Ouders Ximena (19) spannen rechtszaak aan tegen ‘nalatige’ psycholoog

Zelfdodingspoeder

De ouders van Ximena Knol spannen vandaag een procedure aan, om vervolging van de psycholoog van hun overleden dochter af te dwingen. Het OM wil daar niet aan, maar de ouders geloven dat er grote fouten zijn gemaakt. Al anderhalf jaar sinds hun dochter ‘zelfdodingspoeder’ innam, proberen ze met behulp van hun dochters mails en brieven alle puzzelstukjes op hun plek te leggen.

‘Hoi Marjan (psycholoog*) Als het goed is is deze methode heel betrouwbaar en pijnloos. Ik heb het ingenomen… Dus als het goed is ben ik er zo niet meer… Dankjewel voor al je goede zorgen.’

Randy had nooit gedacht dat hij nog eens vader zou worden. In zijn eerste huwelijk lukte het jarenlang niet. En toen was daar Caroline. Ze werd zijn tweede vrouw, die al zes kinderen had en al snel zwanger werd van nummer zeven: Ximena. ,,Randy had die naam zien staan in een namenboekje en was er helemaal weg van.” Voor Randy is het een groots moment – hij, een papa. ,,Toen ik mijn moeder belde om over de geboorte te vertellen, begon ik te janken.’’ In het ziekenhuis koopt hij een teddybeer. ,,Ze kon natuurlijk niet alleen in haar wiegje liggen.”

In de dagen die volgen gaat Randy er steeds weer met Ximena op uit. Zij in de kinderwagen, hij erachter, om zijn dochter te laten zien aan iedereen die maar wil kijken. Caroline ziet hem nog gaan. ,,Apetrots liep hij rond, zijn shag en telefoon in het mandje van de kinderwagen.’’

Ik denk de laatste tijd echt heel veel dat ik dood wil. En redelijk onbewust begin ik het al te plannen. Ik wil er eigenlijk geen einde aan maken, maar dat voelt als mijn enige optie.’

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Als Ximena 12 jaar wordt, zien Randy en Caroline hun lieve, sociale dochter die zo dol is op dieren veranderen. Caroline: ,,Ze werd stiller, raakte in zichzelf gekeerd.” Misschien is het de puberteit. Maar zorgen maken ze zich wel. Op school gaan haar cijfers achteruit. ,,Ze kon daar niet meekomen, het lukte haar niet zich te concentreren.” De vrolijkheid verdwijnt uit het leven van hun dochter.

Pas nu weten ze wat de echte oorzaak is. Caroline: ,,Het misbruik is toen begonnen.” Een oudere halfbroer van Ximena vergrijpt zich aan het meisje. ,,Ze miste haar halfzus, die uit huis was gegaan. Hij misbruikte haar vanaf het moment dat ze bij hem troost zocht. ‘Als je dit ooit vertelt, vermoord ik je’, zei hij.”

Daarom zwijgt Ximena. Maar als ze op een dag overstuur uit de klas rent, komt het hoge woord eruit. Ze smeekt school haar ouders niet in te lichten, zegt dat het misbruik al gestopt is. Randy, boos: ,,Het heeft nog twee jaar geduurd, tot 2014, voordat wij wisten wat ze op school al hadden gehoord. We hadden het misbruik jaren eerder kunnen stoppen, Ximena had meteen de juiste behandeling voor haar problemen kunnen krijgen.” Caroline: ,,Maar ze heeft ons willen sparen.”

©Koen Verheijden

‘Hoi Marjan, Ik ben met Eva en heb aangegeven dat het niet goed gaat. Eigenlijk heel erg slecht. Ik ben van plan nog op vakantie te gaan en te wachten tot mijn neefje of nichtje wordt geboren. En daarna wil ik er een einde aan maken. Groetjes!’

Pas lang nadat Randy en Caroline erachter zijn gekomen dat een oudere zus van Ximena is misbruikt, wordt in 2014 duidelijk dat ook hun jongste dochter zoiets is overkomen. Ze willen de neerwaartse spiraal waarin Ximena zit radicaal doorbreken: ze verhuizen van België naar het Brabantse Uden.

Maar een nieuw begin komt er niet. Ximena snijdt zichzelf, tot bloedens toe. Het meisje dat vroeger zo goed sliep - zelfs aan tafel kon ze een dutje doen, met haar hoofd op tafel -  kan nu ‘s nachts de slaap niet langer vatten. Mede daardoor wordt het op school nog moeilijker. Thuis komen er ruzies. Caroline: ,,Vooral naar mij toe was ze ontzettend boos.”

Hoi Ximena, ik schrik er wel van, ook al weet ik ook dat je er zo over denkt. (..) Het lijkt me een goed idee misschien nog een keer met onze psychiater te praten, bijvoorbeeld over levenseindekliniek. Hij heeft daar nog meer ervaring mee dan ik’.

Ximena is nooit fysiek agressief. Tot die ene dag, waarop ze ontploft. Ze schopt haar moeder. Randy moet tussenbeide komen, pakt zijn dochter vast, drukt haar neer op de bank. Randy: ,,Toen hebben we de politie gebeld.” Als hij daaraan denkt, krijgt hij tranen in zijn ogen.

De ouders weten nu dat Ximena’s halfbroer - de aangifte is nog in onderzoek - vertelde dat ‘mama ontzettend boos zou worden’, als ze erachter zou komen wat er gebeurde in de kelder van het huis. Ze zien het als een verklaring van de woede.

En ze begrijpen dat de therapie die Ximena volgde veel losmaakte. Caroline: ,,Omdat het trauma over het misbruik verborgen bleef – Ximena wilde daar niet over praten – besloot de psycholoog eerst het pestverleden van Ximena met EMDR te behandelen. Dat zorgde dat oude herinneringen waar ze niet meer mee bezig was naar boven kwamen. Thuis escaleerde het des te harder. Ik wilde dat ze haar bed opmaakte, opruimde en naar school ging. Ik heb nooit geweten dat ze zo zwaar depressief was. Ik voel me daar ontzettend schuldig over.”

Het gaat thuis niet meer. Ximena verhuist, naar haar eigen plekje in een begeleid wonen project en slikt anti-psychotica. Haar ouders hebben haar appartement piekfijn ingericht. Op 20 februari 2018 schrijft woonbegeleider Eva een mail naar de psycholoog.

Hallo Marjan, het gaat niet goed met Ximena. Mijn zorg ligt voornamelijk bij haar. Wel vind ik het moeilijk dat haar ouders niet op de hoogte zijn van haar doodswens. Ximena geeft aan dat zij haar ouders voorhoudt dat het goed met haar gaat.’

©Ouders Ximena Knol
Ximena Knol (links) met haar moeder en broertje Randell. ©Ouders Ximena Knol

Twee dagen later staat de wijkagent bij Ximena voor de deur. Hij belt naar Randy, die voor zijn werk op een beurs is. ,,De wijkagent vertelde over een verontrustende mail aan de psycholoog, vroeg of ze bij ons was. Dat laatste was niet het geval. Ik heb gekeken of ze online was – nee - en gevraagd: hoor je haar hondje?’’ Als de wijkagent bevestigend antwoordt, aarzelt hij geen seconde: ,,Meteen naar binnen.”

Tien minuten later belt de wijkagent weer. Ximena is dood. ,,Ik kom eraan, heb ik gezegd.” Randy loopt naar zijn auto, vraagt zich af: hoe vertel je een moeder dat haar kind dood is? Caroline weet nog van niks. Hij wil hardrijden, snel naar huis, maar trapt het gaspedaal met opzet minder hard in. Zo kan hij nadenken. ,,Ik heb de huisarts gebeld, die beloofde te komen als ik het Caroline moest vertellen. Ik ben nog gestopt bij een pomp om sigaretten te halen. Ze wensten me nog een prettige dag.”

Bij het huis van zijn dochter ziet Randy politieauto’s. Zijn eigen wagen parkeert hij op het grasveld. Hij rent naar binnen. ‘Ik wil naar mijn dochter toe’, zegt hij tegen agenten die de weg versperren. Randy loopt door, maar wordt tegen de grond gewerkt. ‘Loslaten!’, roept hij. ‘Loslaten!’ Wat hij ook doet, Randy mag niet naar binnen. Wel ziet hij de schouwarts, die hem vertelt dat er een middel naast Ximena’s bed is gevonden. Ximena heeft zichzelf van het leven beroofd.

Dat wetende zit hij even later met de huisarts naast het bed van zijn vrouw, die zware griep heeft. ‘Ximena is dood in bed gevonden’, zegt Randy. ,,Dat kan niet,’’ antwoordt Caroline. ,,Dat kan niet.”

