Over die orgasmekloof kun je het gewoon hebben

Vrouwen lijken meer voor zichzelf op te komen als het gaat om hun plezier in bed. Komt er ooit een eind aan de orgasmekloof – mannen komen wel klaar, vrouwen niet of zelden (of doen alsof)? Het erover hebben helpt.
©Claudie de Cleen

Vind je de mijne mooi?” Krista Arriëns (29) kijkt haar zusje Marcelle (28) vragend aan. Via een spiegeltje bestuderen de ‘Sekszusjes’ op een vrolijke manier hun eigen vulva, om die daarna na te kleien. “Ja, ik vind de jouwe echt mooi. Jij hebt kleinere binnenste schaamlippen dan ik.” In de YouTube-serie ‘Sekszusjes TV’ van de VPRO bespreken de zusjes openlijk hun lijf en hun sekservaringen. Zij leggen niet de nadruk op de medische en biologische aspecten van seks, die kennis hebben ze ook niet, maar op de intieme kant ervan, zodat de kijkers bewuster gaan nadenken over hun eigen seksbeleving.

In de aflevering ‘Blij met je kutje’ gaan de zusjes met rode hoofden de straat op met vijf verschillende gekleide vulva’s, waaronder hun eigen. Verschillende voorbijgangers krijgen de vraag ‘Welke vind jij het mooist?’ De voorkeuren verschillen, maar de vulva die het meeste weg heeft van die uit pornovideo’s, waarbij de binnenste schaamlippen niet zichtbaar zijn, en buitenste schaamlippen rond en vol, is vaak favoriet. “Die vind ik iets te rommelig”, wijst een man naar een van de kleiwerkjes. “Nou dat is de mijne”, zegt Marcelle beslist, maar licht gegeneerd.

Een andere veelbekeken serie op YouTube over seks heet #kutvoorlichting. Linda de Munck en Eva Korendom geven daarin seksuele voorlichting, maar in plaats van over het voorkomen van zwangerschappen en soa’s, praten zij over seksueel genot. De woorden vingeren, clitoris, G-spot, aanraken en masseren vliegen over de tafel, als Linda een lesje masturberen krijgt. Ook de ‘Seksmobiel’ (BNN/VARA) is populair, waar Jurre Geluk (ja, ook eens een mannelijke presentator) in zijn busje allerlei (bekende) gasten ontvangt voor aftrektips of te snel klaarkomen. Met groot gemak wordt alles bij Jurre bespreekbaar.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

“Ben je gekomen?!”

Praten over seksueel genot is ook in mijn omgeving van meiden rond de twintig volkomen normaal. “Ben je gekomen?!” is dan zo’n beetje de eerste vraag die mijn vriendinnen en ik elkaar stellen als we seks hebben gehad. Wij vinden seks namelijk pas geslaagd als wij zelf ook ons hoogtepunt hebben bereikt. Mannen die geen moeite doen voor ons orgasme, komen op de zwarte lijst. Met hen duiken we nooit meer in bed.

Waarschijnlijk hebben we deze openheid deels te danken aan de bevrijdende programma’s op tv en internet. Mijn vriendinnen en ik praatten op de basisschool al uitgebreid over de G-spot door een BNN-aflevering van ‘Spuiten en slikken’. Vroeger was dat anders, hoor ik van mijn tante. In haar tienerjaren was het ondenkbaar om met vriendinnen zo gedetailleerd over seks te praten. Laat staan om mannen af te wijzen die niet genoeg hun best deden.

