Ronald Koeman: ‘In mijn hoofd ben ik totaal onafhankelijk en klaar voor deze klus’

Interview

De wittebroodsweken van Ronald Koeman (57) zijn voorbij. Vandaag begint zijn FC Barcelona aan een zware wedstrijdreeks met onder meer krakers tegen Real Madrid en Juventus. Deze site spreekt Koeman uitgebreid over zijn start op een vulkaan, de ‘lijn-Koeman’ bij Oranje en de magie van Messi. ,,In mijn ideeën ben ik er steeds van uitgegaan dat hij zou blijven.’’

Door Sjoerd Mossou en Maarten Wijffels

Ronald Koeman staat even op van zijn bureau en draait een rondje met zijn laptop. Via de webcam zien we het uitzicht vanuit zijn trainerskamer: twee strak gemaaide oefenvelden van het Ciutat Esportiva Joan Gamper. Het gras kleurt felgroen in de Catalaanse herfstzon.

Zijn kantoor straalt stijl en elegantie uit, alles is strak gestuct, maar de witte muren zijn nog wat kaal. ,,Daar mag nog wel wat komen te hangen hè?’’, zegt Koeman. ,,Nog helemaal geen tijd voor gehad. Veel foto’s en prullaria liggen nog in ons huis in Nederland, maar jullie hebben gelijk: het kan nog wel wat gezelliger.’’

Frank de Boer moet vooral doen en veranderen wat hij wil. Ik ben totaal niet meer belangrijk.

Ronald Koeman

Google Meet

We spreken Koeman via Google Meet vandaag, geheel in stijl met de mores in coronatijden. Het is de dag van Italië - Nederland in Bergamo, tot voor kort een interland waar hij gewoon langs de lijn had gestaan als bondscoach. Het liep anders toen FC Barcelona half augustus belde. Na twee mislukte aanzoeken was hij nu gedecideerd: dit was het moment om zijn droom waar te maken. Zijn onafgeronde klus bij Oranje ten spijt.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

,,Nee, ik heb geen moment spijt gehad’’, zegt Koeman. ,,In het begin word je helemaal opgeslokt, sta je er allemaal amper bij stil. Nu realiseer ik me wel: ik ben trainer van FC Barcelona. Het lukt steeds beter om ook echt te genieten van wat ik nu doe.’’ Zijn tijd bij het Nederlands elftal heeft hij in zijn hoofd al een tijdje afgesloten. Het blijkt bijvoorbeeld bij de vraag of hij op zo’n dag als vandaag toch even denkt: Italië-uit, ik zou het zó doen met de opstelling?

Milde grijns: ,,Nou, daar ben ik echt niet meer mee bezig. Mijn hoofd zit bij Barça, bij hoe zo’n ­interlandweek voor ons uitpakt.’’ Hij vertelt over Messi, die op 3600 meter hoogte speelde in Bolivia. ,,Ik had kort app-contact met hem en zag wat tv-beelden: die Argentijnse spelers hapten in de ijle lucht voortdurend naar adem. Je vraagt je af: kun je dan bij terugkeer meteen weer voor je club spelen? Maar Messi is dat al jaren gewend.’’

Bij Oranje heeft hij soms nog contact met Virgil van Dijk. ,,Of laatst met Memphis Depay, omdat we hem graag naar Barcelona wilden halen. En Frenkie de Jong zie ik hier uiteraard. Maar verder spreek ik bijna niemand, hooguit af en toe via een appje. Ik kijk de wedstrijden, maar volg het echt op afstand. En zo moet het ook zijn, vind ik.’’

