. Als hun denken klopt, vonden er de laatste twee decennia 500.000 aanvaringen plaats. Het ICAO Bird Strike Information System (IBIS) meldt dan weer 97.751 botsingen tussen 2008 en 2015. In hun statistieken niet uitsluitend vogels, maar ook 612 vleermuizen, één verdwaalde eekhoorn, elf muskusratten en elf wasberen. De gegevens komen uit rapporten van 91 landen, waaronder ook België. Volgens Brussels Airlines gebeurt het “regelmatig” dat een vliegtuig wordt getroffen door vogels. Europa spant in alle studies trouwens de kroon ‘dankzij’ zijn grootste vogelpopulatie. Op de tweede plek staat Noord-Amerika.

Meestal hebben de incidenten maar een beperkte impact. “Zo is de cockpit bestand tegen een inslag van een vogel”, zegt luchtvaartspecialist Luk De Wilde. “Het raam kan wel barsten, maar zal bijna nooit verbrijzelen.” Af en toe vallen er wel gewonden - tussen 1990 en 2013 297 om precies te zien, volgens de FAA. Heel zelden zijn er ook doden zoals op 15 juli 1996 toen een Belgische Hercules C-130 neerstortte bij Eindhoven. Een zwerm spreeuwen en kieviten die het toestel onbestuurbaar maakten, kostte het leven aan 34 inzittenden. Al blijft de noodlanding van vlucht 1549 van US Airways in 2009 toch het meest tot de verbeelding spreken: Canadese ganzen beschadigden de twee motoren van het vliegtuig tijdens zijn klim waardoor de piloot moest landen in het ijskoude water van de Hudson bij New York. De 155 inzittenden overleefden.

“De luchtvaart innoveert wel, toch is ze nauwelijks opgewassen tegen dit probleem”, zegt De Wilde. “Carbon maakt vliegtuigen tegenwoordig minder zwaar, de impact na een botsing blijft even groot.” Het Amerikaanse ‘Bird Strike Committee’ berekende dat een gans van 5,3 kilo een even grote schok veroorzaakt bij een opstijgend vliegtuig als wanneer een object van 450 kilogram vanaf drie meter op datzelfde toestel zou vallen wanneer het aan de grond staat. “Ook een rooster voor de motoren hangen, lost niets op. Integendeel, de risico’s zijn groter. Het kan leiden tot corrosie en er kan metaal in de motor terechtkomen.”

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Voorkomen is dus het codewoord. “Brussels Airport heeft hiervoor een speciaal team in dienst”, zegt De Wilde nog. “Die zijn uitgerust met materiaal om vogels op te sporen. Vogelwachters vuren schoten af of lichtkogels, rijden rond met auto’s die angstkreten van de meest voorkomende soorten afspelen en controleren voortdurend alle banen. Luchthavens zijn heel vaak broedplaatsen voor vogels door de aanwezigheid van groen. En omdat de motoren stiller zijn geworden, zijn vogels minder snel af te schrikken.” Op Schiphol werd zelfs olifantsgras geplant om ganzen te weren.

Weetjes:

-  61% van de botsingen vindt plaats bij het landen, 36% bij het opstijgen. De overige 3% tijdens een vlucht

- 1 vogel veroorzaakt slechts in 8% van de gevallen schade. Het gevaarlijkst zijn grote groepen tussen 11 en 100 vogels

- De knobbelzwaan, tussen 10 en 20 kilogram, vormt de grootste bedreiging. De meeste botsingen gebeuren in Europa met meeuwen

- 53% van de botsingen vindt plaats tussen juli en oktober wanneer jonge vogels het nest verlaten

- Vogelaanvaringen kosten luchtvaartmaatschappijen ongeveer 1 miljard euro per jaar (onderzoek uit 2009)