Kopen-kopen-kopen maakt best gelukkig

materialisme winkelen

interview - Materialisme meteen maar als 'slecht' bestempelen is te ongenuanceerd, zo blijkt uit promotieonderzoek.
Wie shopt omdat hij of zij winkelen leuk vindt, wordt daar volgens het onderzoek wel degelijk langdurig gelukkig van. ©Herman Engbers/ Hollandse-Hoogte

Niemand wordt graag een materialist genoemd. Het woord heeft een negatieve bijklank: wie koopt is gretig en kopen maakt zeker niet gelukkig. Die uitspraak wordt ondersteund door wetenschappelijk onderzoek naar materialisme: geluk hangt niet af van de hoeveelheid spullen die je hebt, en je wordt ook niet gelukkiger van meer kopen.

Maar zo simpel is het niet, toont Esther Jaspers aan. Vandaag promoveert ze op het onderwerp materialisme aan Tilburg University. Haar conclusie: wie koopt met als doel gelukkig te worden, wordt inderdaad niet gelukkiger. Je wordt er misschien eventjes blij van, maar daarna stort het geluksgevoel weer in; net zoals mensen eventjes heel veel energie krijgen van een hap suiker, om daarna weer futloos op de bank te ploffen.

Tot zover niets nieuws. Maar wie koopt om andere redenen, zo ontdekte ze, wordt wel gelukkiger voor de lange duur.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Volgens Jaspers zijn er drie soorten materialisme. "De eerste soort gaat over streven naar geluk: als ik meer spullen heb, word ik gelukkiger. Dat werkt dus niet. Maar van de tweede soort, kopen omdat je het leuk vindt om te winkelen en spullen te hebben, worden we wel degelijk gelukkiger."

Ook het derde type, spullen kopen omdat het iets zegt over je status en succes, is goed voor het geluksgevoel. De laatste twee soorten, stelt de onderzoekster, krijgen in de literatuur weinig aandacht.

Ook zag Jaspers een verschil in leeftijd. Hoe ouder iemand wordt, hoe minder materialistisch hij of zij is. Maar na de pensioenleeftijd neemt het materialisme juist weer toe.

Wat het precies is dat spullen kopen mensen gelukkig maakt, heeft Jaspers niet onderzocht. Ook het antwoord op de vraag waarom mensen bezittingen zien als maatstaf voor succes, moet ze verschuldigd blijven. "Je zou een parallel kunnen trekken met sociale media, waar mensen graag laten zien wat voor leuke dingen doen. Zolang je er intrinsieke voldoening uit haalt, net als bij spullen kopen, word je er gelukkig van. Daar is niets mis mee."

Voor het onderzoek volgde Jaspers, afhankelijk van de verschillende onderzoeksvragen, zo'n vierduizend mensen die tussen 2005 en 2013 vragenlijsten hebben ingevuld. "We vroegen niet of iemand zichzelf materialistisch vindt of niet, maar mensen reageerden op stellingen als: 'Ik bewonder mensen die dure auto's hebben' en 'Ik vind het leuk om dingen te kopen'."

In hoeverre is dit onderzoek revolutionair? "In de wetenschap gaat het vooral om materialisme als één ding, wij hebben nu het nuanceverschil tussen die drie lagen aangetoond."

Daarnaast, merkt Jaspers op, breekt het onderzoek met de idee dat materialisme per definitie fout is. "Materialistische mensen worden meestal gezien als minder aardig, blijkt uit onderzoek, er kleeft een soort stigma aan. Ook worden we aangemoedigd om minder te kopen. Dat is beter voor de wereld, maar we zouden ons ook moeten richten op 'de echte dingen in het leven', hoor je weleens, want kopen maakt niet gelukkig en ervaringen wel. Deels is dat dus waar, maar niet helemaal."

Dat is relevant, zegt Jaspers, want het welzijn en het geluk van de bevolking staat in veel landen op de agenda van de overheid. "De oorzaken van geluk begrijpen is heel belangrijk, altijd. Daar draagt dit onderzoek aan bij. Mensen hoeft niet verteld te worden dat het slecht is om plezier te hebben in het kopen op zich."

En kan degene die weleens ruzie heeft thuis vanwege de almaar aanrukkende webshopbestellingen met dit onderzoek aantonen dat koopdrang helemaal zo slecht nog niet is?

Jaspers lacht. "In zekere zin wel. Helemaal onafhankelijk van elkaar zijn de dimensies natuurlijk niet. Maar het kan je wel aan het denken zetten over je motivaties om te kopen. En als het je plezier geeft, dan is daar niks mis mee."

Cadeautje

Verras je familie of vrienden met hun eigen persoonlijke nieuwssite, gebaseerd op een selectie van hun favoriete onderwerpen. Bekijk hier een voorbeeld van de uitnodiging.