Sylvana Simons: 'Onze inbreng is revolutionair'

Sylvana Simons, één jaar raadslid, was al nationale boksbal. Haar werk in Amsterdam roept minstens zoveel reacties op. 'Ik agendeer ongemakkelijke kwesties.'
Sylvana Simons zit niet in de raad 'om gezellig nieuwe vrienden te maken' ©Jitske Schols

Vorige week zat Sylvana Simons (48), fractievoorzitter van Bij1, met vriendinnen in een restaurant in Oost. De eigenaar meldde zich aan haar tafel om te zeggen dat hij het leuk vond dat ze voor zijn zaak had gekozen. "Maar ik realiseerde mij ook dat het andersom had kunnen zijn, dat hij had kunnen vragen of ik weg wou gaan," zegt Simons.

Ze zit komende week precies één jaar in de gemeente­raad. Haar deelname aan de Amsterdamse politiek heeft iets veranderd in haar gevoel van vrijheid. Ze was al 'nationale boksbal' sinds haar deelname aan het Zwarte Pieten­debat, maar haar debuut in de politiek roept nog meer reacties op, tot voetbalcommentator Johan Derksen aan toe. "Dat heeft impact op de mensen om mij heen. Mijn moeder schrikt zich af en toe kapot. Het is veel makkelijker om een 'tv-babe' te zijn dan een controversieel politicus waar iedereen overheen kan kotsen."

Simons trekt vanwege haar landelijke bekendheid meer aandacht dan de andere 44 raads­leden. Ze is voormalig clubdanseres, bekend van tv en transformeerde in een burgerrechtenactivist die nu gekozen politicus is. De kritiek op de wending die haar loopbaan heeft genomen, deert haar niet. "Ik heb 25 jaar lang gedaan wat ik deed, dus mensen zijn er daarom nog steeds in geïnteresseerd met wie ik elke avond in bed lig," zegt ze.

U was, vooral vanwege uw rol in de Zwarte Pietdiscussie, al mikpunt van veel woede. Is de aandacht veranderd sinds u politicus bent?
"Er waren twee omslagpunten. De documentaire die vorig jaar is verschenen over mijn verkiezingscampagne heeft heel veel lieve reacties opgeleverd. En sinds ik raadslid ben, zien mensen mij echt als volksvertegenwoordiger. Ze weten mij nu beter te vinden als ze ergens mee zitten."

"Online gaat het schelden gewoon door. Ik zie veel en laat het altijd maar staan. Dan kunnen ze over vijf jaar nog eens teruglezen wat ze hebben achtergelaten. Hier in Amsterdam ga ik met het openbaar vervoer en kan ik gewoon over straat lopen. Of Brad Pitt of Sylvana Simons langs loopt, daar zijn Amsterdammers niet zo van onder de indruk."

Reacties gaan niet over mij, maar over de afzenders zelf. Zou jij dat doen als je gelukkig was?

U bent nog steeds controversieel. Voetballer Wesley Sneijder wenste u in een filmpje naar de maan, Johan Derksen bekritiseert uw werk publiekelijk.
"Het zegt iets over de tijd waarin we leven. Dit mag blijkbaar. Als het, zoals bij Wesley, in je privéleven niet zo lekker gaat, kun je altijd nog even lekker op Sylvana Simons schelden."

"Dit komt ook doordat ik ongemakkelijke kwesties agendeer. Zoals racisme. Het is ver­velend om bij jezelf te rade te moeten gaan. Structurele ongelijkheid is ingewikkeld voor mensen die daar geen last van hebben, want erkenning daarvan zou consequenties kunnen hebben voor je eigen situatie."

"Om alle reacties op wat wij doen moet ik vooral lachen. Het gaat niet over mij, maar over Wesley Sneijder zelf. Als ik gelukkig zou zijn met de mensen van wie ik houd, zou ik dan tijd hebben om een filmpje op te nemen vanaf de andere kant van de wereld?"

Richt die woede zich op de politiek van Bij1, of op u?
"Ik ben het gezicht van de partij. Voor mensen is het ingewikkeld dat iemand die als clubdanseres begon en een carrière in de entertainment had, vervolgens een mening kreeg. 'Wie denk jij dat je bent?' zeggen zij."

"Dus gaat het over mij. Maar ik leef al heel lang niet meer volgens de doctrine dat het belangrijk zou zijn wat anderen van mij vinden. Dat leer je wel als je op tv komt."

Wat heeft u het afgelopen jaar bereikt als raadslid?
"Daar gaat het Bij1 niet enkel om. Onze aanwezigheid is al uniek en revolutionair. We brengen groepen naar het stadhuis die hier nooit ver­tegenwoordigd waren, zoals een queer-moslim in transitie of een zwarte vrouw die een eigen partij heeft opgericht."
"En we introduceren begrippen die eerder niet voorbijkwamen. Bijvoorbeeld intersectionaliteit, of kruispuntdenken. Een vrouw staat op achterstand, maar een vrouw met een migratieachtergrond of een handicap nog meer. We vlogen problemen eenzijdig aan, maar alles is met elkaar verbonden. In de oplossingen is dus maatwerk nodig, waarin daarmee rekening wordt gehouden."