Zangeres en actrice Merol (28) is de schaamte voorbij en doorbrak dit jaar een taboe met haar liedje ‘Houd je bek en bef me’, waarin zij openlijk zingt over haar seksuele verlangens, ook als parodie op de vele clips van mannen waarin vrouwen worden gebruikt als lustobject. “Gewoon nu eens andersom”, zegt ze. Het klopt met wat journaliste Daan Borrel (29) onderzocht. In haar boek ‘Soms is liefde dit’ vertelt Borrel hoe er door de groeiende openheid over seks steeds meer ruimte voor vrouwen komt om hun seksualiteit te ontdekken. “Om mij heen merk ik dat vrouwen zichzelf steeds meer vragen stellen als: Waarom schaam ik me voor mijn vagina? Waarom durf ik niet te vragen of hij mij langdurig wil beffen? En: waarom ben ik zo dienstbaar tijdens seks in plaats van dat ik zelf meer durf te nemen? Vragen waaruit blijkt dat vrouwen hun eigen seksuele gevoelens bespreekbaar maken.”

Altijd geil ‘moeten’ zijn

De seksuele revolutie in de jaren zestig, zo lees ik, wordt altijd gezien als het begin van een vrije periode. Vrouwen werden ‘baas in eigen buik’ en voorbehoedsmiddelen kwamen op de markt. Pil en condoom maakten het mogelijk om seks te hebben voor je plezier. 

Maar de vrijheid die door voorbehoedsmiddelen ontstond, droeg niet meteen bij aan het seksuele genot van vrouwen. Borrel: “Door de pil maakten sommige vrouwen ook mee dat zij altijd bereid moesten zijn tot seks. Terwijl zij dit misschien niet altijd wilden. De pil leidde niet tot het bespreekbaar maken van seksuele verlangens.”

De verbale openheid van nu kan tot iets soortgelijks leiden, zegt ze. “Het gevaar dat vrouwen weer iets ‘moeten’, ligt op de loer: dat ze altijd geil ‘moeten’ zijn en altijd ‘moeten’ klaarkomen. Dat ze opnieuw in dat traditionele plaatje van dienstbaarheid moeten passen.”

Het traditionele plaatje waar Borrel op doelt, het uitgangspunt voor heteroseks, is nog altijd de coïtus (penis in vagina). Hoewel er steeds meer online-platforms zijn over seks, is de seks zelf er niet gevarieerder op geworden. Onlangs ondertekende Borrel met onder anderen seksuologe Ellen Laan een open brief van Andrea Bijen, Valerie Granberg en Frank Meester in de Volkskrant, waarin ze filmmakers opriepen om seksscènes in films realistischer en meer divers te maken. Want ook in films bestaat seks vaak alleen uit penetratie-scènes, waarin mannen en vrouwen beiden klaarkomen, terwijl dit zeker voor vrouwen niet altijd realistisch is.

Normalisering van de coïtus

Seksuologe en psychologe Ellen Laan (57) is inmiddels wereldwijd bekend door haar onderzoek naar de seksualiteitsbeleving van vrouwen. Ook spreekt ze veel over de orgasmekloof tussen heteromannen en -vrouwen. Mannen komen vrijwel altijd klaar tijdens seks, vrouwen veel minder. De oorzaak hiervan is dat seks vaak volgens een script wordt uitgevoerd, vertelt Laan. “Jongeren wordt geleerd dat penetratieseks de norm is. Het begint al bij seksuele voorlichting op school. Die is gericht op het voorkomen van zwangerschappen en soa’s. Daarmee wordt impliciet de boodschap gegeven dat seks bestaat uit een man die klaarkomt in de vagina van een vrouw. Maar waar blijft de clitoris? Hoe ontdek je die? Hoe pas je stimulatie van de clitoris toe tijdens het vrijen waardoor je opgewonden genoeg wordt voor penetratie? Dát wordt niet besproken.”

Laan vertelt net als Borrel dat de normalisering van de coïtus is begonnen met de seksuele revolutie in de jaren zestig. “Voor er anticonceptie beschikbaar was, moest men creatiever seks hebben om niet zwanger te raken; zonder de coïtus dus. Maar toen de pil op de markt kwam, was er geen reden meer om geen coïtus te hebben. Mensen hebben een beeld in hun hoofd van hoe je seks moet hebben. Niet voelen en spelen, maar de coïtus is het doel. Dat is prima voor mannen, omdat zij op die manier gemakkelijk klaarkomen. Maar voor vrouwen is het seksuele plezierorgaan de clitoris, niet de vagina. De vagina is een baringskanaal, en daarom dus ook minder gevoelig. Gelukkig maar, anders zou een bevalling geen doen zijn”, legt Laan uit.

