Jongeren moeten leren leven met tegenslagen, ook na corona

De Nederlandse jeugd was tot voor kort de gelukkigste van de wereld, maar in coronatijd zouden jongeren er opeens alarmerend slecht aan toe zijn. Moeten jongeren niet vooral wat weerbaarder worden, vraagt pedagoog, filosoof en jurist Ron Ritzen zich af.
©Anita Huisman

Corona trekt een zware wissel op het leven van jongeren. Na één maand in coronatijd trokken vertegenwoordigers van studenten in april 2020 aan de alarmbel: studenten werden onevenredig hard getroffen door corona, want hun toekomst zou worden bedreigd.

Nog voor het uitbreken van de tweede lockdown zei 60 procent van de studenten mentaal last te hebben van de coronacrisis. Inmiddels is dat cijfer nog veel dramatischer: bijna 7 van de 10 jongeren voelt zich nog slechter dan tijdens de eerste lockdown.

Een derde van alle studenten geeft het leven een onvoldoende. Er zou zelfs een deltaplan voor jongeren moeten worden opgesteld. Femke Halsema, burgemeester van Amsterdam, en anderen pleitten er onlangs voor om de vrijheid van jongeren te vergroten. Ze zouden dan ook als eersten moeten worden gevaccineerd, alle adviezen van het RIVM ten spijt.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Tevreden

Niet lang geleden concludeerde Unicef nog dat de Nederlandse jeugd niet alleen de gelukkigste van de wereld was, maar ook dat deze Nederlandse jongeren het meest tevreden over hun leven waren.

Uit het onderzoek Health Behaviour in School-aged Children (HBSC) uit 2017 blijkt dat Nederlandse leerlingen van 11 tot en met 16 jaar steeds positiever worden over hun relatie met ouders, vrienden en klasgenoten. 81 procent van de basisschooljongeren en 76 procent van de jongeren in het voortgezet onderwijs ervaart veel steun in het gezin. Ook de economische toekomst van de jeugd is goed te noemen, meent een aantal economen.

Alarmklok

Dat in het prille begin van de eerste lockdown de alarmklok al werd geluid, roept een aantal vragen op. Maar één fundamentele vraag wordt zelden gesteld: moeten we ‘onze’ jeugd niet weerbaarder maken?

Aryan van der Leij, emeritus hoogleraar orthopedagogiek, stelde én beantwoordde die vraag in 2013 wel: jongeren leren niet met tegenslagen omgaan. Hij krijgt nu gelijk van de jongeren zelf. In een relatief korte periode lijkt de jeugd massaal onderuit te gaan. Kennelijk is het gevoel van tevredenheid en geluk dermate broos, dat een tegenslag als gevolg van coronamaatregelen niet kan worden opgevangen.

Die tegenslagen zullen in het leven van jongeren niet stoppen met het verdwijnen van de coronamaatregelen. Een aantal van die tegenslagen zal weliswaar niet meteen een vergelijkbare maatschappelijke impact hebben, maar ze hebben wel degelijk impact op het persoonlijke leven.

Relaties lopen stuk. Zo eindigt een derde van de huwelijken vroeg of laat in een scheiding. De vooruitzichten op een goede baan mogen dan wel goed zijn, maar de jongeren maken zich desondanks zorgen over hun toekomstige baan. Wel is het zo dat door de goede toegankelijkheid van het hoger onderwijs het steeds lastiger zal worden om juist die ene aantrekkelijke en felbegeerde baan te verwerven. De concurrentie is nu eenmaal vele malen groter dan in het verleden.

Vliegreizen

De vanzelfsprekendheid om interessante en goedkope (vlieg)reizen te maken, kenmerkend voor pakweg de laatste vijfentwintig jaar, is alleen al om ecologische redenen niet houdbaar.

En het is nog maar de vraag in welke mate pandemieën in de toekomst volledig uit te bannen zijn. Tegenslagen, in welke vorm dan ook, horen bij het leven, ook in een van meest welvarende landen van de wereld.

Deze crisis maakt duidelijk dat jongeren naar eigen zeggen niet opgewassen zijn tegen tegenslagen. Dat is, ondanks hun beste bedoelingen, opvoeders en docenten aan te rekenen.

Lees ook:

De regels voor de jeugd worden iets soepeler, hebben jongeren daar iets aan?

Jongeren tussen de 12 en 27 jaar mogen weer ietsje meer. Het kabinet versoepelt de coronaregels, om eenzaamheid en andere mentale problemen tegen te gaan. Het zal zeker helpen, denken experts en jongerenorganisaties. Maar er is meer nodig.

Welke initiatieven helpen jongeren de lockdown door?

Wethouders jeugd willen meer steun voor jongeren, zo melden ze vandaag in Trouw. Maar wat doen gemeenten nu al voor de jeugd? Een greep uit de activiteiten en voorzieningen.

Meer jongeren zijn eenzaam of depressief door de lockdown. ‘Zo’n tien keer per week krijgen we een kind met suïcidale neigingen’

Iedereen baalt van de lockdown. Deze periode van verplichte sociale onthouding komt misschien wel het hardst aan bij kwetsbare kinderen. ‘Als je al problemen hebt, nemen ze in deze periode alleen maar verder toe.’