Hoe mijn voormalige kinderoppas in een klimaatactivist veranderde

©m

Hoe lang zouden we geen vlees moeten eten om de CO2-uitstoot van het boerenprotest en hun grootste file ooit te compenseren? Hoe ver vliegen is dat?

Zulke vragen komen op als je Lena Hartog net hebt gesproken. Lena: acht jaar geleden mijn vrolijkste kinderoppas, nu met grote ernst fulltime klimaatactivist.

Het is even wennen. In onze tijd studeerde ze aan het internationaal georiënteerde University College Utrecht en in vakanties vloog ze de wereld over, naar onderzoeksprojecten en vrienden, van Cambodja tot Colombia.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Inmiddels zijn veel hoogopgeleide twintigers zoals zij diep verontrust over klimaatverandering, vooral in de ontwikkelingslanden die ze zelf hebben gezien. Lena (27) vliegt al drie jaar niet meer en spreekt haar verre vrienden alleen nog via Skype. Ze zit nu in het bestuur van Nederland Fossielvrij, is vegetariër en deze woensdag zeilt ze vanuit Scheveningen naar de VN-klimaattop van december in Chili. Zeven weken lang, met nog vijfendertig twintigers, op een door henzelf gecharterde driemaster, de Regina Maris. Half november hopen ze aan te komen in Rio de Janeiro. Dan nog 3700 kilometer per bus naar de top in Santiago de Chile.

V.l.n.r. Eva, Lena en Mara. ©RV

We zien elkaar een paar dagen voor vertrek in Amsterdam: Lena en medeorganisator Mara de Pater (25), net afstuderend in Milieuwetenschappen aan de Universiteit van Wageningen. Ingenieur Eva Dijkema (28) schuift ook aan, recht uit haar werk: zij zeilt mee namens ProRail, waar ze na haar opleiding industrieel ontwerpen aan de TU Delft in dienst kwam als ‘green innovator’. Eva’s werk bij ProRail, grijnst ze, is om een ‘nogal mannelijke omgeving’ met een gemiddelde leeftijd van 47 jaar te overtuigen dat je rond het spoor bijvoorbeeld ook prima duurzaam beton met een veel lagere CO2-uitstoot kunt gebruiken. ‘Ik hoor dus heel vaak dat iets niet kan. Maar ik krijg ook veel steun binnen het bedrijf.’

Knappe koppen weer. Vroeger als oppas, vertel ik Mara en Eva, kon Lena tussen het halen van haar hoge cijfers nogal grappig mopperen op ‘de atmosfeer van excellentie’ op haar topopleiding. Lena: ‘Ja! Alsof je pas geslaagd was als je rechtstreeks doorstroomde naar Oxford, om vanuit een machtspositie de wereld te verbeteren’. Lena wilde gebaande paden toegankelijker maken, maar ze wist nog niet goed hoe.

Lena, Mara en Eva knikken nu fanatiek. ‘Wij moeten erg oppassen...’, begint Mara, ‘...dat we in onze hoogopgeleide bubbel geen dingen bedenken die anderen zich niet kunnen veroorloven’, continueert Eva. In Chili stellen ze dus nog eens aan de orde dat duurzaam reizen voor de meeste mensen onbetaalbaar is zolang daarop meer belasting wordt geheven dan op kerosine. En ondoenlijk zonder betere trein- en bootverbindingen. Hun kostbare en buitengewoon onpraktische reis moet dat zichtbaar maken.

Laatste voorbereidingen. ©RV

Ze organiseerden de trip met zijn vieren. Zo’n boot met professionele bemanning kost ruim 180 duizend euro. (Lena: ‘Ik schrok me dood’.) Ze gingen crowdfunden en vonden steun van ProRail tot Rijkswaterstaat. Deelnemers kunnen nu mee voor 2500 euro per persoon, de meesten zochten zelf ook weer geldschieters. Bijna alle geselecteerde deelnemers zijn klimaatwetenschapper, ‘social organizer’, ondernemer of doen iets in marketing of communicatie. Dit omdat ze vier uur per reisdag zullen brainstormen over duurzame alternatieven voor vliegen, die ze in Chili en daarbuiten gaan promoten. Het Belgische klimaatmeisje Anuna de Wever vaart ook mee.

Voorwaarde was dat niemand per vliegtuig naar het schip reist, dus bijna iedereen komt uit Europa. Marketeer Ayoub Makhloufi pikken ze en route op in Casablanca. Zeilen leren ze onderweg van de bemanning. Iedereen moet drie uur per etmaal helpen aan dek; schoonmaken en eten koken.

De voorbereidingen kostten een jaar. Greta Thunberg was ook uitgenodigd, maar zeilde hen vervolgens voorbij, naar de klimaattop in New York. Baalden ze daar niet van? ‘Nee natuurlijk niet!’.

De Regina Maris. ©RV

En terug? Volgens Milieu Centraal stoot een vliegretour Amsterdam-Chili evenveel CO2 uit als acht jaar vlees eten. Eva kreeg extra tijd van ProRail om in twee weken per containerschip terug te kunnen keren. Om haar haven in Colombia te bereiken moet ze wel nog even ruim zevenduizend kilometer met de bus. Mara gaat eerst fietsen door Zuid-Amerika en boekt daarna ook een cargoschip. En Lena blijft nog langer, nu ze er weer eens is. Eerst langs klimaatgroepen ter plekke en dan per bus richting Amerika, vrienden opzoeken die ze nu al jaren heeft gemist en campagne voeren in de volgende presidentsverkiezingen. Haar moeder maakt zich zorgen over Honduras en El Salvador. ‘Ik zoek nog wel een schip van Peru naar Mexico.’