Ronald Koeman volgt de verrichtingen van onder anderen Lionel Messi tijdens de oefenwedstrijd in september tegen Gimnàstic de Tarragona. ©EPA

Toch gaat het in Zeist nog geregeld over je.
,,Dat hoor en lees ik ook, ja. Dat stoort me wel een beetje, moet ik zeggen. Daar moeten ze echt van af. Die zogenoemde ‘lijn-Koeman’ steeds. Hoezo, denk ik dan. Als ze bedoelen: het werken binnen de technische staf en met de spelers, oké, ja, daar had de groep een goed gevoel bij. Maar verder: er is nu een nieuwe bondscoach met zijn eigen visie op voetbal, zijn eigen persoonlijkheid, zijn eigen manier van leiding geven. Kijk vóóruit, zou ik willen zeggen. Niet terug. Frank de Boer moet vooral doen en veranderen wat hij wil. Ik ben nu totaal niet meer belangrijk.’’

Hoe heb je de zoektocht naar je opvolger gevolgd? Was je verbaasd dat ze Louis van Gaal ­helemaal niet hebben gebeld?
,,Dat zijn beslissingen van de bond. Ze hebben een keuze gemaakt waar ik uiteindelijk best wel begrip voor heb. Ze hebben waarschijnlijk ook met de spelers gesproken. Of je spelers moet spreken, is een andere vraag. Maar dit is een redelijk volwassen groep die weet welke kant ze op wil. Maar wat ik nu van een afstandje zie, komt het nog wel wat onzeker over allemaal. Rond die eerste twee wedstrijden, vond ik. In de uitstraling.’’

Hoe bedoel je dat?
,,Het is natuurlijk niet prettig als je net binnen bent als coach en je moet meteen al constant in de verdediging. Ik heb dat zelf ook wel eens gehad. Zeker in Nederland staat alles meteen ter discussie. Dat was voor Frank bijna niet te doen. Ik denk dat je daar zelf harder in moet zijn, bijt als trainer ook maar van je af, zou ik zeggen. Maar dat is ook iemands karakter. En wat ik net al zei: vooral je eigen koers varen, neem je eigen beslissingen.’’

Maar als Oranje komende zomer Europees kampioen wordt, of ze zouden er in de eerste ronde al uit gaan, dan vind jij ook niet dat jouw naam daar nog aan gekoppeld moet worden?
,,Nee. Als het heel goed gaat, is dat dankzij de spelers. En dat er een goed elftal staat. En als dat toernooi niet goed gaat, is dat omgekeerd ook zo. Dan zullen daar redenen voor zijn die ze dan maar moeten onderzoeken.’’

Ronald Koeman vangt Frenkie de Jong op. ©BSR Agency

Crisis

Koeman heeft inmiddels zijn eigen zorgen. In een gespreid bedje kwam hij deze zomer niet bepaald terecht bij Barcelona. De Catalaanse club zat nog midden in een diepe sportieve en financiële crisis. Sterspeler Lionel Messi wilde per se vertrekken. En dan waren er nog de zorgen rondom de coronapandemie, met alle impact die daarbij hoort.

Hij vertelt over de restricties rondom corona, die al sinds zijn komst naar Spanje heel erg streng zijn, zeker in het voetbal. ,,Je ontkomt er eigenlijk geen moment aan. Dit is een week met voor de meeste spelers dus interlandverplichtingen. Als ze op donderdag terugkomen, worden ze bij aankomst meteen getest. Maar tot die testuitslag er is, mag je in Spanje onder geen beding groepstrainingen doen. Dat betekent dat we in zo’n week dus alleen op de vrijdag kunnen trainen.’’

Je ontkomt geen moment aan corona. Als Messi aankomt voor een training of wedstrijd, draagt hij zijn voet­bal­kle­ren al.

Ronald Koeman

Alles vraagt improvisatie. ,,We mogen ook voor wedstrijden maar een bepaald aantal minuten in de kleedkamer zijn. De fitness mogen we ook niet gebruiken. Douchen is verboden. Als we zoals laatst om 21.00 uur tegen Sevilla spelen, komt iedereen pas om 20.00 uur aan. Je moet je voorstellen dat als Messi bij de training of een wedstrijd aankomt, hij zijn voetbalkleren al aan heeft. En na afloop stappen die jongens ook weer in hun tenue achter het stuur.’’

Met die ene training in de benen begint voor Barça vanavond een serie van zeven wedstrijden in slechts 22 dagen. Vanavond wacht Ajax-beul Getafe, meteen daarna gaat het in een noodvaart door, compleet met Champions League én de Clásico tegen Real Madrid van volgend weekeinde.

