Veel meer dan verf

Expositie Zonlicht sluimert door een tafelkleed, paraplu's dwarrelen als vlinders over het doek; bij galerie Bonnard in Nuenen is een keur aan figuratieve schilders en een beeldhouwer samengebracht.

Voor wie stelt dat schilderen heeft afgedaan - om de zoveel jaar wordt de schilderkunst wel weer eens dood verklaard - die kan na een bezoekje aan galerie Bonnard niet anders dan stellen dat die tak van de beeldende kunst nog altijd springlevend is. Zo ongeveer alle manieren van schilderen komen op deze tentoonstelling aan bod en dat maakt het tot een prettige, zeer gevarieerde presentatie. Onder de wat prozaïsche titel Ritme, beweging en verstilling zijn vier schilders en een beeldhouwster samengebracht en Jan Willem Eskes is ongetwijfeld degene die voor de verstilling moet zorgen. Hij toont in Nuenen een aantal werken waarop trappen en trottoirs zijn weergegeven. Het zijn vaak wat oude trappen, vaak in Frankrijk gefotografeerd, en later in het atelier geschilderd. Trappen en stoepen, die heel basaal zijn verbeeld, je treft in het werk van de Groninger bijvoorbeeld geen propje papier aan; ook kauwgum of andere rommel schitteren door afwezigheid. Daardoor hebben de werken een mysterieuze zweem. Ook opvallend: alle geëxposeerde werken zijn in vrijwel dezelfde tinten geschilderd en hebben daarbovenop ook nog eens vaak eenzelfde toonwaarde. Grijzige blauwen of ietwat vake okers - duidelijk favoriete kleuren van Eskes, maar zo bij elkaar begint het na drie, vier werken behoorlijk te vervelen, zowel inhoudelijk als picturaal; verlang je naar een stukje kauwgum of een fel rood accent.

Vaseline

Interessanter is het werk van Elzo Dibbets. Ook zijn panelen zullen onder de noemer verstilling worden geschaard, maar deze kunstenaar weet daar beduidend meer diversiteit in aan te brengen. In eerste instantie lijkt het alsof Dibbets een laagje vaseline over zijn werk heeft aangebracht; zo diffuus ogen de interieurs. Maar bij nader inzien zijn het flink wat lagen transparante olieverf. Een tijdrovende werkwijze, maar het levert ongelooflijk rijke beelden op. En je kunt er - zoals deze Nijmegenaar overtuigend laat zien - heel precies wat 'naast' schilderen: die wat omfloerste delen maken het tot mysterieuze panelen waar je uren naar kunt kijken zonder nu precies te weten waar je naar kijkt. Nadeeltje is wel dat Dibbets (naar verluidt geen familie van Jan) de gewoonte heeft om zijn composities heel centraal op te bouwen; hier ligt saaiheid op de loer. Galerie Bonnard staat voor hedendaags realisme en figuratieve kunst. Het werk van Keimpke van der Kooi past daar naadloos in. Deze Groninger is present met flink wat stillevens en die tak van sport gaat hem bijzonder goed af. Hij laat zien dat er ook in het begin van de 21ste eeuw wel degelijk eigentijdse stillevens te maken zijn, leunend op de aloude werken, jazeker, maar door er een geheel nieuwe draai aan te geven. Bijvoorbeeld door tegenlicht uit te nutten. Kijk maar naar het werk waar een tafelkleed, valk voor een raampartij, door de uitbundige zon erachter, haast transparant wordt: knap. Het geeft het werk gelijk flink wat diepte. Overigens is Van der Kooi goed in stofuitdrukkingen, maar tafelkleden of andere stoffen, die ogen zo nu en dan iets te hoekig, dat mag best wat meer soepeler. Ook opmerkelijk dat zo nu en dan wat met de lichtval op bepaalde onderdelen wordt gerommeld. Waarom is het licht op de peer in het verder fraaie stilleven van een beduidend andere intensiteit dan die op de sinaasappel ernaast? Antoinette Briët uit Eindhoven is een wat vreemde eend in de bijt op deze expositie omdat haar werk soms zeer sterk is geabstraheerd en daarom wat afsteekt bij het figuratieve van haar tweedimensionale collega's. Neemt niet weg dat Briët - bekend door haar beeld Ons moeder in de Bergstraat in haar woonplaats - gelijk ook een wat speels accent geeft aan de presentatie. En, als geen ander weet zij om te gaan met restruimtes. Zoals te zien is in het sterke én koddige brons Together, waar twee verliefde olifanten bijna tegen elkaar schurken: heerlijk. Fijn zijn de schilderijen van Mitzy Renooy. De uit Soest afkomstige kunstenares penseelt vlotjes en met lef mensen in allerlei situaties. Mensen in zomerkleding bijvoorbeeld, die met uitgeklapte paraplu's zich en weg banen door een straat. Je kijkt die straat schuin in, dus ontstaat er een heerlijke diagonaal, dwars over het heel brede doek. De gevels achter die dwarreling van paraplu's is sober gehouden, ingetogen kleuren ook. En daardoor dus die mensen die in korte broeken en rokjes door de regen spetteren. Onder die blauwe, roze, paarse en groenige regenschermpjes: als vlinders krioelen ze over de drager en bepalen zo het totaalbeeld: fraai. Nóg fijner is het kleine doek Moonglow. Dat meet niet meer dan 20 bij 24 centimeter, maar heeft alles in zich. Ook hier weer is met een vlot handschrift de essentie van het onderwerp neergezet. Twee jonge mensen, in een avondlandschap, met een meertje op de achtergrond. Een grauwe, bijna vuile lucht vormt een mooi contrast met de mensen op de voorgrond en het heldere water daar tussen. Lichte, bijna geheel witte accenten op de juiste plekken - en die lijken er bijna op gegooid - en het werkje staat als een huis. Van dichtbij vrijwel abstract, van een afstand klopt het helemaal. Ook hier sluimert wel een gevaar: Renooy schildert soms iets te laconiek en dan blijft het bij een 'lekker' doek. Dat is spijtig en doet geen recht aan de kwaliteit die ze in huis heeft. Een uitdaging? Een doek van - pakweg - drie bij twee meter... Ik kan niet wachten.

Galerie Bonnard, Berg 9 Nuenen. Do-zo 11-19u. Tot 18 maart.