Jorritsma maakte wellicht verboden kartelafspraak

VVD-senator moet getuigen in zaak over pijpleidingen

Heeft Annemarie Jorritsma, fractievoorzitter van de VVD in de Eerste Kamer, zich bezondigd aan verboden kartelafspraken? Dat moet binnenkort blijken. Jorritsma is een van de bijna twintig getuigen die worden opgeroepen voor een voorlopig getuigenverhoor. Doel van dit verhoor is vast te stellen of er bij een project voor een warmte- en CO2-leiding in het Westland sprake is van een verboden kartelafspraak.

Het draait om het project Leiding over West, twee pijpleidingen die warmte en CO2 moeten gaan transporteren van de Rotterdamse haven naar de glastuinders in het Westland. Zes jaar geleden begon Gerard Hofman, directeur van Warmtebedrijf Westland WBW, dit project dat vele tientallen miljoenen zal kosten. Het is onderdeel van de zogenoemde Warmterotonde.

Hofman zocht samenwerking met Firan, een dochtermaatschappij van netbeheerder Alliander. Alliander beheert de gas- en stroomdistributie in ruwweg Noord-Holland en Gelderland. Firan/Alliander zou uiteindelijk eigenaar worden van de infrastructuur, legden beide partijen vast in een intentieverklaring.

Maar op 13 juni vorig jaar kwam er een kink in de kabel, blijkt uit stukken die bij de rechtbank in Arnhem zijn gedeponeerd. Die dag stuurde Firan onverwacht een briefje dat de hele samenwerking niet kon doorgaan. Een week later werd een reden genoemd: de gevraagde overnameprijs zou 'ver buiten de werkelijkheid' liggen. 'Volstrekt ongeloofwaardig', zegt Hofman. 'De financiële experts waren nog druk bezig met de waardebepaling.'

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

In feite, denkt Hofman, was er iets heel anders aan de hand: de moedermaatschappij van Firan, Alliander, heeft verboden afspraken gemaakt met een andere netbeheerder in de regio, Stedin. De leidingen zouden komen op het grondgebied waar Stedin de gas- en elektriciteitsnetten beheert.

Twee dagen voordat Firan zich onverhoeds terugtrok, was er een bijeenkomst van netbeheerders, zoals die enkele keren per jaar worden gehouden. Meestal zijn het rustige bijeenkomsten, maar deze keer knetterde het als nooit tevoren, blijkt uit de pleitnota van de advocaat van WBW, Winfried van den Muijsenbergh.

Bestuursvoorzitter Marc van der Linden van Stedin eiste dat Alliander zich uit 'zijn' gebied zou terugtrekken. Ingrid Thijssen, bestuursvoorzitter van Alliander, verzette zich fel. 'De gemoederen (...) zouden zo hoog zijn opgelopen, dat de vergadering voor vijftien minuten moest worden geschorst', aldus de pleitnota. Pas veel later schoven de kemphanen weer aan met de mededeling dat Alliander en Stedin 'hun activiteiten voortaan weer tot hun eigen gebied zouden beperken'.

Verboden gebiedsafspraken, concludeert Hofman. En met het voorlopig getuigenverhoor wil hij daarvoor de bewijzen verzamelen. Annemarie Jorritsma is president-commissaris van Alliander. Zij zou tegenover Jan Zegering Hadders, onderhandelaar namens WBW, hebben gezegd dat er inderdaad gebiedsafspraken zijn gemaakt tussen de netbeheerders.

Netbeheerders zijn overheidsbedrijven verantwoordelijk voor de distributie van stroom en gas, en hebben daarvoor elk een eigen gebied. Maar dat geldt niet voor warmte en CO2, zegt Hofman. 'Dat zijn vrije markten, en dus zijn gebiedsafspraken verboden.'

Jorritsma denkt daar anders over. 'Er is geen sprake van een marktverdeling, want dan moet je een markt hebben, en daar is hier geen sprake van', zegt ze tegenover De Telegraaf.

De intentieovereenkomst van de twee partijen was niet bindend en dus geen basis voor een procedure. Maar als Alliander 'verboden afspraken' zou hebben gemaakt met Stedin, is het een ander verhaal. Dat wil WBW met het voorlopig getuigenverhoor aantonen. Lukt dat, dan kan Alliander nog kiezen: alsnog samenwerken of een schadeclaim aan de broek krijgen. Een datum is nog niet vastgesteld.