,,Gelukkig heb ik wel aardige spelers’’, grinnikt Koeman. ,,De meesten pakken dingen heel snel op. Maar het heel gedetailleerd inslijpen van een speelwijze gaat in deze weken niet meer. Door de coronaregels heb je ook minder contact met de groep als geheel. Er mag gewoon weinig in dat opzicht. Na afloop van een wedstrijd zeg je iedereen gedag – en dat is het dan. Iedereen moet meteen de kleedkamer uit. Het wordt er niet allemaal leuker op.‘’

We wilden Memphis graag hebben, omdat hij kwaliteiten heeft die we in mijn ogen ontbeerden: diepte in het aan­vals­spel.

Ronald Koeman

Toch lijkt het vooralsnog iets rustiger dan toen je net begon. Neem ons eens mee terug naar augustus. Toen lag het dossier Messi nog in volle omvang op ­tafel, met al zijn ontploffingsgevaar.
,,In mijn eerste dagen heb ik veel met mensen gesproken over de situatie bij de club. Toen werd al wel duidelijk dat er grote onvrede leefde bij de spelers, op allerlei vlakken. Het had voor mij daarom prioriteit om eerst met Messi te praten, om te luisteren hoe hij de dingen zag.
,,Bij hem thuis heeft hij me toen van alles verteld. Daar heb ik goed naar geluisterd, maar ook aangegeven: ‘Ik ben daar allemaal niet bij geweest.’ Ik kon alleen maar vertellen hoe ik wilde gaan werken en hoe ik dingen wilde veranderen. Dat was wel leuk, want aan het einde van het gesprek hadden we het over de beste manieren om druk te zetten, over het spel, echt over voetbal. Dat voelde voor mij als: hij is een liefhebber en hij wil nog weten hoe het gaat.’’

Maar hij zat toen nog wel steeds in de modus: ik wil weg.
,,Ja. Maar de club was heel duidelijk daarover: hij kon niet weg. De afkoopsom (400 miljoen euro, red.) was zo hoog, dat geen club dat ging betalen in deze tijd. Dus voor mij was vooral de vraag hoe ik hem vervolgens terug zou krijgen, op het veld en daarbuiten, als persoon en als voetballer. Toen hij na die hectische week inderdaad weer begon met trainen, zag ik alleen maar goede dingen. Zijn instelling, zijn houding: daar was en is helemaal niks op aan te merken. Het mooie is: als Messi een bal ziet, heeft hij plezier.’’

Grijnzend: ,,Wij moeten dus gewoon zorgen dat het leuke, goede trainingen zijn.’’

Koeman schudt de hand van Messi na een wissel. ©REUTERS

Nu jij dagelijks met hem werkt, waaraan zie je nou dat Messi de beste van de wereld is?
,,Het is echt fantastisch hoe hij dingen doorziet. Hoe slim hij is als voetballer, en hoe hij het technisch perfect uitvoert. Hij maakt dus echt op het aller-, allerlaatste moment een keuze aan de bal, in een fractie van een seconde. Als we op de trainingen een pass- en trapoefening doen, doet Alfred Schreuder (assistent-coach, red.) de instructies in half Spaans, half Engels. Ik verduidelijk dan soms wat in het Spaans, maar bij Messi is dat helemaal niet nodig. Hij doorziet de oefeningen meteen. Hij is, om het zo te zeggen, maximaal voetbalintelligent.’’

Had je in eerste instantie een plan mét Messi gemaakt en een plan zónder Messi? Had je zonder hem een andere speelwijze gekozen, mogelijk met een ‘lopende nummer 10’ als Georginio Wijnaldum?
,,In mijn ideeën ben ik er steeds van uitgegaan dat hij zou blijven. Als Messi was vertrokken, was er een totaal andere situatie ontstaan, dat hadden we dan moeten zien. Onze interesse voor Wijnaldum stond er sowieso los van. In algemene zin vind ik dat onze selectie wel wat diepgang kon gebruiken, zeker ook zonder bal. Gini heeft een geweldig gevoel voor de ruimte, hij kan vanaf het middenveld fantastisch goed bij de goal komen, daarin kon hij echt iets toevoegen aan het team. Maar de financiële situatie was bekend bij de club, zijn positie had uiteindelijk minder prioriteit dan bijvoorbeeld de rechtsback of de spitspositie.’’