Illustratie uit het boek 'Power Girls' ©RV

Van bijna al mijn vriendinnen hoor ik verhalen die dit bevestigen. Mannen lijken niet dol te zijn om hun partner oraal te bevredigen, en zij vinden het vrouwelijk orgasme te ingewikkeld en te veel gedoe. De cijfers liegen er niet om: tijdens een vrijpartij komt 65 procent van de vrouwen klaar, tegenover 95 procent van de mannen. Als we dan alleen kijken naar de coïtus is dat verschil in orgasmes nog groter: hierbij komt slechts 30 procent van de vrouwen klaar.

Hoe komt het dan dat die gelukkige 30 procent van de vrouwen wél klaarkomt van de coïtus? Laan vertelt dat de clitoris niet alleen het kleine bobbeltje is dat je aan de buitenkant kunt zien. Het grootste deel van de clitoris zit binnenin en kan net als een penis opzwellen bij seksuele opwinding. De clitoris is in seksueel opgewonden toestand minstens 8 centimeter lang. Een vrouw kan klaarkomen tijdens de coïtus als de clitoris zo is opgezwollen dat deze wordt gestimuleerd vanuit de vagina.

Alles om de man te pleasen

In videoclips, muziekteksten en zelfs reclamespotjes wordt seks louter op de coïtusmanier getoond. De grote beschikbaarheid van porno speelt zeker een rol, zegt Laan. Uit onderzoek van het centrum voor seksualiteit Rutgers in 2018 kwam naar voren dat 71 procent van de ondervraagde mannen het afgelopen half jaar porno heeft gekeken, tegenover 29 procent van de vrouwen. In de meeste porno staan het mannelijk orgasme en de coïtus centraal, niet gek dus dat deze manier van seks wordt nagedaan. Een beeld van seksualiteit waarbij het seksuele plezier van vrouwen niet wordt gediend is bijna onvermijdbaar.

Laan: “Meiden vinden dat ze moeten voldoen aan allerlei seksuele standaarden; ze moeten er sexy uitzien, zich geschoren hebben, er mag geen vetrol te zien zijn. Allemaal om de man uiteindelijk te pleasen. Dit moet anders. We moeten meisjes voorlichten dat seksueel plezier ook voor hen mogelijk is en ze informeren zodat seks ook daadwerkelijk plezieriger wordt. Het is beter voor hun seksuele gezondheid als ze hun eigen plezier net zo belangrijk vinden als dat van hun partner, en als ze seksueel autonoom zijn. Nu is dit nog bijna onmogelijk voor veel jonge meiden. Want zodra meisjes gaan genieten van seks, en lekker doen wat zij willen, worden ze bestempeld als slet. Dat lijkt van alle tijden: de clitoris had van oudsher een slechte reputatie en vrouwelijk seksueel plezier werd gezien als onwenselijk.”

Ook mannen moeten aan een standaard voldoen in bed, zegt Borrel. “Van mannen wordt verwacht dat zij de actieve penetrerende en dominante partij zijn. Daardoor kunnen ze minder goed ontvangen, ontspannen en voelen.” Laan vult aan: “Ook dat ze altijd een erectie hebben, altijd geil zijn en een hogere seksdrive hebben dan vrouwen. Dit legt druk die nadelig is voor hun seksuele genot. Er is geen enkele biologische reden om te denken dat mannen van nature meer zin hebben in seks dan vrouwen. Vrouwen en mannen hebben vergelijkbare genitalia die gevoelig zijn voor aanrakingen en vrouwen en mannen zijn biologisch even goed toegerust voor het krijgen van een orgasme.”