Bij iets als de gemeentelijk Top 600-aanpak, waar allerlei verschillende disciplines zich over een probleemjongere buigen, is dit kruispuntdenken toch al jaren geleden in de praktijk gebracht?
"Ja, dat is een goed voorbeeld. Ik ben blij dat het nu breder getrokken wordt. Dat is iets dat wij door onze invloed steeds vaker terugzien in beleidsstukken. Concreet behalen we overigens ook resultaat. De erkenning van sekswerkersorganisatie Proud als gesprekspartner bijvoorbeeld en het onderzoek of controversiële straatnamen een onderbord met uitleg krijgen."

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Het beïnvloeden van normen en waarden in de openbare ruimte is voor ons heel belangrijk

Andere kleine oppositiepartijen zoals de ChristenUnie of de Partij voor de Dieren, bereiken meer tastbare resultaten. Regelingen voor kinderen van ongedocumenteerden bijvoorbeeld, of een belasting voor festivalbezoekers. Doet u dat bewust niet?
"We hebben tastbare verandering nodig en overstijgende, symbolische verandering. Je moet mensen empowerment gunnen, het gevoel dat zij mede-eigenaar zijn van de stad. Het is politieke activatie, het zichtbaar maken van die groepen en hen aansporen om in actie te komen. En daarbij hebben ingrepen in de openbare ruimte die Bij1 heeft voorgesteld, enorme impact."

Waarom is het beïnvloeden van de openbare ruimte zo belangrijk voor Bij1?
"Ik zag even geleden een reclameposter van ­Radio 538, waarin de zender belooft dat het de rekening betaalt als luisteraars pech hebben gehad. 'Date betaald, maar niet gescoord? Wij vergoeden de rekening', stond daar. We moeten het dus normaal vinden dat als je voor het eten betaalt, je seks terug hoort te krijgen. Heeft dat misschien iets te maken met het enorme aantal vrouwen dat seksueel geïntimideerd of verkracht wordt? Dat is geen makkelijk of simpel verhaal, maar wel het verhaal dat nu gemist wordt."

Een cruciaal moment in het eerste jaar van Sylvana Simons was een debat, vorige maand, over een schietpartij op Westeinde. Een geesteszieke man liet zich neerschieten door agenten door met een nepwapen te zwaaien. Bij1 vroeg een debat aan over dit, zoals de partij schreef, 'buitensporig en onnodig politie­geweld'.  Alle partijen in de gemeenteraad vielen vervolgens over Simons heen. In anderhalf uur tijd werd zij 31 keer onderbroken en raadslid Johnas van Lammeren van Partij voor de Dieren beet Simons toe dat zij nederig moest gaan zitten en haar mond houden.

Hoe kijkt u terug op dat debat?
"Het was geweld. Schreeuwen is ook geweld. Ik had nog geen vier woorden uitgesproken en toen barstte het los. Dat heeft ermee te maken dat ik het debat niet volgens 'de regels' voerde. Maar het was geen meningsverschil, want ik kon geen zin uitspreken. Ik werd overschaduwd en overschreeuwd. Het waren koloniale en seksistische uitspraken. Maar ja, het was Sylvana Simons. Blijkbaar gaan de remmen dan wat makkelijker los. Ik vond het een keerpunt."

Hadden de andere partijen een punt?
"Ik heb toen ook al toegegeven dat de manier waarop wij dat debat hebben aangekaart, niet oké was. Het spijt mij dat ik het moet zeggen, maar het wantrouwen dat in deze stad bestaat richting de politie en het openbaar ministerie is er niet dankzij mij, dat zou te veel eer zijn, maar ik begrijp het wel. Dat volksvertegenwoordigers zich dan zonder scepsis achter de instituten scharen, dat vind ik gevaarlijk."

Van Lammeren heeft in een verklaring laten weten dat hij zijn excuses heeft aangeboden. Heeft u die geaccepteerd?
"Hij heeft zijn excuses niet persoonlijk aan mij aangeboden, dus die kon ik ook niet accepteren."

Ook voor dit debat zat u vaak alleen, u lijkt ­minder contact te maken met andere raads­leden. Waarom?
"Ik werk veel samen met GroenLinks, en de overige progressieve oppositiepartijen. Bij1 is gekozen voor verandering, ik ben niet in de raad gekomen om gezellig nieuwe vrienden te maken, of de politieke mores te volgen."

U deed in 2017 eerst een poging om in de ­Tweede Kamer te komen, maar bent in 2018 in de gemeenteraad beland. Is Amsterdam ­second best?
"Het is misschien niet ongezond om in de hoofdstad het politieke vak te leren. Dus ik ben dankbaar dat we dat hier op deze manier mogen leren en dan doorstoten. Ik hoop zeker dat dit de opmaat is naar iets hogers, iets groters. Want ik denk dat Nederland heel goed een partij als Bij1 kan gebruiken."