May ligt op ramkoers na couppoging

Groot-Brittannië: Hard tegen hard bij brexitdeal

De brexitchaos leek al niet groter te kunnen, maar de crisis verdiept zich nog meer als de couppoging tegen Theresa May slaagt. Vanavond beslissen haar partijgenoten in het Lagerhuis over haar lot.
→ Voor de deur van Downing Street 10 reageert Theresa May strijdlustig op het nieuws dat haar partijgenoten in het Lagerhuis vanavond stemmen over een motie van wantrouwen tegen haar. ©2018 Getty Images

Haar uitstel van de stemming in het Britse parlement over de omstreden brexitdeal is premier Theresa May op een couppoging komen te staan. Tussen 7 en 9 uur vanavond Nederlandse tijd stemmen de 315 Conservatieve Lagerhuisleden over een motie van wantrouwen. Als een meerderheid die steunt, is het einde oefening voor May - als partijleider én als premier.

Zo'n uitkomst zal uitstel betekenen van het Britse vertrek uit de Europese Unie - gepland voor 29 maart 2019, maar nog in te trekken voor nadere gesprekken. Met May zou de grote pleitbezorger aan Britse kant vertrekken van de brexitdeal met Brussel. Een opvolger zal de voorwaarden willen heronderhandelen. Voorjaar van 2019 komt dan veel te snel.

Afmetingen van haar kist

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

De messen zijn al langer geslepen binnen de Tories. In Westminster, het Britse equivalent van het Binnenhof, doen verhalen de ronde over parlementariërs die rondbazuinen dat ze de bezig zijn de afmetingen van de kist van May te bepalen. Zoals The Financial Times zaterdag schreef over Mays positie in het Lagerhuis: "De mensen tegenover je [de oppositie] zijn je opponenten. Je vijanden zitten achter je."

Niet alleen het lot van May en haar regering staan op het spel. De vraag dringt zich steeds nadrukkelijker op of Mays Conservatieve Partij de twisten over de brexit wel kan overleven. Talloze namen doen de ronde als mogelijke opvolger, en allemaal hebben ze hun eigen wensen en voorkeuren over de wijze waarop de brexit gestalte moet krijgen. De positie van May staat ter discussie sinds de voor haar rampzalig verlopen verkiezingen van juni 2017, waarbij de Conservatieven hun absolute meerderheid verspeelden. Dat gebeurde na een zwakke campagne, waarin Mays mantra van 'strong and stable' leiderschap zich tegen haar keerde. Dat ze tot vandaag is aangebleven, komt alleen omdat geen van haar tegenstanders een alternatief voor haar brexitkoers heeft weten te formuleren die op brede steun kan rekenen.

Risico op een scheuring

De aftocht van May verhoogt het risico op een scheuring van de Conservatieven, waarbij de harde brexiteers en gematigde krachten afscheid van elkaar nemen in plaats van elkaar uit de tent te blijven vechten.

May liet zich vanmorgen, toen bleek dat de grens was overschreden van 48 benodigde brieven van Tory-parlementariërs voor een vertrouwensstemming, van haar strijdlustige kant zien - een eigenschap waarmee ze de voorbije weken aan sympathie heeft gewonnen onder de Britse bevolking. Ze zei 'met alles wat ik in me heb' te zullen strijden voor het behoud van haar positie en koers. "De bevolking wil dat we vaart maken met de brexit," zei ze in een korte reactie voor haar ambtswoning.

Ze waarschuwde dat haar aftocht tot uitstel en mogelijk afstel van de brexit zal leiden. Ook kan het uitdraaien op vervroegde verkiezingen, die de oppositie aan de macht brengen. "Verandering van leiderschap van de Conservatieve Partij op dit moment zet de toekomst van ons land op het spel, juist nu we ons dat minder dan ooit kunnen veroorloven."

Een wisseling van de wacht zal niets oplossen, aldus May: "Weken waarin we onszelf verscheuren zullen alleen maar meer verdeeldheid creëren, terwijl we een front moeten vormen in het nationaal belang."

Het is niet uitgesloten dat May de stemming van vanavond overleeft en vooralsnog niet struikelt over Europa zoals haar voorganger en partijgenoot David Cameron. In dat geval is ze conform de partijreglementen een jaar lang gevrijwaard van gezaag aan haar stoelpoten door brexiteers als Boris Johnson en Jacob Rees-Mogg. Ze kan dan zelfs sterker uit deze reusachtige crisis tevoorschijn komen, al is er ook dan de kans op een scheuring binnen de Tories.

Labourleider Jeremy Corbyn ziet het handenwrijvend aan. Maar hij kan zich niet rijk rekenen. Zijn partij is bijna net zo verdeeld in een pro- en anti-Europees kamp. Mocht Labour aan de macht komen, dan zullen die meningsverschillen net zo genadeloos voor het voetlicht komen als nu bij de Conservatieven gebeurt.

Cadeautje

Verras je familie of vrienden met hun eigen persoonlijke nieuwssite, gebaseerd op een selectie van hun favoriete onderwerpen. Bekijk hier een voorbeeld van de uitnodiging.