Syriëgangers eisen 105.000 euro per dag dat België hen niet probeert terug te halen

Als ons land niet ingrijpt om een Syriëstrijder, drie vrouwen en tien kinderen terug te halen uit de Koerdische kampen waar ze vastzitten, tekent het hun doodvonnis. Dat zeggen advocaten Abderrahim Lahlali en Mohamed Ozdemir. Vandaag stappen ze naar de rechter om een dwangsom van 7.500 euro per naam te eisen, totdat de overheid voldoende moeite doet. "Niet uit geldgewin, maar als stok achter de deur. België moét hen wettelijk gezien terughalen."
Dat de publieke opinie niet op terugkeerders zit te wachten, is geen argument voor Mohamed Ozdemir en Abderrahim Lahlali. "Het is aan de overheid om die opinie te keren, dan." ©Thomas Nolf

In een dagvaarding van 42 pagina's, die vandaag aan buitenlandminister Didier Reynders (MR) bezorgd wordt, doen Abderrahim Lahlali en Mohamed Ozdemir hun eisen uit de doeken. "Voor alle duidelijkheid: wij verdedigen hen niet voor wat ze in Syrië al dan niet hebben gedaan", zegt Lahlali. "Maar we dagen de staat voor de rechter omdat die zijn wettelijke verplichtingen niet nakomt. Ons land is verplicht zijn onderdanen in nood, waar ook ter wereld, te helpen."

Vrijwillig

Alle volwassenen vertrokken vrijwillig naar Syrië om zich aan te sluiten bij het IS-kalifaat, maar zitten intussen vast in kampen in het noordoosten van het land. Zo is er Adel Mezroui (23), telg van een beruchte Antwerpse familie. Hij reisde in 2013 als minderjarige zijn broers Mohamed en Soufiane achterna naar Syrië en is daar in 2014 ernstig gewond geraakt. De broers zijn er gestorven. Adel zit nu in de cel van Al-Hasakah, zonder medische bijstand. De Mezroui's werden in ons land gerekruteerd door Sharia4Belgium-kopstuk Hicham Chaib, die in 2013 zelf naar Syrië afreisde.

Naast Adel wordt ook de terugkeer van drie vrouwen en tien kinderen geëist. Ook zij reisden vrijwillig naar Syrië, om het kalifaat van 'welpen' te voorzien. Volgens de advocaten hebben zij nu echter de IS-ideologie afgezworen.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

De raadsmannen werden de voorbije maanden gecontacteerd door de grootouders van de jonge kinderen. "Die mensen zijn bereid kun kleinkinderen op te vangen als de moeders in ons land hun straf uitzitten voor het lidmaatschap van IS", klinkt het. Ze zitten in het Al-Hol-kamp in het noordoosten van Syrië, dat in Koerdische handen is. "Het is overbevolkt en ze leven er in mensonwaardige omstandigheden", zo zegt Lahlali. "Als België niet ingrijpt, tekent het hun doodvonnis. De kinderen zijn ondervoed en hebben infecties over heel hun lichaam."

Volgens een VN-rapport stierven dit jaar in Al-Hol al minstens 390 kinderen door ondervoeding of onbehandelde wonden. "Ons land mag die kinderen niet verantwoordelijk stellen voor de daden van hun ouders en hen aan hun lot overlaten", vinden Ozdemir en Lahlali. Dat de publieke opinie niet op terugkeerders zit te wachten, beseffen ze. "Het is aan de overheid om dat te keren. Een overheid moet niet handelen naar publieke opinies, maar naar de wetten van ons land en de internationale verdragen waartoe ze zich heeft verbonden. Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en het Kinderrechtenverdrag verplichten ons land hen op zijn minst te proberen helpen", zeggen ze. "In de eerste plaats moeten ze naar een veilig buurland, bijvoorbeeld Turkije of Libanon, kunnen reizen. Nadien moeten ze naar België worden gehaald en hier terechtstaan."

Deadline: 15 dagen

Het staakt-het-vuren in de regio biedt een unieke kans, menen de advocaten, zelfs al is er nog steeds sprake van geweld (zie kader). "We vragen niet om Belgische militairen te sturen, maar om diplomatieke contacten te leggen en afspraken te maken. De Koerden - die al lang vragen dat Europese landen hun onderdanen weghalen - zijn er nu nog de baas. Ons land kan rechtstreeks met hen contacten leggen."

De situatie kan echter snel veranderen. "Als het Syrische leger de kampen inneemt, moeten we aan tafel gaan zitten met Bashar al-Assad. Dat zou willen zeggen dat ons land Assad erkent als legitieme leider van Syrië, wat nu niet het geval is." Ook het gevaar dat IS'ers de kampen bestormen - om mensen weer mee aan boord te halen of om afvalligen te executeren - is reëel.