Seks zonder beloning

Toch hoor je vaak dat vrouwen minder zin hebben in seks dan mannen. Volgens Laan komt dit doordat de manier waarop we vrijen minder belonend is voor vrouwen. Dan is het niet verwonderlijk dat vrouwen op den duur minder zin krijgen. Ook Borrel benoemt dit: “Als je een orgasme krijgt tijdens seks, leer je jezelf dat seks een beloning oplevert. Maar als je geregeld seks hebt zonder beloning (overigens kán belonende seks ook zonder orgasme), leer je dat ook. Dan raak je minder gevoelig voor seksuele prikkels. Het gevolg is dat je minder vaak zin hebt.”

Wonderlijk is dat vrouwen dit vaak nog slikken ook. Zo hoor ik soms dat vrouwen seks hebben voor hun partner, zonder zelf heel veel zin te hebben. Of dat zij hun eigen orgasme niet zo belangrijk vinden tijdens seks. Volgens Laan kleven er ook echt nadelige gevolgen aan deze manier van seks hebben. “Meiden vinden het normaal dat hun eigen seksuele plezier er minder toe doet. Hierdoor hebben ze lagere verwachtingen van seks, hebben ze minder seksueel zelfvertrouwen, en vinden zij het moeilijk om hun sekspartner te vragen om hen te beffen of te vingeren, omdat ze het seksuele plezier van de man niet willen verstoren.” Mannen krijgen daarmee ook de bevestiging dat hun eigen plezier vooropstaat; zij komen immers bijna altijd klaar, zegt Laan. “Vrouwen komen hierdoor sneller in een situatie terecht waarbij een man over hun grenzen gaat. Situaties waarin ze seks hebben zonder opgewonden te zijn. Bijvoorbeeld uit angst om hun vriend kwijt te raken.” Borrel vult aan: “Ik denk dat als vrouwen stelselmatig minder klaarkomen tijdens seks, zij na verloop van tijd onbewust het gevoel krijgen dat ze er minder toe doen. In én buiten het bed.”

Volgens ‘Sekszusjes’ Marcelle en Krista zijn mannen en vrouwen beiden verantwoordelijk voor elkaars en hun eigen seksplezier. “Door samen te ontdekken, spelen en voelen kom je erachter wat jij en je sekspartner lekker vinden. Het is misschien eng, maar je kunt ook vertellen wat jou opgewonden maakt. Ik denk dat iedere sekspartner wil weten wat de ander lekker vindt”, zegt Marcelle. Haar zus Krista vult aan: “Ja, en het kan ook best een beetje klunzig gaan. Of dat een orgasme een keertje niet lukt, en dat is helemaal niet erg.”

“Sterker nog”, zegt Marcelle. “Ik heb zelf vaak fijne seks gehad zonder klaar te komen. Niet een orgasme, maar seksueel genot is voor mij het doel tijdens het vrijen. Seks hebben zonder dat je opgewonden bent, is natuurlijk niet lekker.” 

‘Lijfboek voor powergirls’ van Sanderijn van der Doef, Ellen Laan en Marian Latour ©rv

Lees ook:

De clitoris is dus géén klein knopje

Nog altijd zitten vooroordelen en gebrek aan kennis de vrouwelijke seksualiteit in de weg. Op Vrouwendag breken seksuologen een lans voor het orgasme.

Draait de wereld om het vrouwelijk orgasme?

In het Filosofisch Elftal analyseren twee denkers een actuele vraag. In zijn laatste boek acht de Duitse filosoof Peter Sloterdijk de vrouwelijke seksualiteit superieur aan de mannelijke. Zit daar iets in?

‘Vrij vaker met plezier, dan krijg je er meer zin in’

AMC-seksuologe Ellen Laan (56) werd wereldwijd bekend met haar onderzoek naar seksualiteitsbeleving van vrouwen. Vrijdag sprak ze haar oratie uit. ‘Hoog tijd dat vrouwen hun eigen genot vooropstellen.’