‘Ximena, ben je er nog?’

Drie weken na haar dood geeft het witte ladekastje van Ximena het eerste inkijkje in het duistere leven dat ze voor haar ouders verborgen hield. Daarin zit al haar post, waaronder een brief. Caroline leest hem als ze thuis is. Haar ogen vliegen over de regels, die vertellen hoe haar zoon Ximena snoep gaf, liet spelen op de gameboy, maar haar ondertussen vastpakte, betastte, steeds meer, steeds vaker.

Ximena’s mailbox vult andere gaten in. Randy weet toegang te krijgen tot haar computer, telefoon en zo ook de veelvuldige mailwisseling met de psycholoog, die hem nooit over de doodswens en een eerste poging tot zelfdoding heeft verteld.

Randy: ,,Terwijl: als iemand zelfmoordplannen heeft, ga je als eerste een cordon rondom zo iemand bouwen, werken om die zelfmoord te voorkomen. Ik heb ervaring in de forensische psychiatrie, iedereen weet dat.”

De ouders zijn er van overtuigd dat hun dochter met de juiste therapie had kunnen opbloeien. Maar in plaats daarvan kwam Ximena op wachtlijsten terecht, ontstond onduidelijkheid over de problemen waarmee ze kampte – moet de PTSS eerst worden aangepakt, of is het een persoonlijkheidsstoornis?

Ondertussen bestelt Ximena een zelfdodingspoeder en een medicijn om de hoofdpijn die dat middel veroorzaakt te onderdrukken, speelt ze met de gedachte het in te nemen, tot ze om drie uur ’s nachts haar laatste woorden optikt, in een mail aan haar psycholoog.

Die hulpverlener stuurt om tien uur ’s ochtends een antwoord. ‘Ben je er nog?’, vraagt ze. Pas als ze al uren op haar werk is wordt Ximena’s woonbegeleiding ingeseind. Caroline: ,,Hoe dat gebeurd is, weten we nog steeds niet precies.” Wel duidelijk: de psycholoog verklaart later bij de politie dat ze ‘er niet aan heeft gedacht’ direct agenten in te seinen.

‘Als mijn ouders vragen hebben, zou je die willen beantwoorden? Het maakt nu niet meer uit….’

De ouders van Ximena op de begrafenis van hun dochter. ©Privéfoto's

Randy heeft het geboortekaartje van zijn dochter ontworpen. Hetzelfde geldt voor het bericht van haar overlijden. Uit het Engels vertaald staat erop geschreven: ‘Toen de rups dacht dat alles zou eindigen, veranderde hij in een vlinder.’ Zo denken hij en zijn vrouw aan hun dochter, vol liefde, als een vlinder.

Randy en Caroline ©Koen Verheijden

Heel anders kijken ze naar alles wat Ximena is overkomen. Ook het gemak waarmee een zelfdodingspoeder is gepromoot, als pijnloos, terwijl zij op de lakens van hun overleden dochter het braaksel zagen, dat erop wijst dat ze helemaal niet zo vredig is weggegleden.

Caroline en Randy hebben een stichting opgericht, om aan preventie van zelfdoding te doen en te laten weten dat zelfdodingspoeders zoals Ximena innam niet zijn wat ze beloven. Randy: ,,Wij nemen de doodswens van mensen serieus, we houden die bespreekbaar. Maar we willen zeggen: Dood kan altijd nog, kijk eerst hoe we kunnen leven. Zolang je over de dood blijft praten, wordt leven gemakkelijker.”

Daarnaast trekken ze ten strijde tegen de psycholoog, samen met advocaat Sébas Diekstra. Met hem proberen ze af te dwingen dat de psycholoog alsnog wordt vervolgd, ook al besliste het OM eerder dat niet te willen. Vandaag dient Diekstra de artikel 12 procedure in die dat proces in gang zet. Ze weten dat het jaren kan duren, maar Ximena’s ouders zijn klaar voor de strijd. Caroline, fel: ,,Het is niet zo dat Ximena geen rechten meer heeft, omdat ze is overleden.”

*De namen van Marjan en Eva zijn gefingeerd.

Heb jij zelf hulp nodig? Dan kun je contact opnemen met Stichting 113 Zelfmoordpreventie via 0900 0113 (24/7 bereikbaar) en 113.nl.

Ximena als tiener. ©Ouders Ximena Knol