Daarom stappen de twee advocaten vandaag naar de kortgedingrechter en eisen ze binnen de vijftien kalenderdagen actie. "Per naam hebben we een dwangsom voorzien van 7.500 euro per dag dat de overheid onvoldoende moeite doet om hen terug te halen. Met een maximum van anderhalf miljoen euro per persoon. Niet uit geldgewin, maar als stok achter de deur", stelt Ozdemir.

Oostfronters

Dat de politiek de Syriëstrijders en hun vrouwen wil laten berechten in Irak, gaat er bij de advocaten niet in. "Dat is een rechtsstaat als België onwaardig. Je kan niet Belgische criminelen internationaal laten opsporen en naar ons land halen én Syriëstrijders en hun nakomelingen aan hun lot overlaten. De wetten zijn voor iedereen gelijk, ook voor mensen die vreselijke daden hebben begaan of ideologieën hebben nagestreefd. We hebben Oostfronters destijds ook berecht en opnieuw geïntegreerd in de maatschappij."

Ook het OCAD, de federale procureur en de militaire inlichtingendiensten zijn het erover eens dat de Syriëstrijders naar ons land moeten komen. "Dan weten we waar ze zijn en kunnen we ze hier opvolgen. De ergste nachtmerrie is dat ze ontsnappen of opnieuw in handen van IS vallen. Wanneer ze onder de radar in ons land geraken, riskeren we nieuwe dreigingen van aanslagen. Ons land kan dat voorkomen, maar daar is moed voor nodig, in plaats van de struisvogelpolitiek die men nu voert. Door niet te luisteren naar de adviezen van de veiligheidsdiensten, ondermijnt de politiek de geloofwaardigheid van die diensten. Zo brengt men onze veiligheid in gevaar", besluiten de advocaten.

Wie zijn de terugkeerders?

Jessie Van Eetvelde: Belgische, 41 jaar, uit Borgerhout

Jessie Van Eetvelde (40) met haar twee zoontjes. ©Sebastian Backhaus

Was islamitisch getrouwd met de Nederlander Nabil Riani en vertrok samen met hem in 2014 naar Syrië. Hij overleed in 2016.

Moeder van twee kinderen van 3 en 2 jaar oud, geboren in Syrië. Geen geboorteaktes.

Zit met haar kinderen sinds eind 2018 in Al-Hol.

Nadia Beghouri: Belgische, 28 jaar, uit Antwerpen

Nadia Beghou. ©RV

Volgde in maart 2013 haar partner, Mohamed Mezroui, naar Syrië. Hij overleed in 2017.

Moeder van vier kinderen. Oudste (7) geboren in België, de rest (5, 4 en 2) in Syrië. De 5-jarige zoon heeft een Syrische geboorteakte, de twee jongsten hebben er geen.

Zit met haar kinderen sinds december 2018 in Al-Hol.

Sabah Hammani (geen foto): Belgische, 28 jaar, uit Antwerpen

Vertrok eind 2014 naar Syrië. Gehuwd met de Belg Mohamed Boudasis. Hij overleed in 2017.

Hebben samen drie kinderen, van 4, 3 en 2 jaar oud.

Zit met haar kinderen sinds maart 2019 in Al-Hol.

Adel Mezroui: Belg, 23 jaar, uit Kapellen

Adel Mezroui. ©rv

Als minderjarige in maart 2013 vertrokken naar Syrië, via Turkije.

Heeft een dochtertje van zes maanden oud, dat in Syrië geboren is. Moeder daarvan is de Britse Grace Dare, die in Al-Hol zit. Zij heeft nog twee minderjarige kinderen met haar intussen overleden vorige echtgenoot. De advocaten vinden dat zowel de moeder als haar twee andere kinderen mee naar België moeten. Justitie hier zou dan moeten uitmaken of Dare aan Groot-Brittannië uitgeleverd moet worden.

Mezroui raakte in 2014 gewond bij een verkeersongeval toen hij op de vlucht was. Is sindsdien aan zijn bed gekluisterd want kan niet zonder hulp stappen. Zit opgesloten in Al-Hasakah in het noordoosten van Syrië.

Lees ook binnen HLN+:

Onze opinie. “Plotse paniek voor ontsnapte IS-strijders nergens voor nodig”

Wespennest van belangen bij Turks-Syrisch conflict uitgelegd: “Iedereen chanteert iedereen”

Zijn dit de ontsnapte IS’ers? Heus niet onmogelijk dat ze terug in België geraken