Slachtoffer MeToo-zaak D66: ‘Ik vroeg om vertrouwelijkheid, niet om een doofpot’

D66-partijleider Sigrid Kaag was al een jaar op de hoogte van de conclusies uit een geheim gehouden onderzoeksrapport over grensoverschrijdend gedrag van voormalig partijstrateeg Frans van Drimmelen. Zijn voornaamste slachtoffer heeft Kaag er zelf van op de hoogte gesteld, vertelt ze in een interview met de Volkskrant. 

‘Er is een speciaal plekje in de hel voor vrouwen die andere vrouwen niet helpen.’ Sigrid Kaag gebruikt uitgerekend dit citaat van Madeleine Albright, voormalig minister van Buitenlandse Zaken in de Verenigde Staten, op 11 maart 2021 tegen RTL Nieuws om te onderstrepen dat zij vindt dat vrouwen elkaar moeten helpen om seksueel grensoverschrijdend gedrag aan te kaarten en te stoppen. De D66-partijleider is in aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen tot haar ongenoegen geconfronteerd met een aantal vrouwen dat zich niet veilig voelt in de partij. Kaag verdedigt zich daarop door te zeggen: ‘Mensen kunnen naar mij toe gaan.’

Ruim een jaar later betwist het voornaamste slachtoffer van grensoverschrijdend gedrag van partijstrateeg Frans van Drimmelen die uitspraak. Mooie woorden, holle frasen. ‘Kaag hoeft helemaal niet naar de hel omdat ze een andere vrouw niet heeft geholpen’, zegt het slachtoffer. Het enige wat ze wil, is de partijleider van D66 uitnodigen eerlijk te zijn. ‘Dat ze toegeeft dat ik haar een jaar geleden al een bericht heb gestuurd waarin ik haar heb gewezen op de werkelijke conclusies uit de vertrouwelijke bijlage. Maar dat zij mij doorverwees naar advocaten van de partij.’

In een vertrouwelijk rapport van het onderzoeksbureau Bing – dat door D66 zelf werd ingehuurd – staat dat Van Drimmelen zich schuldig maakte aan ‘grensoverschrijdende gedragingen’ jegens de D66-medewerkster. Het slachtoffer is gestalkt, gechanteerd en bedreigd. Schok, verdriet en schaamte voeren bij het slachtoffer de boventoon. En sinds de Volkskrant vorige week onthulde hoe de partijtop deze conclusie al een jaar onder de pet houdt, heeft niemand uit de partijtop de afgelopen dagen contact gezocht om medeleven te tonen voor wat haar is overkomen.  

Telefonisch contact

Als het aan haar zou hebben gelegen, zou er deze donderdag helemaal geen persconferentie van D66 zijn geweest, en was het grensoverschrijdende gedrag van de partijprominent jegens haar niet opnieuw nationaal nieuws geworden. De zaak wordt in december 2020 aangezwengeld door een anonieme blogster die schrijft over een partijcultuur waarin prominente mannelijke D66’ers zich ‘veelvuldig schuldig maken aan het intimideren en manipuleren van veelal vrouwen’. Onder hen de invloedrijke D66-partijstrateeg Van Drimmelen. 

Door die blogpost wordt alles weer opgerakeld voor het slachtoffer. Pijnlijk voor haar. Maar wat ze nog pijnlijker vindt, is dat Sigrid Kaag binnen enkele uren  zonder overleg met het slachtoffer  een onderzoek naar haar zaak aankondigt. Ze voelt zich onveilig en heeft geen idee hoe de partij haar privacy en haar veiligheid gaat garanderen. Ze wil haar carrière en haar gezin beschermen tegen media-aandacht. Volgens D66 moet ze er maar ‘op vertrouwen’ dat alles goed komt. Dat schiet de vrouw in het verkeerde keelgat. Vanaf dat moment hamert ze met hulp van een advocaat continu op haar belangen.

Sigrid Kaag tijdens een partijcongres van D66. ©ANP / ANP

Het is de reden dat ze op 20 december 2020 een eerste keer telefonisch contact zoekt met Kaag. Ze benadrukt dat zij haar leven opnieuw heeft opgebouwd, dat zij de zaak niet heeft opgerakeld en dat zij de nieuwe aandacht liever niet had gehad. Kaag drukt het slachtoffer op het hart om vooral mee te werken aan het onderzoek van Bing, dat de klachten over Van Drimmelen, maar ook andere gevoelens van onveiligheid in de partij tot op de bodem gaat uitzoeken.