Dat EK in zoveel landen tegelijk, ik moet nog steeds zien of het in 2021 wél doorgaat. Heb ik grote twijfels bij.

Ronald Koeman

Tot op de laatste transferdag zijn jullie bezig geweest om Memphis Depay te halen. Wat is kort voor zo’n deadline jouw rol in het afronden van zo’n transfer?
,,Die rol heb ik niet, dat is aan de club. Voor mij is het dan ook gewoon afwachten. We wilden Memphis graag hebben omdat hij een prima speler is, en omdat hij kwaliteiten heeft die we in mijn ogen ontbeerden: vooral diepte in het aanvalsspel.”

Als bondscoach noemde je dat afgelopen juni nog een cruciaal verschil tussen Barcelona en Real Madrid. Real had met aanvaller Vinicius die diepgang waar geen elftal zonder kan.
,,Klopt. De meeste aanvallers bij Barcelona willen de bal in de voeten, Memphis kun je als aanspeelpunt gebruiken, maar ook in de diepte wegsturen. Hij is sterk, dynamisch, en kan zowel in de spits als vanaf de linkerkant spelen. Ik heb hem vooraf natuurlijk gesproken over mijn ideeën. In principe lag alles klaar, maar door de regels van La Liga wisten we dat we éérst een speler moesten verkopen. Uiteindelijk kwam het er niet van. Jammer, maar Memphis wist ook hoe de situatie was.’’

In januari gaan jullie een nieuwe poging wagen?
,,Dat is zeker een mogelijkheid, ja. Dat ga ik wel proberen, want ik heb hem er graag bij. Maar ik kan nu niet inschatten hoe de finan­ciële situatie van de club in januari is. Dat is afwachten.’’

Ronald Koeman corrigeert Frenkie de Jong. ©EPA

Bayern

Koemans avontuur bij Barcelona begon twee maanden geleden feitelijk in Lissabon, in Estadio da Luz. In de kwartfinale van de Champions League werd Barça op 14 augustus op historische wijze afgedroogd door Bayern München: 8-2. Een wedstrijd die meteen een ongekende crisis inleidde in Catalonië, resulterend in het ontslag van trainer Quique Sétien.

Nog datzelfde weekeinde sprak Koeman met Barcelona-voorzitter Josep Bartoméu. Daarna ging het razendsnel. Een clausule in zijn KNVB-contract maakte de overstap alleen maar eenvoudiger. Koeman en zijn vrouw Bartina hadden kort daarvoor hun huis in het Portugese Vale de Lobo verkocht, om er een nieuw appartement in Barcelona voor terug te kopen.

,,Het moest blijkbaar zo zijn’’, zegt Koeman nu, terugkijkend. ,,Want toen ik gebeld werd in het weekeinde van Bayern - Barça, was ons huis in Barcelona nét af en ingericht. We waren puur toevallig in de stad om de laatste stylingdingetjes te doen, toen de voorzitter belde. Thuis was mijn keuze sowieso geen onderwerp van discussie, Bartina heeft altijd graag teruggewild, die hoefde ik niet te overtuigen. We kennen de stad ook goed natuurlijk. De situatie rond corona maakt alles anders, zoals overal, maar toch voelt alles hier vertrouwd.’’

Bartoméu bij de presentatie van Koeman. ©EPA

Hartklachten

De druk van een baan bij één van de grootste clubs ter wereld was blijkbaar ook geen bezwaar. Opmerkelijk toch wel, voor iemand die begin mei nog met lichte hartklachten in het ziekenhuis werd opgenomen. Voor veel mensen zou het misschien een signaal zijn om juist níet in het diepe te springen – en veilig te koesteren wat je hebt. Koeman denkt anders.

