Opeens wankelt Ruttes posities aan de Europese onderhandelingstafel

Volgende week praat Europa verder over een financiële uitweg uit de coronacrisis. Eindelijk de fysieke ontmoeting die premier Mark Rutte zo graag wilde. Zijn collega’s willen allemaal met hem om tafel.
©ANP

Toen de strijd in april op zijn heetst gevoerd werd, zei Rutte dat hij niet kon wachten tot hij zijn collega’s weer in levenden lijve zou treffen. Knopen doorhakken doe je het best aan dezelfde tafel. “Dat zou gigantisch helpen.”

De premier komt aan zijn trekken. Eind juni prikte hij in Scheveningen een vorkje met de Franse president Emmanuel Macron en donderdag meldt hij zich in Berlijn bij de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Vrijdag komt de Italiaanse premier Giuseppe Conte naar Den Haag, waar hij maandag al voorzitter van de Europese Raad Charles Michel ontving. Ook de Spaanse premier Pedro Sánchez zou graag nog even met de Nederlander zitten. Een date met Rutte blijkt bijzonder gewild.

Aan de praat krijgen

Waar waren we gebleven? Eind april hamerden de regeringsleiders een eerste steunpakket van 540 miljard euro af. Een drukverband voor de zwaarst getroffen staatsbegrotingen, bedrijven en individuen in de EU. Met kunst- en vliegwerk wisten Rutte en minister van Financiën Wopke Hoekstra de coronabonds uit het akkoord te houden: gezamenlijk gedragen Europees schuldpapier. 

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Wat er wel in kwam: de Europese Commissie maakt plannen voor de lange termijn. Die worden vrijdag gepresenteerd en vanaf volgende week vrijdag besproken. Opnieuw is het niet de soberheid die Nederland graag ziet. De commissie wil een herstelfonds optuigen ter waarde van nog eens 750 miljard geleende euro’s. Daarnaast moet EU-geld dat bedoeld was voor onder meer digitalisering, in subsidievorm in Zuid-Europese economieën worden gepompt om die zo snel mogelijk weer aan de praat te krijgen.

De Europese Centrale Bank (ECB) zal namens het blok – als dat volgende week akkoord gaat – de kapitaalmarkten opgaan om het geld te lenen. In NRC noemde het Duitse directielid Isabel Schnabel zo’n fonds woensdag cruciaal. “Voor Europa als geheel, maar ook voor Nederland.”

Zwaksten zullen lijden

Rutte zal die oproep waarschijnlijk naast zich neerleggen. Het echte werk vindt aan de onderhandelingstafel plaats. Zijn positie daar wankelt. Ergens in het proces is Nederland namelijk zijn belangrijkste bond­genoot op dit dossier verloren: Duitsland.

Bondskanselier Angela Merkel had lopende de vorige onderhandelingsronde al voorzichtig afstand genomen van de harde Nederlandse lijn. In het Europees Parlement – Duitsland hanteert het komende half jaar de voorzittershamer – positioneerde ze zich al helemaal luid en duidelijk. “De diepte van de crisis maant ons tot haast. (…) Als we tijd verliezen, zullen de zwaksten daaronder lijden.” Rutte lijkt juist geen reden te zien om volgende week meteen akkoord te gaan met het pakket van de commissie.

Ook Merkel wil niet dat de zwaarste lasten straks bij de rijkste landen belanden. Maar de bondskanselier is het punt gepasseerd dat dát prioriteit heeft. Merkel hamerde op de solidariteit die Europa volgens haar nu moet tonen. Nog los van het kostenplaatje. “Overal in Europa staan tegenstanders van de Unie te popelen om deze crisis in hun voordeel te gebruiken.”