Oefening: wat moeten we doen als er een gigantische planetoïde dreigt in te slaan op aarde?

Een gigantische planetoïde dreigt in te slaan op de aarde, met enorme schade tot gevolg. Gelukkig is dat een fictief scenario, maar 240 experts van over de hele wereld kwamen onlangs samen om te oefenen wat ze in zo’n geval moeten doen. Hoe kan de mens deze natuurramp voorkomen?
In 2013 ontplofte een meteoriet boven het Russische Oeralgebied. ©AP

In 2013 kwam een meteoriet van ongeveer 20 meter groot de atmosfeer boven het Russische Oeralgebied binnen en ontplofte op ongeveer 30 kilometer hoogte. De explosie was twintig keer sterker dan de atoombom op Hiroshima. Ruim twaalfhonderd mensen raakten gewond, vooral door rondvliegende glasscherven. Daarnaast veroorzaakte de klap ongeveer 25 miljoen euro schade. Het incident schudde overheden wereldwijd wakker en resulteerde onder meer in de oprichting van het Internationale Planetoïden Waarschuwingsnetwerk IAWN. De meteoriet uit 2013 zette instanties aan het denken over hoe men in de toekomst moet handelen bij dreigende ruimteobjecten. Tijdens het tweejaarlijkse Planetaire Defensie Congres in de Verenigde Staten oefenen experts met een fictief scenario rondom een dreigende meteorietinslag. Hoe gaan ze te werk en hoe liep het dit jaar af? ‘Positief gezien: het had erger kunnen zijn.’

Stap 1. Wat kunnen we zien?

Alles begint met het observeren van de ruimte en het zoeken naar mogelijk gevaarlijke hemellichamen. Astronomen van over de hele wereld dragen hieraan bij: zodra een ruimterots in beeld komt, richt men wereldwijd telescopen op dat object. Ook ruimtesondes en amateurastronomen helpen bij de observaties. De astronomen sturen hun waarnemingen door naar het ‘Minor Planet Center’ van de Internationale Astronomische Unie. Dit centrum maakt een eerste berekening van de baan waarin het object beweegt en tevens of het dicht bij aarde gaat komen. Met deze berekeningen kunnen astronomen nieuwe waarnemingen doen.

©de Volkskrant infographics/Willum Morsch

In het scenario dat de experts speelden, ontdekken astronomen van de Universiteit van Hawaï een planetoïde die de naam ‘2019PDC’ krijgt, dat rond 2027 dicht bij de aarde komt. Na verschillende metingen blijkt de planetoïde 260 meter lang te zijn, ongeveer drie keer de hoogte van de Westerkerk in Amsterdam.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Stap 2. Hoe gevaarlijk is het?

De data van het Minor Planet Centrum en de extra observaties komen terecht bij twee centra van Europees ruimtevaartagentschap ESA en de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA. Zij analyseren het object tegelijkertijd. ‘Als wij een kans op inslag zien, kijken we bij onze Amerikaanse collega’s of zij tot dezelfde conclusie komen’, vertelt Detlef Koschny, manager van het Planetaire Verdedigingsbureau van ESA, dat bijdraagt aan het IAWN. Is de kans op inslag binnen vijftig jaar groter dan 1 procent, dan slaat men alarm.

©de Volkskrant infographics/Willum Morsch

In het fictieve scenario lanceert NASA een verkenningssatelliet naar 2019PDC. Hierdoor kunnen instanties het formaat van het rotsblok nauwkeuriger bepalen dan vanaf aarde. Door metingen van de sonde kunnen wetenschappers ook berekenen waar de planetoïde precies op af komt en dus waar die in gaat slaan. Dat blijkt bij de oefening de stad Denver te zijn, in de Amerikaanse staat Colorado. De kans op een inslag binnen acht jaar is in eerste instantie 1 procent, maar al snel stijgt dit naar 10 procent. Astronomen slaan alarm.

Stap 3. Wat kunnen we doen?

Terwijl de alarmbellen rinkelen, moet het IAWN organisaties als de Verenigde Naties inlichten en adviseren over een plan van aanpak. ‘Ik kan alleen een plan voorstellen, maar de beslissing ligt bij hen die het geld op tafel moeten leggen’, vertelt Koschny. Eén zo’n plan zal sciencefictionliefhebbers enthousiast maken: men wil de koers van naderende planetoïden lichtelijk veranderen door één of meerdere satellieten met hoge snelheid tegen het object te laten vliegen. De energie van de inslag moet de ruimterots genoeg uit zijn baan duwen, zodat het niet meer op aarde afkomt. ‘Het is een concept waar we vertrouwen in hebben, maar alleen nog nooit echt hebben getest. Maar als de eerste test mislukt, leren we van onze fouten en proberen we het opnieuw’, vertelt Koschny.

©de Volkskrant infographics/Willum Morsch

In het scenario van de experts doemt nog andere methode op: een satelliet met een kernwapen aan boord. Als de satellieten de planetoïde niet kunnen verplaatsen, lukt het misschien wel met de energie van een kernexplosie. Het gebruik van atoomwapens ligt echter gevoelig, legt Koschny uit. ‘Internationale verdragen verbieden kernwapens in de ruimte, sinds de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie dit in de jaren vijftig en zestig succesvol hebben getest. Wellicht staan de Verenigde Naties het toe, mits het de laatste hoop van de mensheid is, maar we doen het liever niet.’

©de Volkskrant infographics/Willum Morsch

Een kernbom is niet nodig voor de fictieve 2019PDC, de satellieten doen hun werk. Echter breekt een brokstuk van zestig meter af, dat op New York City afraast. De experts komen niet tot de overeenkomst om een kernwapen te lanceren en het object te stoppen, waardoor men over moet gaan op evacuaties plannen. De meteoriet slaat in en gebied zo groot als de stad Groningen is niet meer te redden. ‘Positief gezien: het had erger kunnen zijn. De grotere planetoïde zou veel meer schade veroorzaken dan het brokstuk’, stelt Koschny. ‘Maar we hadden geen rekening gehouden met het afbreken van een stuk planetoïde. Nu weten we dat we niet zo goed voorbereid waren als we hadden moeten zijn.’

©de Volkskrant infographics/Willum Morsch