Verdriet sijpelt door telefoon van het Coronaloket

HULPVRAGEN oNDERNEMERS

In Gelderland kreeg het Coronaloket bijna 7000 telefoontjes, in Overijssel zo'n 3500 en in Flevoland krap 2100. De Kamer van Koophandel voert het loket uit in opdracht van het ministerie van Econo-mische Zaken.
©Maarten Sprangh

Het speciale Coronaloket van de Kamer van Koophandel heeft de afgelopen vijf maanden bijna 70.000 telefoontjes verwerkt van ondernemers in corona-nood. Op het hoogtepunt werkten er 170 adviseurs bij het loket.

Ze hebben sinds corona vaker ondernemers aan de telefoon die 'ineens breken' omdat ze geen uitweg meer zien. Ondernemersadviseurs Yvonne Nikkelen (54) uit Ulft en Ton van Hardeveld (59) uit Brummen van de Kamer van Koophandel horen de wanhoop. Nikkelen: ,,En dan denk ik: oh mijn hemel, dat hebben al die ondernemers..."

Even is ze stil. Dan: ,,Ja, daar lig ik wakker van. Je wilt al die verhalen niet mee naar huis nemen, want hoe moet ik ondernemers helpen als ik er zelf aan onderdoor ga. Je moet die empathie indammen, niet verder dan de drempel van de voordeur, maar dat lukt niet altijd. Al die ondernemers hebben slapeloze nachten en dat besef ik zo goed. Ik zeg wel eens: je hebt coronagevallen en je hebt coronagevallen en van allebei word je op je eigen manier ziek."

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Nikkelen en Van Hardeveld zijn twee van de 170 adviseurs achter het Coronaloket dat de KvK inrichtte. Ze verwerkten de afgelopen maanden bijna 70.000 telefoontjes, die volgens Van Hardeveld vaak 'wat langer' duurden dan anders. ,,Ik voel me af en toe net een psycholoog. Soms willen ondernemers gewoon een schouder, iemand tegen wie ze kunnen aanpraten omdat ze het gewoon kwijt moeten."

Hij glimlacht. ,,We bieden soms zelfs 'nazorg', dan bellen we en vragen hoe het nu gaat, een soort coaching, outbound, dat wordt zeer gewaardeerd."

Op sommige dagen verwerkten de adviseurs tweeduizend gesprekken. Nu is dat een stuk minder. Straks, in het najaar als bedrijven gaan omvallen omdat steunmaatregelen gewoonweg niet meer helpen, rekenen ze op een nieuwe piek.

Tsunami

Nikkelen herinnert zich hoe die ondernemerstsunami vanuit het niets op de KvK afrolde op een dag in maart na de persconferentie van premier Mark Rutte over de 'intelligente lockdown'. ,,Mijn teamleider appte 's morgens: 'Het kan vandaag wel eens heel druk worden'. Ik zou niet op kantoor zijn; ik had die dag een vergadering in Amsterdam. Nog niet halverwege, in de trein, hoorde ik: 'We houden het niet meer'. Op het eerste station stapte ik uit en ging naar kantoor. Het was alle hens aan dek. Alle projecten en afspraken gingen direct 'on hold'. De telefoons stonden roodgloeiend. Ondernemers verkeerden in grote paniek. Ze hadden - zeker in het begin - geen idee 'wat nu'."

Nu weten zij en Van Hardeveld alles van Tozo, Togs, NOW, Bmkb en nog zo'n zes regelingen en steunmaatregelen waar ondernemers gebruik van kunnen maken. Die eerste dagen niet. ,,We zochten bij de Kamer heel snel alle informatie bij elkaar en zetten die online. Zodat we ondernemers verder konden helpen en die eerste paniek dempen, want dat was heftig hoor."

Van Hardeveld: ,,Je biedt een luisterend oor, kanaliseert problemen of verwijst door naar brancheorganisaties. Soms belde ik die zelf: zorg nou, zei ik, dat je je informatie op orde krijgt voor je leden, want nu bellen ze ons. Zo'n brancheclub weet veel beter hoe je bijvoorbeeld je zaak coronaproof inricht."

Nikkelen herinnert zich hoe nog helemaal niet zo lang geleden het verdriet van een Zutphense kermisexploitant door de telefoon sijpelde en haar naar de keel vloog. ,,Je moet je voorstellen dat zij net de winter door was. Dan ben je, vlak voor het nieuwe seizoen start, het kwetsbaarst. Zij had geïnvesteerd, net een attractie overgenomen en alvast de standplaatskosten betaald voor kermissen die nog moesten komen. Ze moest nu gaan verdienen en dan komt corona... Ze zag het niet meer zitten. En huilde.''

,,Wat kon ik doen? Ik heb geen glazen bol, kon niks beloven. Er was geen regeling waarop ze kon terugvallen. Je denkt mee, kijkt wat wel kan, iets om aan geld te komen, ideeën, omdenken. Dat zit normaal gesproken ook in het bloed van ondernemers: denken in mogelijkheden, maar op dat moment kon zij dat niet. In zo'n schrijnende situatie voel ik onmacht. Ik zou haar het liefst een zak met geld geven en zeggen: het komt goed. Maar dat kan niet... Ze verdrinken en ik kan alleen proberen ze in een andere richting te laten kijken, samen zoeken naar een ander perspectief."

