Inteelt deed de Habsburgse kin groeien

Onderzoek geeft uitsluitsel over de vraag hoe de Habsburgers aan hun karakteristieke onderkaak kwamen.
Karel II, met geprononceerde kin geschilderd door Juan Carreño de Miranda. ©rv

De Habsburgers hadden een bijzondere familietrek: een ver uitstekende onderkaak, beter bekend als de Habsburgse kin. Die kin kon een familietrek worden doordat Habsburg een huis van inteelt was.

Althans, dat was de populaire verklaring. Wetenschappers zijn nu aan het werk gegaan om het te bewijzen. Spaanse wetenschappers, en dat is niet geheel toevallig want keizer Karel II van Spanje (1661-1700) was de laatste in de lijn van de Habsburgers. En Karel had een enorme kin.

De onderzoekers vroegen tien plastisch chirurgen om 66 portretten te beoordelen van vijftien leden van Huis Habsburg. Aangezien dat officiële staatsieportretten zijn, wordt aangenomen dat ze naar waarheid zijn geschilderd. De chirurgen moesten de gelaatstrekken beoordelen op een hele reeks factoren. 

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Overontwikkeling of onderontwikkeling

De kin kan zo’n opvallende gelaatstrek worden door overontwikkeling van de onderkaak of onderontwikkeling van de bovenkaak. Veel Habsburgers hadden beide, in meer of mindere mate, wat de onderzoekers doet vermoeden dat de afwijkingen dezelfde (genetische) oorzaak hebben. 

Maar dit terzijde; het ging om de vraag of de Habsburgse kin een vrucht was van inteelt. Om dat te bepalen namen de Spaanse wetenschappers de Habsburgse stamboom, met daarin meer dan zesduizend verwanten, verdeeld over twintig generaties. De stamboom van de Habsburgers gaat terug tot in de twaalfde eeuw, en bloeide van de vijftiende tot de achttiende eeuw, toen het Huis heerste van Oostenrijk tot in Portugal, én de Nederlanden.

De wetenschappers haalden uit de stamboom een statistische relatie tussen Habsburgse kin en inteelt. Maar daarmee is een oorzakelijk verband nog niet aangetoond. Het kan zijn dat de kin floreerde omdat huwelijkspartners hoe dan ook in adellijke kring gevonden moesten worden en genen in kleine kring werden verspreid, ook zonder verwantenhuwelijken. Maar de relatie is zo sterk dat de onderzoekers het zeer waarschijnlijk achten dat inteelt de directe oorzaak is geweest van de Habsburgse kin. 

In die conclusie schuilt goed nieuws, want uit de wetten van de genetica volgt nu dat zo’n geprononceerde kin geen dominante eigenschap is. Je beide ouders moeten de verantwoordelijke genen hebben, wil jouw kin Habsburgse afmetingen ­aannemen. 

Lees ook:

Opeens omarmt Hongarije Franz-Joseph

In Centraal-Europa vindt een culturele omslag plaats. Een eeuw na zijn dood wordt de Habsburgse vorst Franz-Joseph populair.