Omstreden overstap Van Nieuwenhui­zen: van minister tot lobbyist. ‘Sorry, ik vind dit dus niet kunnen’

VVD’er Cora van Nieuwenhuizen is opgestapt als minister. Ze wordt voorzitter van de brancheorganisatie van energiebedrijven. Een mogelijk gevolg: ambtenaren van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat mogen twee jaar niet met haar praten.
Cora van Nieuwenhuizen (VVD) begint per 1 oktober als voorzitter van de lobbyclub van energiebedrijven. ©ANP

Onverwachts is VVD-veteraan Cora van Nieuwenhuizen (58) vandaag opgestapt als demissionair minister van Infrastructuur en Waterstaat. Ze gaat per 1 oktober aan de slag als voorzitter van Vereniging Energie-Nederland, de branchevereniging van energiebedrijven. Die club vertegenwoordigt onder meer Shell, Eneco, Vattenfall en Essent. Ook het Russische Gazprom is lid van de lobbyclub.

Van Nieuwenhuizen zegt deze zomer te zijn benaderd voor de baan. ,,Het is nu een half jaar na de verkiezingen’’, vertelt ze. ,,De energietransitie wordt de komende jaren een grote uitdaging, maar wat de doorslag gaf is dat de balans tussen werk en privé beter wordt. Het zijn echt tropenjaren geweest.’’

‘Maak je job af’

De kritiek op de overstap is niet van de lucht. ,,Sorry, ik vind dit dus niet kunnen’’, laat CDA-Europarlementariër Esther de Lange weten. ,,Je neemt je verantwoordelijkheid serieus en maakt je job af. Bovendien roept een overstap naar een sector waar je als minister mee bezig was vragen op.’’ Ook SP-Kamerlid Renske Leijten is ontstemd: ,,Ministers en staatssecretarissen die vroegtijdig opstappen: een nieuwe bestuurscultuur raakt steeds verder uit zicht.’’

Afgelopen juli pakte ook D66-staatssecretaris Stientje van Veldhoven haar biezen bij het ministerie van Infrastructuur. Zij had een nieuwe baan en wilde niet wachten op het einde van de formatie. Van Veldhoven werd vervangen door een D66-Kamerlid. Van Nieuwenhuizen wordt nu opgevolgd door VVD’er Barbara Visser, die tot vandaag staatssecretaris van Defensie was. Zo lijkt aan de stoelendans in het demissionaire kabinet geen einde te komen.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Saillant

De overstap van Van Nieuwenhuizen naar de energielobby is extra saillant, omdat zij begin dit jaar korte tijd de scepter zwaaide over het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Dat ministerie gaat over alles wat met energie te maken heeft, zoals de gaswinning, elektriciteitsnetwerken en klimaatmaatregelen. Nadat VVD-minister Eric Wiebes was opgestapt vanwege de toeslagenaffaire, verving Van Nieuwenhuizen hem voor vijf dagen.

Ik ben niet eens bij dat ministerie binnen geweest

Cora van Nieuwenhuizen over haar vijf dagen als EZK-minister

,,Maar dat was alleen op papier’’, laat Van Nieuwenhuizen vandaag weten. ,,Ik ben niet eens bij dat ministerie binnen geweest.’’ Een bron op het ministerie bevestigt die lezing, maar zegt dat Van Nieuwenhuizen in die vijf dagen wél stukken heeft gelezen en afgedaan. En ook in haar rol als minister van Infrastructuur heeft ze veel kennis over de energiesector én alle klimaatplannen van het kabinet.

‘Waardevolle informatie’

,,Zij weet bijvoorbeeld dat we de kleine gasvelden in Nederland niet kunnen sluiten’’, zegt de bron. ,,Dat zou miljarden kosten. Die informatie is voor de olie- en gasbedrijven waardevol.’’ Deze week lekte uit dat het kabinet op Prinsjesdag 6 tot 7 miljard euro extra uittrekt voor klimaatmaatregelen, zoals subsidies voor elektrische auto’s. ,,Ik heb me inhoudelijk nooit met energie beziggehouden’’, verweert Van Nieuwenhuizen zich. ,,Wat er is besproken over Prinsjesdag wordt al openbaar voor ik begin in mijn nieuwe functie. Ik heb dus geen informatievoorsprong.’’

Ik heb me inhoudelijk nooit met energie be­zig­ge­hou­den

Cora van Nieuwenhuizen

Toch zijn de gedragsregels van het Rijk duidelijk: die schrijven voor dat ambtenaren op een ministerie twee jaar lang geen contact mogen hebben met een vertrokken bewindspersoon die lobbyist is geworden. Van Nieuwenhuizen zwaaide vanaf 20 januari niet meer de scepter over EZK. Dat betekent dat zij pas vanaf 20 januari 2023 weer zou mogen praten met EZK-ambtenaren. Een woordvoerder van het ministerie kon dat vandaag niet bevestigen: ,,We duiken hier in en zoeken het uit.’’

Rekeningrijden

Van Nieuwenhuizen was sinds 2017 minister van Infrastructuur en Waterstaat. Daarvoor was ze jarenlang politiek actief voor de VVD en bekleedde ze bijna alle politieke functies die denkbaar zijn. Zo was ze namens de VVD gemeenteraadslid, lid van Provinciale Staten en provinciebestuurder in Noord-Brabant. Ook was ze Tweede Kamerlid en lid van het Europees Parlement.

Van Nieuwenhuizen stond als minister bekend om haar felle verzet tegen rekeningrijden. Ook was ze groot pleitbezorger van de opening van Lelystad Airport. In een interview met deze krant zei ze dat het ongeval met de Stint - waarbij vier kinderen met een elektrische bolderkar omkwamen op het spoor - het heftigste was wat ze als minister had meegemaakt.

In 2019 meldde zij zich als mogelijke opvolger van VVD-leider Mark Rutte. In een interview antwoordde ze op de vraag of ze de eerste vrouwelijke premier van Nederland wilde worden: ,,Dat zou zeker mooi zijn.’’

Bekijk hier al onze video’s over de politiek: