Sterven door straffe selfie: het is niet onze schuld, maar zit in ons DNA

Vakantietip anno 2019: overlijd niet tijdens het maken van een selfie. U fronst de wenkbrauwen? Van 2011 tot 2017 werden wereldwijd liefst 259 selfiedoden geregistreerd en de onderzoekers zelf noemen dat cijfer 'het topje van de ijsberg'. "Ons leven op het spel zetten voor een straffe foto: het zit in ons DNA."
Gigi Wu trok aan het einde van een bergtocht snel een bikini of een fleurige zomerrok aan om bovenop een rots prachtige selfies te maken. Maar begin dit jaar liep het fout. In het Yushan National Park donderde ze in een 30 meter diep ravijn. ©Gigi Wu Facebook (G哥比基尼的高山足跡)

Jaime Alvarez uit San Francisco kan het nog navertellen. Deze week vertoefde de 46-jarige Amerikaan in Pamplona voor de San Fermínfeesten, bekend van de stierenloop. Jaime had zich de ziel uit het lijf gerend en dacht dat de laatste stier gepasseerd was toen hij snel zijn smartphone uit zijn broekzak haalde. "'Gauw een selfie nemen als bewijs dat ik het gehaald heb', dacht ik. Maar terwijl ik poseerde, leek het alsof ik werd aangereden door een vrachtwagen. Achteraf in het ziekenhuis bleek dat de hoorn van een stier mijn kaakbeen gebroken had en de slagader in mijn hals op een haar na had gemist. Als die doorboord was geweest, had ik hier nu niet meer gezeten." En was Jaime de zoveelste selfiedode geworden.

Opgelet, mannen

Uit een onderzoek dat vorig jaar werd gepubliceerd in 'Journal of Family Medicine and Primary Care' blijkt dat de lijst slachtoffers elk jaar groter en groter wordt. De onderzoekers noteerden voor de periode 2011-2017 in totaal 259 selfiedoden. Waren er dat in 2014 nog maar 13, dan steeg dat aantal in 2016 al tot 98. Vooral mannelijke twintigers die een riskante selfie willen nemen, moeten oppassen: met 106 slachtoffers vormen zij de grootste risicogroep. Verdrinking is de hoofdoorzaak van fatale zelfportretten (70 doden), meestal doordat mensen worden meegesleurd door golven in zee of van een boot vallen. De tweede oorzaak valt onder de noemer 'transport' (51). Hierbij gaat het vooral om lui die een snelle selfie willen maken voor een aanstormende trein. Vuur en valpartijen, allebei goed voor 48 slachtoffers, delen de derde plaats.

Die dodelijke tuimelpertes vallen overigens niet alleen voor in de Grand Canyon of vanop hoge Ierse kliffen. Vorige week nog overleden twee Britten van 21 en 22 toen ze in Orihuela, in de Spaanse provincie Alicante, van de reling van de strandpromenade naar beneden donderden, 'slechts' 12 meter hoog. Uit onderzoek van de politie bleek dat ze hun evenwicht verloren tijdens het maken van - jawel - een selfie.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Kolkend hete geiser

De auteurs van de studie naar selfiedoden noemen zelf het totale aantal van 259 slachtoffers (2011-2017) het 'topje van de ijsberg'. 'Selfie' of 'smartphone' zijn nooit officiële doodsoorzaken en daardoor blijft het grootste deel van de selfiedoden onder de radar. "Alleen als er in de media over geschreven wordt, kunnen we de gevallen achterhalen." Omdat de onderzoekers bovendien alleen Engelstalige media screenden, hebben ze een pak verhalen niet opgemerkt. Dat van Françoise Guillaume, bijvoorbeeld, de eerste en (voor zover bekend) enige Belgische selfiedode tot nog toe. De 68-jarige vrouw uit Bergen viel vier jaar geleden in een kolkend hete geiser in Chili toen ze een foto wilde nemen. Haar man kon er haar nog uittrekken, maar het water van 88 graden had brandwonden veroorzaakt over haar hele lichaam. Na enkele dagen in coma overleed ze in een ziekenhuis.

Jachtluipaard

Voor elke 'killfie' zoals die van Françoise Guillaume zijn er bovendien ook honderden 'misfies' waarbij het maar net goed afloopt. Herinner u het Franse gezin dat vorig jaar in de Beekse Bergen doodleuk uitstapte tijdens hun safari en beslopen werd door jachtluipaarden. De kans is ook groot dat in de Tour de France nog een renner tegen de grond gaat door een toeschouwer die al lopend een selfie wil maken. Telkens zullen de media erover berichten en zal het grote publiek meewarig het hoofd schudden, maar toch lijkt de selfiegekte alleen maar groter te worden. 

De vraag is dan: hoe komt dat? Waarom zijn we voor een opvallende selfie bereid om zulke grote risico's te nemen? "Omdat het simpelweg in ons DNA zit om dit gedrag te vertonen", zegt psychologieprof Sarah Diefenbach, auteur van de 'Selfie Paradox'. "We zijn als soort geëvolueerd tot hypersociale wezens die zich voortdurend zorgen maken over hoe anderen ons waarnemen. We zijn veel langer kind dan de meeste andere zoogdieren, omdat we die tijd nodig hebben om onze identiteit te ontdekken en hoe we die kunnen inpassen in de samenleving rondom ons. Anders gezegd: zelfpresentatie is een basisbehoefte."

Veilige app

We hebben altijd de behoefte gehad om onze verwezenlijkingen te tonen aan de wereld. Met de smartphone en de sociale media heeft de techniek ons gewoon de middelen gegeven. Konden vroeger alleen edellieden mooie portretten van zichzelf bestellen bij schilders, dan kan nu iedereen foto's van zichzelf posten. Maar door de democratisering wordt het natuurlijk wel moeilijker om op te vallen. En dus deinzen sommigen er niet voor terug om heel riskante beelden te maken. En dus, bewust of onbewust, hun leven op het spel te zetten.

Bovendien speelt het probleem van de 'selectieve aandacht'. We kunnen op zulke momenten niet alle stimuli tegelijk aan, dus maakt ons brein een keuze. Terwijl we focussen op de camera en het beeld, vergeten we even waar we onze voeten plaatsen. We hebben op dat moment echt geen idee dat we in de waterval kunnen belanden of van die glibberige klif tuimelen. Daarom wordt ook al een tijdje gepleit voor 'no selfie zones' op plaatsen waar het risico te groot is. 

Een medisch vakblad, 'Journal of Travel Medicine', raadt dokters zelfs aan om hun patiënten - voor die op vakantie vertrekken - te wijzen op de gevaren van selfies. In Ierland gaan ze 'selfie seats' installeren op gevaarlijke plekken, zoals de Moher-kliffen, waar vorig jaar nog een selfiedode viel. En dan is er tenslotte ook nog een app die het allemaal wat veiliger kan maken: Saftie alarmeert de selfiemaker wanneer de achtergrond gevaarlijk lijkt. Kan allemaal helpen om het aantal killfies naar beneden te halen, maar denk tijdens uw vakantie deze zomer toch ook maar af en toe aan onze tip uit de eerste regel van dit artikel.

In bikini van rots getuimeld

©Gigi Wu Facebook (G哥比基尼的高山足跡)

Het begon als een weddenschap. Een vriend daagde Gigi Wu (36) uit om in bikini te poseren op een besneeuwde bergtop. Omdat de foto’s zo in de smaak vielen bij haar volgers op Instagram, besloot de bergbeklimster er een blijvende gimmick van te maken. Tientallen keren trok de Taiwanese aan het einde van haar tocht snel een bikini of een fleurige zomerrok aan om, bovenop een rots, prachtige selfies te maken. Maar begin dit jaar liep het fout. In het Yushan National Park donderde ze in een 30 meter diep ravijn. Ze kon zelf nog alarm slaan met een satelliettelefoon, maar de reddingswerkers vonden haar pas na 43 uur. Gigi bleek ondertussen overleden - allicht aan onderkoeling.

60.000 nieuwe volgers nadat hij eigen dood filmt

Wu Yongning ©RV

Hij was een bekende ‘rooftopper’, tientallen keren had Wu Yongning als een ware waaghals bovenop torenhoge flatgebouwen gestaan. De filmpjes postte hij op de Chinese sociaalnetwerksite Weibo om er zo flink geld aan te verdienen - hippe bedrijven betaalden hem voor zijn stunts. In november 2017 ging het fout. Op een gebouw in Changsa deed hij pull-ups aan de dakrand, maar op een gegeven moment slaagde hij er niet meer in om zich weer op het dak te hijsen en viel hij naar beneden. Doordat Wu’s camera altijd aan stond, filmde hij zijn eigen dood. Die video dook een tijdje later op op sociale media. Het leverde hem in één klap 60.000 nieuwe volgers op.

Gebeten door haai die nooit bijt

Katarina Zarutskie - door haai gebeten ©RV

Voor elke selfiedode zijn er honderden gevallen waar het maar net goed afloopt. De Amerikaanse Katarina Zarutskie is daar een mooi voorbeeld van. Vorige zomer ging ze op de Bahamas tussen haaien zwemmen. “Zulke beelden zullen mijn 12.000 Instagramvolgers wel kunnen smaken”, dacht de 19-jarige. Ze had haar research gedaan, verpleegsterhaaien zouden nooit mensen aanvallen. Mis poes. Eén van de haaien plantte zijn tanden in haar arm. “Hij had mijn pols in zijn mond en trok me onder water.” Eens ze zichzelf bevrijd had, zwom ze snel naar de oever. Daar zag ze dan pas een bordje: zwemmen op eigen risico.

Katarina Zarutskie - door haai gebeten ©RV

Dood in ravijn van 250 meter diep

Tomer Frankfurter (foto gemaakt op de dag van zijn dood) viel te pletter in het Yosemite National park. Hij wilde de foto hieronder nadoen: ©RV
Tomer Frankfurter wilde dit nadoen en viel te pletter. ©RV

Twee maanden ging Tomer Frankfurter, een 18-jarige student uit Jeruzalem, door de States trekken. Daar hoorde ook een bezoekje aan het Californische Yosemite National Park bij. Aan één van zijn reisgezellen vroeg hij om een foto te maken terwijl hij zijn benen in een ravijn van 250 meter liet bengelen, zichzelf stevig vastklampend aan een stuk rots. Enkele voorbijgangers zeiden nog: ‘Doe dat niet, dat is gevaarlijk’, maar Tomer wuifde hun bezwaren weg. Tot zijn grip verslapte en hij de omstaanders om hulp vroeg. Die grepen meteen zijn polsen vast, maar ze kregen Tomer niet omhoog getild. Luttele seconden later glipte de jongeman uit hun bezwete handen.

Tomer Frankfurter viel te pletter in Yosemite Park. ©RV