Als op 24 februari 2021 het openbare gedeelte van het Bing-rapport wordt gepubliceerd, is de vrouw stomverbaasd. Het lijkt wel alsof er niets is gebeurd met alle informatie die ze heeft aangeleverd. Het gedrag van de man wordt gebagatelliseerd, een verklaring van een politierechercheur wordt in twijfel getrokken. Ondanks haar bezwaren wordt het rapport toch gepubliceerd. Er staat in dat ‘machtsmisbruik en seksuele intimidatie niet zijn gebleken uit het onderzoek’, mede omdat aangifte ontbreekt en omdat de anonieme blogster zich niet heeft willen melden.

Sms-berichten van Kaag

De politieverklaring van de rechercheur dat hij een formeel waarschuwingsgesprek met de man heeft gevoerd, was voor Bing onvoldoende bewijs. De vrouw moet na de oplevering van het rapport plotseling al het bewijsmateriaal zelf aanleveren aan de onderzoekers. De vrouw is daar tot dan toe terughoudend in geweest, omdat het om zeer gevoelig, soms persoonlijk materiaal gaat. De garanties van Bing en D66 zijn flinterdun. De onderzoekers tonen bovendien opvallend veel begrip voor de dader, van wie zij het ‘voorstelbaar’ vinden dat hij uitleg bleef eisen over de afgekapte relatie.

Uiteindelijk krijgt de vrouw de ‘vertrouwelijke bijlage’ van het rapport op 17 maart 2021 onder ogen, anderhalf uur voor het sluiten van de stembussen voor de Tweede Kamerverkiezingen. Daarin staat wel degelijk dat ook Bing tot de conclusie komt dat de man zich grensoverschrijdend heeft gedragen. Die conclusie is mede gebaseerd op het nieuw aangeleverde bewijsmateriaal.

Omdat het daarna oorverdovend stil blijft uit de partij en omdat Kaag na het vertrek op 15 april van D66-Kamerlid Sidney Smeets – die zijn Tweede Kamerzetel opgeeft na grensoverschrijdende berichten richting jonge jongens – in de media zegt dat er in haar partij ‘geen ruimte is voor grensoverschrijdend gedrag’, zoekt ze contact met de partijleider.

Het slachtoffer, 20 april 2021, 19.00 uur:

‘Dag Sigrid, gezien je uitspraken in de pers, zeker ook weer afgelopen week mbt ‘we tolereren geen grensoverschrijdend gedrag’, vraag ik mij af of je op de hoogte bent van de discrepantie tussen de vertrouwelijke delen en het publieke rapport? Het overleg met bestuur hierover vlot niet bepaald. Ik lees graag je reactie.’

Sigrid Kaag, 21 april 2021, 10.18 uur:

Dag [naam vrouw], dank voor je bericht. Ik weet niet waar je op doelt. Ik begrijp van de Partijvoorzitter dat er een proces loopt tussen partij en jouzelf. Dat moet worden afgerond.’

Kaag lijkt op dat moment het vertrouwelijk rapport niet te kennen. Om misverstanden te voorkomen, informeert het slachtoffer Kaag daarom zelf over de conclusies over het ‘grensoverschrijdende gedrag’ van Van Drimmelen.

Slachtoffer, 5 mei 2021, 10.40 uur:

‘Beste Sigrid, waar ik op doel is dat in het vertrouwelijk deel staat dat grensoverschrijdend gedrag jegens mij is aangetoond. De pleger is bij jou bekend en lid van de partij. Tegelijkertijd doe je ferme uitspraken in de media, dat dergelijk gedrag niet wordt getolereerd.’

Sigrid Kaag, 5 mei 2021, 19.26 uur:

‘Dag [naam vrouw], ik begrijp van het bestuur dat alle contacten lopen via de advocaten. Het is dus correct dat dit kanaal nu wordt gebruikt. Ik begrijp dat advocaten (van Partij en jouw zijde) een oplossing zoeken. Gr Sigrid’

In een schriftelijke verklaring verzekerde Kaag de leden van D66 eerder deze week dat ze ‘geen inzage had en heeft’ in het vertrouwelijke rapport. Veel leden concluderen daaruit dat Kaag niets heeft geweten van het gedrag van Van Drimmelen.

