Maurice de Hond over overleden zoon Marc: ‘Besef dat mijn kind het niet zou halen kwam in drie fasen’

Op 5 juni 2020, twee dagen na het overlijden van zijn zoon Marc, zat Maurice de Hond bij het tv-programma M. ,,Hij heeft mij de kracht gegeven”, zei hij. Om door te gaan bedoelde hij. En ook: om nu al daar op die plek te kunnen zitten. Onverwacht, midden in een stevig statement, brak zijn stem. Heel even maar. Hoe is het nu?
Maurice de Hond. ©ANP XTRA

Bij het verlaten van de studio hield iemand van de beveiliging Maurice de Hond (73) staande. De man zei, met tranen in de ogen: ,,Wat heb ik net een belangrijke les gehad.’’

Vooraf had niet iedereen om hem heen begrip voor het besluit om op tv te verschijnen, weliswaar na de begrafenis maar vóór de afscheidsbijeenkomst - in een theater, helemaal geregisseerd door Marc (42) zelf. ,,Ik vond het nodig, en achteraf was het geen issue meer’’, zegt De Hond vier maanden later in zijn werkkamer. Het gaat goed met hem, ‘niemand hoeft mij sterkte te wensen’. Hij is druk met zijn blogs over covid-19 en ook nog met opiniepeilen.

Zijn leven lang had De Hond een goed en innig contact met zijn oudste zoon. Verdriet? Natuurlijk zijn die momenten er, maar daar is hij tegen gewapend.

Kort voor zijn overlijden gaf Marc een interview dat erna, op 13 juni, in de Volkskrant verscheen. Over vader Maurice: ,,Hij heeft het ontzettend moeilijk met het idee dat ik doodga. En wat hij ook moeilijk vindt, is dat Remona (Marcs vrouw, red.) en ik al veel verder zijn. Dat alles voor mijn afscheidsceremonie al is geregeld, dat er al een nieuw huis voor Remona en zijn kleinkinderen is. Daar is hij allemaal nog niet aan toe.”

Misschien was vader Maurice al verder dan Marc dacht.

Marc de Hond. ©ANP Kippa

De lessen

De Hond nu: ,,De ervaring met mijn vrouw Jasmin, Marcs moeder, heeft een grote rol gespeeld. Zij overleed op 8 oktober 1980, precies veertig jaar geleden, op de dag dat ik 33 werd. Het is toen ongeveer net zo verlopen als bij Marc. Jasmin en ik hadden beiden nooit een echt zwaar overlijdensgeval meegemaakt. De schok is dat je weet dat het misgaat en dat de dag van het afscheid komt. Je denkt: dat wordt verdriet, een puinhoop; we hadden drie, vier maanden. Maar we hebben er een mooie tijd van gemaakt en dat niet alleen, we hebben dingen gezegd die je onder normale omstandigheden niet tegen elkaar zegt. Het diepste leg je doorgaans niet bloot - maar toen dus wel. Dat was een intens positieve beleving, al die maanden. Wat beteken je voor elkaar? Ook over de toekomst hadden we het, de kinderen: Marc was 3 en Michel anderhalf. Met terugwerkende kracht weet ik nu dat mijn verwerkingsproces voor het overgrote deel in die tijd gebeurde, samen met mijn vrouw. Daarna amper nog.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

,,Toen we de situatie met Marc in gingen - begin april werd duidelijk dat de kankercellen overal zaten - heb ik met hem en Remona de lessen besproken die ik in 1980 geleerd heb. Jasmin heeft een geluidsbandje nagelaten, wat voor de kinderen heel belangrijk is geweest. Zo simpel als het was, de mogelijkheden van nu had je nu eenmaal niet.’’

De schok is dat je weet dat het misgaat en dat de dag van het afscheid komt

Onsterfelijk

,,Gebaseerd op die herinnering heeft Marc heel veel voor z’n kinderen nagelaten, ook dankzij de moderne technologie. Op een merkwaardige manier kun je jezelf daarmee zowat onsterfelijk maken. Als ze 30 zijn weten ze meer van hun vader dan menigeen wiens vader nog leeft. Ook zijn achterkleinkinderen kunnen die video’s over honderd jaar nog zien, net als de documentaire Tot de dood ons scheidt (van Nada van Nie, red.). En de interviews lezen, de boeken die Marc heeft geschreven. Ik heb van mijn grootouders alleen twee pasfoto’s, ik weet niets van ze; ze zijn in de oorlog omgebracht door de Duitsers.