,,Ik heb uitdagingen nodig in mijn leven. Daar komt bij dat ik gewend ben om te gaan met druk. Ik raak daar niet van in de war, kan me er altijd wel goed voor afsluiten. Ik ben nu 57 jaar. Heb al bij veel clubs gewerkt, veel meegemaakt, ook mindere periodes. Van al die ervaringen leer je. In mijn hoofd ben ik totaal onafhankelijk en klaar voor deze klus. Zo voelt het.’’

Voor geen enkele andere club was hij tussentijds uit Zeist vertrokken. Hij wil het nog een keer gezegd hebben. ,,Maar Barcelona, ja, hoe moet je het gevoel omschrijven? Ook los nog van mijn eigen verleden heb ik altijd wel iets met deze club gehad. Dat was al toen Cruijff en Neeskens hier gingen spelen. Afgelopen januari wilde ik eigenlijk al op hun interesse ingaan, maar toen vond ik het moment niet goed. Er moest nog een EK gespeeld worden. Nu ze opnieuw kwamen dacht ik: het is nu of nooit, je gaat gewoon niet drie keer ‘nee’ zeggen tegen Barcelona. En dat EK in zoveel landen tegelijk, ik moet nog steeds zien of het in 2021 wél doorgaat. Heb ik grote twijfels bij.’’

Luis Suárez was nog op vakantie, dat maakte het lastig. Daarom heb ik de telefoon gepakt, dat kon even niet anders.

Ronald Koeman

Toch is ook de club zelf enorm veranderd sinds je hier eind jaren 90 voor het laatst werkte, als assistent van Louis van Gaal. De aandacht is nóg veel massaler geworden. Het geld, de commercie, de media: alles is geëxplodeerd. Is dat nog wennen?
,,Van de mensen die hier destijds werkten, is alleen teammanager Carlos Naval er nog. We trainden destijds nog pal naast het stadion, voor iedereen zichtbaar. Het was nog relatief klein, knus ook wel. Nu trainen we buiten de stad, op een complex met de meest fantastische faciliteiten, afgeschermd van de rest van de wereld. Dat kan ook niet anders. Dit interview staat straks weer in alle kranten, op alle sociale media gaan ze er dingetjes uitlichten. Alles wordt uitvergroot. Het beste wat je kunt doen, is heel dicht bij het voetbal blijven, bij de basis van je werk. Alles daarbuiten laat ik lekker gaan.’’

‘Hoezo de Lijn-Koeman moet door? Ik ben er niet meer’ (interview gaat verder onder de video)

Krediet

Hij heeft vooralsnog veel krediet, de clubheld die de Catalanen in 1992 aan de eerste Europacup I hielp, met een legendarische vrije trap tegen Sampdoria (1-0). Maar ook als de coach die orde op zaken moet stellen in één van de zwaarste crises uit de moderne geschiedenis van de club. Dat de competitiestart meteen goed was, helpt ook een handje.

Koeman wordt bovendien méér dan zijn voorgangers als een dwingende, sterke persoonlijkheid gezien in Camp Nou. Messi is dus aan boord gebleven, maar het vertrek van een handvol grootverdieners in de selectie was onvermijdelijk, met Luis Suárez als het meest gevoelige dossier. Hoe pakt de trainer zo’n kwestie aan?

,,Van tevoren was duidelijk dat er dingen moesten veranderen. Dat vond de club, maar dat vond ik zelf ook. In de speelwijze, maar ook binnen de selectie. Jonge talenten als Ansu Fati en Pedri ontwikkelen zich geweldig. Suárez was één van de spelers die, in mijn visie, minder aan spelen zou toekomen dit seizoen.

,,Hij was nog op vakantie, dat maakte het lastig. Daarom heb ik de telefoon gepakt, dat kon even niet anders. De boodschap zelf kun je maar het beste eerlijk en duidelijk brengen. Hij had nog een doorlopend contract, hij mocht zelf beslissen hoe hij zijn toekomst zag. Maar ik ben wel heel helder geweest. Dat is ook de enige optie in dit soort gevallen.’’

