Tienduizenden euro's betalen? Maar hoe dan?

De ouders van de twee tieners die veroordeeld zijn voor de flatbrand in Arnhem, moeten de nabestaanden 90.000 euro schadevergoeding betalen. Hoe dan, met een klein inkomen?
De ravage is een dag na de flatbrand goed zichtbaar. ©Gerard Burgers

1De flatbrand in Arnhem: hoe zat het ook alweer?

Twee jongens, van inmiddels 13 en 14 jaar, stopten in de afgelopen nieuwjaarsnacht vuurwerk in een bankstel dat door iemand in de hal van een flat aan het Gelderseplein in Arnhem-Zuid was achtergelaten. Er ontstond brand. De gevolgen voor een gezin dat toevallig net de lift instapte, waren desastreus. De vader van 39 en zijn zoontje van 4 overleefden het niet, de moeder en dochter raakten zwaargewond.

2De rechter heeft inmiddels geoordeeld. Hoe luidde het vonnis?

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Begin vorige week oordeelde de rechtbank in Arnhem dat de twee jongens weliswaar schuldig zijn, maar geen straf verdienen. Zij konden de rampzalige gevolgen van hun daad niet overzien, aldus de rechters. Maar er werd wél een schadevergoeding toegekend aan de nabestaanden. Die moeten de ouders van de twee tieners ophoesten. Maar die zijn zeker niet rijk.

3Hoe zit de uitspraak van de rechter precies in elkaar?

De nabestaanden hebben in de strafzaak tegen de jongens alleen een vergoeding van de affectieschade gevraagd. Dat is een compensatie voor het verdriet door het overlijden van een naaste. Het gaat in de zaak van de flatbrand om een bedrag van in totaal 90.000 euro; de ouders van beide jongens moeten 45.000 euro betalen.

De nabestaanden kunnen ook nog naar de civiele rechter stappen voor een vergoeding van immateriële schade. Daarbij valt te denken aan het inkomen dat door de dood van de vader wegvalt of psychische schade die moeder en dochter hebben opgelopen. De hoogte van dát schadebedrag bepaalt de civiele rechter.

4Kun je je verzekeren tegen een schadevergoeding?

Ja. De ouders kunnen een beroep doen op hun particuliere aansprakelijkheidsverzekering als ze die hebben. In Nederland is een dergelijk verzekering namelijk niet verplicht. Een Wettelijke Aansprakelijkheidsverzekering van de auto is dat wel.

In sommige polissen is een opzetclausule opgenomen, waardoor schade die opzettelijk is toegebracht niet verzekerd is. De rechter heeft geoordeeld dat de jongens schuldig zijn aan het veroorzaken van de brand, maar niet opzettelijk hebben gehandeld. Het is dus goed mogelijk dat de aansprakelijkheidsverzekering alle schade dekt.

5En als je niet verzekerd bent? Om ervoor te zorgen dat de schuldige betaalt, kan de strafrechter een schadevergoedingsmaatregel opleggen. Dat betekent dat de Nederlandse staat het te betalen bedrag voorschiet aan de nabestaanden. Via het Centraal Justitieel Incassobureau (CJIB) zal de staat het geld vervolgens bij de schuldige proberen terug te vorderen.

Maar in het geval van de flatbrand waren de jongens op het moment van het drama 12 en 13 jaar en waren zij volgens het Nederlands recht niet aansprakelijk. Dat zijn ze pas vanaf hun 14de jaar. Daarom kan de rechter in deze zaak géén schadevergoedingsmaatregel opleggen. De ouders zijn aansprakelijk en zij moeten het hele bedrag ophoesten. Dus: hoe wrang het ook klinkt, als de daders ten tijde van de brandstichting iets ouder waren geweest, had de overheid het schadebedrag voorgeschoten. Nu niet.

6De ouders zijn niet rijk. Wat gebeurt er als je weinig inkomen hebt (en geen aansprakelijkheidsverzekering)?

De verzekeraar van de nabestaanden zal die 45.000 euro die de gezinnen van de twee veroordeelde jongens ieder moeten ophoesten (plus de nog toe te wijzen immateriële schade) proberen veilig te stellen via een deurwaarder. Die zal dan kijken of er een betaalregeling met de ouders getroffen kan worden. Desnoods zal de deurwaarder beslag leggen op bankrekeningen of 'roerende zaken', zoals meubels of de tv.

7Maar wat nou als er van een kale kip echt helemaal niet te plukken valt?

Dan belanden de families die moeten betalen mogelijk in de wettelijke schuldsanering, de zogeheten Wsnp-regeling, die maximaal drie jaar duurt. Zo'n traject loopt via de rechter.

In die drie jaar moeten de gezinnen dan elk dubbeltje omdraaien en zoveel mogelijk geld apart leggen om de nabestaanden financieel tegemoet te komen. Een bewindvoerder controleert of dat op een goede manier gebeurt en of de ouders de kantjes er niet vanaf lopen. Maar de kans is in dit scenario groot dat de nabestaanden lang niet het volledige schadevergoedingsbedrag krijgen uitbetaald.

Met medewerking van de Raad van Rechtsbescherming en advocaat Dennis Peters, gespecialiseerd in aansprakelijkheidsrecht.