Nieuw perspectief of doodlopend pad?

Anna Soubry ©2019 Getty Images

Debat over Independent Group

Drie conservatieve parlementariërs voegden zich woensdag met veel aplomb bij de acht weglopers van Labour. Nu zit er een kleine fractie van elf onder de naam Independent Group in het Lagerhuis. Gemene deler: woede omdat hun oude partijen te extreem, te rechts of te links zijn geworden; en tegen de Brexit, in welke vorm dan ook. De opgestapte dissidenten zeggen een podium te willen bieden voor al die kiezers in het politieke midden die zich niet meer door de oude partijen vertegenwoordigd voelen. De meerderheid die nu bij nader inzien bij de EU zou willen blijven. De groep is daarom voor een tweede referendum. Maar de commentatoren in de Britse pers zijn overwegend sceptisch.

Newsnight stelde de kwestie woensdagavond zo: 'Zal de frustratie van de laatste tijd een nieuwe vorm van politiek voortbrengen of zal de Independent Group de aantallen en steun onder kiezers ontberen om een volwaardige politieke partij te worden?' Presentator Kirsty Wark sprak met Anna Soubry, een van de doorgewinterde conservatieve backbenchers die zijn opgestapt. Zij sprak met veel vuur over de teloorgang van de Tories van David Cameron, de voorganger van premier Theresa May. Die laatste zou volgens haar volledig de oren laten hangen naar de extreme brexiteers van Jacob Rees-Moggs European Research Group. Ze schetste een vergezicht van onafhankelijke geesten in het midden, die zich hadden losgemaakt van de 'oude politiek', en riep parlements- leden van alle partijen op zich bij de groep aan te sluiten. Op Warks prangende vragen over de politieke koers van een eventuele nieuwe partij ging ze niet in.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Wark had voor een panelgesprek politici van beide partijen uitgenodigd, die wel sympathie hebben voor de weglopers uit hun eigen kring, maar er toch voor kiezen binnen hun partijen voor verandering te ijveren. De 'onafhankelijken' gaven ze weinig kans om tot een partij uit te groeien. Parlementslid Layla Moran van de centrumpartij Liberale Democraten was blij met de weglopers, maar maakte ook duidelijk dat er al een centrumpartij bestaat (ook ooit als afsplitsing begonnen van Labour) en dat haar fractie zich niet bij de Independent Group zal voegen. Andersom zou toch meer voor de hand liggen.

The Daily Telegraph, die niets moet hebben van remainers, geeft in een hoofdcommentaar een vernietigend oordeel over de Tory-overlopers. 'Veel kiezers vertellen opiniepeilers dat ze uitkijken naar een gematigd alternatief, en de culturele elite in dit land zal dolblij zijn met een opleving van het centrisme. Maar het is een luchtspiegeling. Dit is een groep remainers die in alles net zo ideologisch zijn als Jeremy Corbyn of Nigel Farage.'

De krant vindt dat de drie hun oude partij schandalig zwartmaken. 'Zijn de rebellen vergeten dat zij allebei in zeker twee verkiezingen gekozen zijn met een Conservatief partijprogramma? Het laatste programma waar zij als kandidaat voor stonden, beloofde expliciet om de EU te verlaten en stelde dat een uittreding zonder akkoord beter was dan een slecht akkoord.'

De brexiteers in de conservatieve partij voor extreem uitmaken, vindt The Daily Telegraph laag: Brexit is een breed gedragen wens. 'En dat is wat deze ex-Tories echt boos maakt: Brexit. Ze begrijpen het niet, ze houden er niet van en ze willen dat het wordt tegengehouden. Er is niets 'gematigds' aan deze stellingname. Het is antidemocratisch en wordt gevoed door een elitaire, Blair-achtige filosofie die grote delen van het land heeft vervreemd van de politiek. De Independent Group maakt zich op om de partij van de status quo te worden.'

Er is een commentator die wel wat verwacht van deze stap: Martin Kettle van The Guardian. 'De breuk bij de Tories en Labour kan de Britse politiek herdefiniëren', is de kop boven zijn column. Of het opstappen van de drie Conservatieven het begin is van een grote splitsing moet blijken, maar het vergroot de kans daarop. 'De drie (vrouwelijke) voormalige Tories - en hun sekse is zeker belangrijk in dit verhaal - daagden in het House of Commons een volledige generatie van 21ste-eeuwse Tory-moderniseerders uit: sta op of vertrek.'

Ze deden nog iets opmerkelijks volgens Kettle: ze sloten zich aan bij oud-Labourleden. Een groepering die put uit de twee grote, tegengestelde partijen is iets nieuws. Kettle is echter nog niet overtuigd dat er nu een nieuwe centrumpartij 'die velen verwachtten en waar sommigen op hoopten' in zicht is. Dat is wel het doel, aldus Tory-vertrekker Sarah Wollaston. Het opstappen gaat 'over meer dan de Brexit' en ze voorziet een 'derde weg'. Sceptici zeggen dat het electoraat in dat midden waarschijnlijk zeer beperkt is en Kettle vreest hun gelijk te moeten geven.

Zijn jonge Guardian-collega Owen Jones is een stuk resoluter: de afsplitsers hebben een hang naar 'de mislukte politiek van vroeger', voor het Brexit-referendum. Maar hoeveel kiezers zitten nou te wachten op een terugkeer naar de tijd van het pro-Europese, neoliberale beleid van het coalitiekabinet van de conservatief Cameron en de LibDem-leider Clegg? Niet voor niets stoven de kiezers toen uiteen naar een rechtsere Brexit-partij en een linksere Labour, die onder Corbyn ook voor een Brexit is. En de LibDems van het midden werden een minifractie. Aansprekende figuren heeft de groep ook al niet, merkt Owens op. Dit is een groepje 'dat helemaal niets begrijpt van de tijd waarin we leven'.

Sarah Wollaston ©2019 Getty Images
Heidi Allen ©2019 Getty Images