Het slachtoffer voelt zich door dat beeld in een hoek gedreven en voelt zich daardoor gedwongen om te reageren. Ze vecht voor eerherstel. Want dat ze haar privacy wil beschermen, en anoniem wil blijven, wil niet zeggen dat daarmee schaamteloos de waarheid geweld kan worden aangedaan, vindt ze. Het enige wat zij wilde, is dat de partij zou erkennen dat er wel degelijk sprake is geweest van grensoverschrijdend gedrag, zij heeft nooit gewild dat de conclusies vertrouwelijk bleven en zelf uitdrukkelijk toestemming gegeven aan Bing deze in de publieke rapportage op te nemen.

‘Nieuwe doofpot’

‘Ik heb het gevoel dat de partij met een nieuwe doofpot komt’, zegt de vrouw over de reden om eenmalig commentaar te geven bij de Volkskrant. Ze vreest dat de partijtop donderdag opnieuw met een bagatelliserende verklaring komt over het gedrag van de man en het handelen van de partij. En dat de verklaring voor de rest er vooral op is gericht om Kaag en het huidige bestuur te redden, in plaats van dat er eindelijk oprecht erkend wordt welke ernstige fouten zijn gemaakt. ‘Het doet mij pijn om te zien hoe de partij met woorden speelt om Kaag te beschermen’, zegt het slachtoffer. ‘De reputatie van Kaag lijkt voor haar belangrijker dan eerlijk toegeven wat er is gebeurd.’ Tot nu duikt de hele partijtop in haar ogen weg als die verantwoording moet afleggen. ‘De D66-top lijkt nog niets te hebben geleerd’, zegt ze.

©ANP

Ook het bestuur gaat niet vrijuit. Toenmalig partijvoorzitter Anne-Marie Spierings zei na het verschijnen van het Bing-onderzoek: ‘Wie de moed heeft om naar voren te stappen, moet altijd in goed vertrouwen veilig een luisterend oor vinden en kunnen rekenen op een zorgvuldige afhandeling.’ Maar het slachtoffer klopte ook bij haar vergeefs aan om hulp.

Partijvoorzitter Victor Everhardt stuurde haar deze woensdag pas een e-mail: of ze diezelfde dag, of anders donderdagmiddag, twee uur vanuit haar woonplaats naar Den Haag wilde rijden om met hem in gesprek te gaan. Het was de eerste keer dat ze van hem hoorde sinds hij haar vlak na zijn aantreden in november 2021 ook had doorgestuurd naar advocaten. Het verzoek om nu plots wel te praten, komt bij de vrouw niet oprecht over. ‘Je kan als bestuur toch niet maanden en jaren niks van je laten horen en dan twee dagen voor je ledenverklaring vragen of ik naar Den Haag wil komen voor een gesprek?’

Bij de vrouw geeft het de indruk dat de enige reden voor de uitnodiging is ‘dat ze dan tenminste tegen de leden kunnen zeggen dat ze contact hebben gehad met het slachtoffer.’

Eerherstel

En nu vreest de vrouw weer dat ze geen eerherstel krijgt. Ze zag hoe partijprominenten de afgelopen dagen in diverse media toewerken naar de verklaring van donderdag. Alexander Pechtold zei op Radio 1 dat in eerste plaats niet gekeken moet worden naar Kaag, maar naar het bestuur. ‘Het partijbestuur is eigenlijk de baas over de politiek’, zei hij. Kaag is nog niet zolang partijleider en het bestuur zit er ook nog niet zolang, dus als er afgerekend moet worden dan is dat met het vórige bestuur.

De vrouw roept het huidige bestuur op om donderdag eerlijk te zijn. ‘Ik vroeg om vertrouwelijkheid om mijn naam te beschermen, ik vroeg niet om een doofpot.’ Haar maandenlange verzoeken om een rectificatie van de eerdere suggesties van de partijtop dat Van Drimmelen zou zijn vrijgepleit, zijn tot op heden niet gehonoreerd.

De erkenning is belangrijk voor haar, al was het maar dat de suggestie dat zij een valse melding zou hebben gedaan over Van Drimmelen voor eens en voor altijd weg is. ‘Als je mijn naam googelt, wil ik niet dat toekomstige collega’s en werkgevers twijfelen over wat er is gebeurd.’ Erkenning is ook belangrijk voor haar om de zaak psychisch achter zich te kunnen laten.

De idealen van de partij en de leden liggen haar nog altijd na aan het hart. De enorme steun van de ruim 750 leden die in een open brief om opheldering vragen, emotioneren haar. ‘Daarvoor wil ik hen hartelijk bedanken.’