Nepspeech Balkenende leidt tot verkoopstop van bundel met toespraken

Een nieuw boek met ‘inspirerende’ toespraken bevat een tekst die fake is. Het boek is uit de handel genomen.
Jan Peter Balkenende op het CDA-congres van september 2006, waar hij werkelijk zijn uitspraak over de VOC-mentaliteit deed. ©ANP

De verkoop van het deze week verschenen boek ‘De 50 mooiste, beste en meest inspirerende Nederlandse toespraken’ is per direct stopgezet. Een aan oud-CDA-leider Jan Peter Balkenende toegeschreven speech in het boek over de VOC-mentaliteit blijkt een satirische column van Bob Wester uit 2006, afkomstig van een links-activistische website, zo ontdekte deze krant.

Het boek is samengesteld en van commentaar voorzien door historica Denise Parengkuan (27). Speechwriter Bob de Ruiter (61) schreef het voorwoord. Parengkuan erkende donderdag dat ze een fout heeft gemaakt. “Ik heb niet genoeg gecontroleerd of de tekst van deze toespraak klopt.”

We waren erg trots op dit boek, het is een enorme domper

Hans van Maar, uitgeverij Just Publishers

Een passage uit de gewraakte nep-toespraak: ‘Als het gaat om vragen van vernieuwingsdrang, dan kunnen we hen (VOC, red) tot voorbeeld nemen. Zij boden veel inheemsen een nieuwe uitdaging. Op het land dat wij voor hen ontwikkelden, of in het hiernamaals.’

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

©x

Het is al de tweede keer dat de ­fake-speech uit 2006 als echt wordt beschouwd, meldt de woordvoerster van de oud-premier. Ook in het onlangs verschenen boek ‘Tot hier en nu verder’ van journalist Cees van Lotringen werd er in een eerste versie uit geciteerd alsof het de woorden van de voormalig premier en CDA-leider zijn. Dat boek is na ontdekking van de fout uit de handel genomen, herschreven en herdrukt, vertelt de woordvoerster. “Deze nep-speech is nu ten onrechte opnieuw in een boek terechtgekomen door een fout van de auteur. De heer Balkenende distantieert zich hiervan en onthoudt zich verder van commentaar.”

Balkenende, tegenwoordig onder meer hoogleraar in Rotterdam, was van 2002 tot 2010 premier. In 2006 sprak hij herhaaldelijk over de ‘VOC-mentaliteit’. ‘Soms droom ik een beetje van de Gouden Eeuw’, aldus Balkenende in die tijd. ‘De eeuw waarin het kleine Nederland zich op eigen kracht naar de top werkte.’ Hij verbloemde daarmee de duistere kanten van die Hollandse expansiedrift, die tot uitbuiting en slavernij leidde, reageerden critici. Balkenende zelf zei achteraf dat het hem speet als hij met zijn woorden over de VOC mensen kwaad had gemaakt.

Uitgever Hans van Maar van Just Publishers is ‘verbijsterd’. “We waren erg trots op dit boek, het is een enorme domper. Blijkbaar heeft de auteur haar feiten niet genoeg gecheckt. Dat doet mij twijfelen over de rest van het boek. Daarom trekken we het terug.”

Balkenende krijgt van de uitgever bloemen en een brief met excuses.

Tekst uit het boek ‘Nederlandse Toespraken’:

“Soms droom ik ook een beetje van de Gouden Eeuw. Een Nederlandse droom. De eeuw waarin handel en nijverheid bloeiden, waarin we zeeën bevoeren en ook over de grens ons mannetje stonden. We bedwongen het water met onze dijken en schepen. Aan de andere kant dwongen we ook respect af als Nederland. Bij de mensen in de Oost en de West die vaak op eigen kracht niet konden meekomen in de vaart der volkeren, niet konden deelnemen aan de beschaving. Het laat zien waar een klein land, ons land, groot in kan zijn. Nu zie je dat mensen weer interesse krijgen in de vaderlandse geschiedenis, in onze helden uit die tijd. Jan Pieterszoon Coen, Michiel de Ruyter. Zij hadden die koopmansgeest en ondernemingszin, die voc-mentaliteit: als je iets wilt bezitten, dan maak je het tot je eigendom. (…) Zij boden veel inheemsen een nieuwe uitdaging. Op het land dat wij voor hen ontwikkelden, of in het hiernamaals. Ook brachten onze mannen van ­stavast vele Afrikaanse talenten naar Nederlands Nieuwe Wereld. Helemaal van de overkant van de oceaan. Werk was er genoeg in die tijd. Iedereen kon meedoen, betaald of onbetaald. Dat is nou die voc-mentaliteit!”

Uit de speech van Balkenende (CDA-congres, 30 september 2006):

“Soms droom ik een beetje van de Gouden Eeuw. De eeuw waarin het kleine Nederland zich op eigen kracht naar de top werkte. De eeuw waarin handel en ­nijverheid bloeiden, waar het de zeeën bevoer, waar het ook over de grens z’n mannetje stond. De eeuw van Michiel de Ruyter en van Rembrandt. Nee, ik idealiseer het verleden niet. Maar ­ondanks alle tekortkomingen van onze voorvaders, is onze ­vaderlandse geschiedenis wel ­inspirerend. Het laat zien waar een klein land groot in kan zijn. Die veerkracht, die dynamiek is niet verloren gegaan.”

Lees ook:

Balkenende betuigt spijt over VOC-opmerking

Premier Balkenende heeft spijt van zijn opmerkingen onlangs over de VOC-mentaliteit. Hij zei dat in het televisieprogramma ‘Raymann is laat’.

Cadeautje

Verras je familie of vrienden met hun eigen persoonlijke nieuwssite, gebaseerd op een selectie van hun favoriete onderwerpen. Bekijk hier een voorbeeld van de uitnodiging.