,,We hebben de tijd ook benut om hetzelfde proces door te gaan als veertig jaar geleden. Hij met zijn omgeving, dus ook met mij. We schreven elkaar een lange brief over wat de ander voor ons betekende en lazen die aan elkaar voor. We keken samen naar video’s uit ons verleden. Door de wisselwerking verliep het voor mij net zo als destijds met mijn vrouw.

,,In de dagen voor het overlijden was hij nog helder. Met intimi hebben we rond zijn bed gezeten, vrouw, broers, zusters, vrienden, gegeten, verhalen verteld. Ik zei toen tegen hem en de anderen: ik wil je bedanken. Ik weet hoeveel kracht deze laatste periode ons allemaal zal geven om er daarna mee om te kunnen gaan. De aanwezigen wisten niet wat ik bedoelde, maar in de weken daarna zei bijna iedereen: nu begrijp ik je. Hij heeft óns getroost.’’

Vader en zoon Maurice en Marc de Hond. ©Hollandse Hoogte / Nederlandse Freelancers

Verwerking

,,Hij had het volste recht mentaal volledig brak te zijn, of somber, bang. Maar omdat hij dat niet was, hebben wij het kunnen verwerken. Het besef dat mijn kind het niet zou halen kwam in drie fasen. Toen bij hem blaaskanker werd ontdekt, december 2018, waren zijn kinderen net zo oud als de mijne toen we hoorden dat hun moeder borstkanker had, 2 jaar en een half jaar. Ik zag een herhaling van het scenario. Zeven maanden later werden zijn blaas en prostaat er uitgehaald, maar er werden tumorcellen gevonden op andere plekken. Zo was het ook bij m’n vrouw gegaan, we wisten al bijna zeker dat het niet goed zou aflopen. Begin april 2020 was het honderd procent zeker.

,,De verwerking is vrijwel helemaal tijdens die fasen gebeurd. Ja, er zijn de afgelopen maanden momenten geweest dat het even toeslaat, verdriet of zo, op de verjaardag van Marcs zoontje, maar het is op dit moment precies zoals ik het die avond bij m zei. Als ik verdriet voel, concentreer ik me op het positieve van Marc. Er is geen verschil tussen de Maurice de Hond van nu en die van 5 juni en die van een jaar daarvoor.

,,In 1986 overleed mijn zoontje Lion, maar dat was toch anders. We wisten meteen na de geboorte dat hij problemen had, het is een wonder dat hij nog tien maanden is geworden. Naar mijn gevoel is zoiets voor moeders zwaarder. Zij hebben het kind gedragen, maar de vader creëert minder binding, eerder medelijden. Nee, dat is heel anders dan zoals het me met Jasmin en Marc verging.’’

Als ik verdriet voel, concentreer ik me op het positieve van Marc

Hulpmiddel

,,Mijn situatie is natuurlijk heel anders dan wanneer een kind van je wordt weggenomen van de ene dag op de andere. En iedereen staat op zijn eigen manier in het leven, kortom, ik kan niemand aanraden alles net zo te doen als ik. Toch denk ik een hulpmiddel te weten voor iedereen, ongeacht de situatie.

,,Drie dagen na het overlijden van Jasmin zei iemand tegen mij: verbazingwekkend hoe sterk je bent. Je bent vief, je hebt geen stoppels... dat triggerde mij tot een vergelijking. Stel dat Jasmin ergens van boven meekijkt, hoe zou ze mij dan liever willen zien, in zak en as, of sterk?

,,Ze daarin teleurstellen is verraad aan mijn vrouw en zoon, die allebei mij het beste gunden. Om verdriet of negatieve gevoelens, niet meer functioneren, het hoofd laten hangen, voelt die ander die toekijkt - overigens geloof ik niet in een hiernamaals - zich schuldig: hij of zij is immers de oorzaak. In je denken moet je volgens mij proberen te doen wat die persoon die virtueel toekijkt, van jou zou willen. Je moet doen wat de overledene gelukkig maakt.

,,Dat is wat ik, misschien wel kunstmatig, probeer te doen. Komt het verdriet toch, dan concentreer ik me zwaar op de positieve herinneringen. Die aanpak kan denk ik voor iedereen een hulpmiddel zijn. De BN’er in rouw wil ik niet zijn; wel wil ik graag meegeven hoe je met het verlies van een kind kunt omgaan.’’

Remona Fransen en Brian de Hond, de broer van Marc, vertelden bij Op1 over de uitvaart en lieten de laatste woorden van de overleden theatermaker en schrijver zien: 

Klik hieronder voor meer artikelen uit de uitvaartspecial: