Nederlandse banken dreigen wet te overtreden uit angst voor Amerikaanse sancties

Nederlandse banken zijn van plan de wet te overtreden omdat ze van ongeveer duizend Nederlanders met een Amerikaanse nationaliteit de bankrekening dreigen te sluiten. Met het sluiten van de rekeningen willen banken Amerikaanse sancties voorkomen.
Het Nederlandse en Amerikaanse paspoort van Eveline Zwikker en haar geboortecertificaat. ©©Kiki Groot

De Autoriteit Financiële Markten (AFM) overweegt met handhavende maatregelen te komen mochten Nederlanders hun toegang tot bankdiensten verliezen.

Duizenden Nederlanders met de Amerikaanse nationaliteit ontvingen de afgelopen jaren brieven met de vraag om persoonsgegevens aan te leveren aan hun bank. Als ze dat niet doen, sluit de bank hun rekening. Die brieven sturen de banken uit angst voor de in 2014 in werking getreden Amerikaanse belastingwet Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA). Die wet heeft als doel belastingfraude tegen te gaan, maar verplicht banken ook om gegevens van Amerikanen in het buitenland door te geven aan de Amerikaanse belastingdienst.

Doen banken dit niet voor 1 januari 2020, dan volgen mogelijk sancties. Zo kan de Amerikaanse overheid 30 procent belasting heffen over de inkomensstroom uit de VS. Banken vrezen dat de wet ook henzelf en hun klanten raakt. 

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Uit angst voor de sancties vragen banken al jaren om de gegevens van Amerikaanse Nederlanders. Zij hebben vaak moeite die aan te leveren. Vooral het social security number (SSN), het Amerikaanse burgerservicenummer, levert problemen op. Het opvragen van dat nummer kan meer dan negen maanden in beslag nemen.

Deadline

Tijd die zo’n duizend Amerikaanse Nederlanders – met de deadline van 1 januari in het vizier – niet meer hebben. Het gaat vooral om Nederlanders die ‘per ongeluk’ in de VS zijn geboren of waarvan één van hun ouders Amerikaan is. Daardoor zijn zij automatisch Amerikaans staatsburger. Ondanks dat ze er vaak niet opgroeiden, woonden of werkten, loopt hun bankrekening gevaar.

Maar een bank mag niet zomaar een betaalrekening sluiten. Iedere Europeaan, en daarmee iedere Nederlander, heeft recht op een basisbetaalrekening. Ook in andere Europese landen speelt het probleem en dreigen onder andere Britse en Franse banken rekeningen van inwoners te sluiten. ‘Het wel of niet aanleveren van een Amerikaans burgerservicenummer is volgens de Europese richtlijn geen geldige weigergrond voor het openen of aanhouden van een basisbetaalrekening’, laat het AFM desgevraagd weten.

Toch blijven banken bij hun standpunt. ‘Banken kunnen niet tegelijkertijd aan de Amerikaanse en Nederlandse wetten voldoen’, aldus Jelle Wijkstra, woordvoerder van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB). Ook de AFM ziet dat spanningsveld en roept ‘alle betrokken partijen’ op om tot een oplossing te komen.

Gevangen tussen twee wetten

Advocaat Dick Alblas, gespecialiseerd in sanctie- en boeterecht, denkt dat banken heel voorzichtig moeten zijn met het sluiten van rekeningen. ‘De rechter zal het simpelweg niet toelaten’, zegt Alblas. Toch heeft hij ook begrip voor de situatie waarin banken zich begeven. ‘Ze zitten gevangen tussen twee wetten. Sinds de crisis zijn ze heel risicomijdend. Een sanctie om administratieve redenen willen ze absoluut voorkomen.’

Staatssecretaris van Financiën Menno Snel vindt het ‘voorbarig’ als de banken binnenkort rekeningen sluiten.  ‘Eventuele Amerikaanse sancties zijn pas in de zomer van 2023 aan de orde, waarbij er in de tussentijd voldoende herstel- en contactmogelijkheden mogelijk zijn’, schrijft Snel in een brief aan de Tweede Kamer.

Ondanks dat hun voornemen in strijd is met de wet, zijn de banken nog steeds van plan rekeningen te sluiten. Wel krijgen Nederlanders met een Amerikaanse nationaliteit iets meer ruimte. Door een speciale regeling, die de VS vorige week aankondigde, wordt het gemakkelijker het Amerikaans staatsburgerschap op te zeggen. Om hun bankrekening te redden, moeten Amerikaanse Nederlanders mogelijk noodgedwongen afstand doen van hun tweede nationaliteit.