Ronald Koeman met assistent Alfred Scheuder. ©EPA

Suárez is de beste vriend van Messi. Het lag uiterst gevoelig allemaal. Spreek je daar dan nog met Messi over?
,,Ja, zeker, want ik begreep die teleurstelling ook bij hem heel goed. Maar ook dan moet je eerlijk en duidelijk zijn. Toen Luis wegging bij ons, kwam hij nog speciaal naar onze trainerskamer om de technische staf persoonlijk gedag te zeggen. Dat doe je niet als je ons iets kwalijk neemt, lijkt me. We hebben het open en fair gespeeld, denk ik.’’

Heb je die 8-2 tegen Bayern eigenlijk gebruikt in je gesprekken met spelers? In de zin dat het toch een soort ijkpunt was om alles over een andere boeg te gooien?
,,Niet letterlijk. Je hoeft daar niet steeds aan te refereren. Maar de verdedigende organisatie, de afspraken in balbezit en bij balverlies, het systeem zelf ook, het moest wel anders. Bij Barcelona is 4-3-3 met de punt naar achteren al jaren de huisstijl, ook bij de jeugd. Wij vinden het met deze selectie beter om 4-2-3-1 te spelen, een beetje zoals we dat bij het Nederlands elftal ook deden. Met twee controleurs, maar ook met veel bewegingsvrijheid voor de aanvallers.’’

Frenkie de Jong heeft nu ook een duidelijk andere rol, in principe naast Sergio Busquets. Vorig seizoen werd hij vaak als een soort hangende buitenspeler gebruikt.
,,Ik vind dat je spelers altijd zoveel mogelijk moet gebruiken in de rol die het beste bij ze past. In mijn ogen speelde Frenkie vorig jaar te hoog, veel te aanvallend, terwijl zijn kracht juist ligt in de eerste fase van de opbouw, om van daaruit de oplossingen te zoeken. Dat vond ik zonde: als je zóveel geld betaalt voor een speler, zorg dan dat hij optimaal rendeert. Bovendien hebben we nu, vind ik, veel meer controle. Ook voor Busquets is dit beter.’’

Ronald Koeman knuffelt Ansu Fati. ©EPA

Autoriteit 

Al bij zijn presentatie bakende Koeman alvast in heel duidelijke bewoordingen zijn territorium af. Hij praat altijd zonder poespas, in heldere boodschappen. Zijn natuurlijke autoriteit moet de rest doen.

,,Nee, ik heb mijn Spaans vooraf niet opgefrist’’, zegt hij. ,,Dat deed ik wel toen ik destijds naar Engeland ging, naar Southampton. Bij de nonnen in Vught heb ik toen extra Engelse les gevolgd. Spaans spreek ik niet perfect, je kunt horen dat ik uit Nederland kom, onze dochter Debbie spreekt het écht vloeiend. Maar ik hoef niet na te denken voordat ik iets zeg. Misschien ook typerend: Ik heb me in het Spaans altijd comfortabeler gevoeld dan in het Engels. Een boodschap overbrengen in voetbaltaal, is geen probleem. Zeggen wat ik denk ook niet.’’

We hebben het steeds over voetbal. Maar Barcelona is ook politiek. En in dat opzicht staat er nog van alles te gebeuren, met de presidentsverkiezingen later dit seizoen. Ga je ook strategisch een hapje eten met de belangrijkste kandidaten?
,,Nee hoor. Ga ik zeker niet doen, ik hou me verre van dat spel. De ene kandidaat wil Xavi Hernandez als trainer, de volgende weer een ander – toe maar, denk ik dan. Het zal allemaal wel. Dat is ook die geestelijke onafhankelijkheid, dat je je daarvoor afsluit. Het enige wat ik kan doen bij Barcelona, is goed presteren. Als ik gewoon mijn werk goed doe, zullen er niet veel presidentskandidaten zijn die me wegsturen, lijkt mij.’’