Van Hardeveld: ,,Soms denk ik: Stop er maar mee, dat wordt niks meer met uw bedrijf. Dat zeg ik ook, niet op die manier, maar met enige tact. Want zoiets wil natuurlijk niemand horen. Ja, en het doet ook wat met mij als ik mezelf hoor zeggen: misschien is het goed om aan een loondienstverband te denken. Het zit in mijn dna dat je naar oplossingen en kansen zoekt, samen met ondernemers spart over nieuwe mogelijkheden. Klankborden en coachen. Opgeven voelt tegennatuurlijk."

De eerste vijf weken na de lockdown werkten ze nog op kantoor. Nu doen ze alles vanuit huis. Nikkelen: ,,Na zo'n heftig gesprek zit je er dan ineens alleen voor. Terwijl je wel de behoefte voelt om uit te wisselen. Dat doe ik nu met videobellen." Ze knikt naar Van Hardeveld. ,,Met hem."

Het is even stil, ze zoekt naar de goede woorden. ,,We waren een drie-eenheid. Eentje is drie weken geleden uit het leven gestapt." Ze vecht tegen een traan, mist hem. Van Hardeveld: ,,We merkten hoe hij in zichzelf keerde. Hij had al een vorm van smetvrees en al die hygiëne- regels rond corona maakten hem panisch. Hij had zo'n angst voor besmetting."

Nikkelen: ,,Je zag gewoon dat het niet de goede kant uitging."

Van Hardeveld: ,,Hij was gescheiden, had een vriendin maar woonde vooral op zichzelf. Ik belde hem elke zondag. De afgelopen maanden werd hij twee keer soort van vrijwillig opgenomen. Hij vond het er vreselijk."

Nikkelen: ,,De laatste keer dat ik hem sprak zei hij: 'Het is een lange weg, maar ik kom er wel, Yvonne.' Dat lukte dus niet. Zaterdag drie weken geleden appte ik hem. Dat appje is nooit geopend."

Stil

Zijn leven eindigde op 55-jarige leeftijd. Nikkelen: ,,We zijn met alle directe, 22 collega's bij elkaar gekomen op kantoor om dat te verwerken, er met elkaar over te praten."

Van Hardeveld: ,,Vaak carpoolden we samen naar het werk. Je beseft: dat komt nooit meer, het blijft nu stil 's morgens en 's avonds in de auto. We werkten ruim dertig jaar samen, je kent 'elkaars draaiboek' van binnen en van buiten. Plotseling is dat weg."

Eigenlijk vindt hij zichzelf best nuchter. Ja, hij zet zich ook op zijn vrije dagen wel eens in voor ondernemers. ,,Als ik kan helpen, doe ik dat. Ik heb een groot netwerk en dat gebruik ik."

Hij ligt niet wakker van verdriet en zware verhalen. Hij geniet eerder van 'ondernemers met de goede geest', die alles overboord zetten en opnieuw beginnen. ,,Als je tot de conclusie komt dat jouw bedrijf niet genoeg oplevert om pindakaas op alle boterhammen te krijgen, dan is het moedig als je zegt: ik stop ermee en begin iets anders."

Ineens: ,,Ik was tot voor kort kankerpatiënt en de dokter verklaarde mij pas geleden schoon. Het sterkt je als je er goed uit komt. Of ik dat echt zo nuchter zie?"

Nikkelen kijkt hem aan. ,,Ik kan het aan hem zien hoe het echt met hem gaat."

Dat is nuchter van buiten, wil ze maar zeggen. Van Hardeveld lacht een beetje betrapt. Dan: ,,De huisarts vroeg mij laatst of ik veranderd ben sinds die kanker. 'Nee', zei ik. 'O', antwoordde de huisarts. 'Wat heb je de afgelopen drie jaar, sinds je hoorde dat je kanker had, gedaan?' En ik zei: 'New York, Cuba, Ethiopië...' Ik stel niets meer uit. Dat deed ik wel, ja."

Nieuwe golf

De Kamer van Koophandel rekent in het najaar op een nieuwe golf telefoontjes. Dan gaan er waarschijnlijk veel bedrijven omvallen, verwachten experts. De 170 adviseurs krijgen al training in 'zwaar weer-gesprekken' en financiering. Van Hardeveld heeft die achter de rug, Nikkelen moet nog. Op de internetsite van de Kamer staat een stappenplan 'Hoe beëindig ik mijn bedrijf' klaar.

Zien ze op tegen de tweede golf?

Nikkelen: ,,Nee. Nou. Ik probeer me er op een bepaalde manier tegen te wapenen, dat het niet weer zo diep bij mij binnenkomt. Natuurlijk is een stuk empathie heel wezenlijk in persoonlijk contact. Maar als je tot steun wilt zijn, moet je er ook weer niet te veel in meegaan. Corona heeft mij gebracht dat ik die grens nu kan trekken."

Mild tegen zichzelf: ,,De ene dag zal me dat beter lukken dan de andere. Ik zeg niet dat ik nooit meer wakker zal liggen."

Van Hardeveld: ,,Ik zie het ook als een uitdaging: zo veel mogelijk, en ook zo realistisch mogelijk bedrijven in leven houden. Dan gaat het dus niet alleen om het materialistische. Het gaat ook om geestkracht."

Corona beukt ondernemers massaal omver. Het verdriet dat daarmee gepaard gaat, komt in indrukwekkende golven binnen bij de Kamer van Koop-handel, die speciaal hiervoor een Coronaloket heeft geopend.

©Maarten Sprangh