Hoe laat je zonnepanelen nog het meest renderen?

Na alle heisa over de terugdraaiende teller

Halsoverkop een thuisbatterij bestellen of snelsnel een voorraad schakelklokken inslaan? Doe het niet, luidt de goede raad van drie energie-experts voor eigenaars van zonnepanelen. Wat die dan wél kunnen doen? De experts nemen de investeringen - van goedkoop naar duur - onder de loep. En bekijken wat en of die nog iets opleveren. "Maar beslis vooral niet te snel!"

Vanaf 10 euro

Een schakelklok, maar niet voor complexe toestellen

Door een heel eenvoudige schakelklok tussen je toestellen en het stopcontact aan te brengen, zou je die automatisch 's middags kunnen laten werken, zodat voornamelijk gratis elektriciteit van je zonnepanelen wordt gebruikt. "Dat kan hier en daar misschien iets opleveren", zegt Hans Vannuffelen (Kamp C). "Maar veel zal dat niet opbrengen. Het zijn de toestellen die verwarmen en afkoelen die veel verbruiken, maar je koelkast of diepvriezer enkel 's middags laten werken, lijkt me geen strak plan. En bij een heleboel andere elektrische toestellen volstaat het niet om de elektriciteit aan te schakelen: je moet ook nog op wat knopjes duwen om de elektronica in gang te zetten."

"Bij een klassieke elektrische boiler zou je eventueel zo'n schakelklok kunnen inzetten", zegt Koen Vanthournout (VITO). "Maar bijvoorbeeld nooit bij een warmtepompboiler: bij zo'n complex toestel is dat niet verstandig."

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Vanaf 250 euro

Moderne huishoudtoestellen met een uitstelknop

"Je elektriciteitsgebruik spreiden kan heel makkelijk met zowat alle moderne huishoudtoestellen", legt Koen Vanthournout uit. Veelverbruikers als droogkast, vaatwas- en wasmachine kan je zo instellen dat ze pas een paar uur later starten. Als je dat 's ochtends doet en ervoor zorgt dat ze 's middags een voor een draaien, krijg je een gelijkmatig energieverbruik op de voordeligste uren van de dag. Het lastigste is dat we daarvoor onze routine moeten omgooien. Door het voordelige nachttarief is het er bij ons ingehamerd om vaatwas- en wasmachines zoveel mogelijk 's avonds aan te zetten, dat moeten we nu weer afleren."

Dat geldt overigens niet enkel voor eigenaars van zonnepanelen. "Als in de volgende jaren het capaciteitstarief wordt ingevoerd en we op piekmomenten meer moeten betalen voor stroom, zullen we die allemaal 's ochtends en 's avonds zoveel mogelijk moeten mijden", zegt Hans Vannuffelen. "Voor de televisie staan strijken terwijl je de vaatwasmachine laat draaien, zal dan sowieso duur worden."

Is het wel veilig om pakweg je droogkast te laten werken, terwijl er niemand thuis is? "Het is een hardnekkige mythe dat dat gevaarlijk is of slecht voor de was", stelt Koen Vanthournout gerust. "Een modem laten we ook in alle veiligheid aanstaan. Moderne machines zijn erop voorzien dat zo'n uitstelmogelijkheid geen impact heeft op het wasresultaat of de veiligheid."

Vanaf 300 euro

Een energiebeheersysteem, zodat je voor de goedkoopste stroom kan kiezen

"De digitale meter is dan wel slim, maar niet echt gebruiksvriendelijk", vindt Hans Vannuffelen. "Op de terugdraaiende teller kan je in één oogopslag zien dat je zonnepanelen elektriciteit produceren, op de digitale is dat heel moeilijk. Met een energiebeheersysteem, dat je kan aansluiten op een poort aan je digitale meter - Fluvius moet die eerst wel activeren -, kan je dat zelf in het oog houden en je elektriciteitsgebruik dan aanpassen. Maar als je geen domoticasysteem hebt, dat zelf een en ander regelt - zoals even je boiler uitschakelen als andere toestellen meer elektriciteit vragen en er zo voor zorgen dat je geen piek hebt en dure netstroom gebruikt - is het toch wel een klus. Niet iedereen wil daar graag veel tijd en energie in steken."

"Binnenkort zullen zo'n energiebeheersystemen zich nog enorm ontwikkelen en in toenemende mate gaan sturen", weet Patrick De Vos (Flux50). "Daar wordt nu al volop aan gewerkt door verschillende bedrijven. De gebruiksvriendelijkheid wordt dan optimaal: de klant moet dan zelf niet meer gaan ingrijpen, het energiebeheersysteem stuurt toestellen en elektriciteitsafname. Door middel van artificiële intelligentie speelt zo'n systeem dan in op wat de klant wil en wat de gunstigste voorwaarden zijn."

Vanaf 2.500 euro

Een zonneboiler, maar enkel voor elektrische boilers

"Dat is een interessante piste als je warm water elektrisch verwarmd wordt", zegt Hans Vannuffelen. "Dat heeft meteen veel effect op je energierekening. Maar als je - zoals vaak het geval is - daarvoor gas inschakelt, is dat niet zo rendabel en wordt de terugverdientijd wel erg lang. Verwarmen op gas is immers op dit moment helemaal niet duur."

Vanaf 3.000 euro

Een thuisbatterij, maar verwacht er niet te veel van

Met een thuisbatterij kan je je elektrische auto gewoon 's nachts laten opladen, met elektriciteit die je zonnepanelen overdag geproduceerd hebben. "Verwacht wel niet te veel van zo'n thuisbatterij", waarschuwt Hans Vannuffelen. "Het lijkt de perfecte opslag voor de elektriciteit die je niet meteen nodig hebt en anders voor een peulschil aan je energieleverancier verkoopt. Maar zo'n thuisbatterij kan er niet voor zorgen dat je de in de zomer verzamelde elektriciteit 's winters kan verbruiken. Afhankelijk van de grootte - en dus ook de prijs - van de batterij kan je er maximaal twee à drie dagen mee overbruggen. Dat is interessant omdat je er een piek mee kan afvlakken, maar het is geen wondermiddel. Dat bestaat ook niet voor mensen met zonnepanelen die veel meer elektriciteit leveren dan ze zelf kunnen verbruiken. Het is erg moeilijk om het eigen gebruik zo op te krikken dat het echt rendabel wordt."

Vanaf 23.000 euro

Een elektrische auto, maar laad hem traag

"Als je je elektrische wagen niet nodig hebt om 's ochtends naar je werk en 's avonds naar huis te rijden, kan je hem natuurlijk 's middags goedkoop opladen", stelt Koen Vanthournout. "Met een laadpaal (vanaf 1.500 euro) gaat dat iets vlugger, maar dan moet je elektriciteitsinstallatie dat wel aankunnen." Een snellader thuis gebruiken is minder rendabel: "Dan volstaat het vermogen van je zonnepanelen niet en moet je bijkomend netstroom afnemen. Als het kan, is het beter om langer en trager te laden: dan capteer je meer zonneproductie en dat is een goede gewoonte ter voorbereiding van het capaciteitstarief dat begin 2022 ingevoerd wordt."

Conclusie

Is het - nu zowel overheid als technologie nog volop in beweging zijn - niet erg moeilijk om een kosten-batenanalyse te maken van wat je nu best onderneemt? Alle experts geven een laatste goede raad mee: beslis nu niet te snel en impulsief, over een à twee jaar zal waarschijnlijk een pak meer technologie voorhanden zijn, die toelaat om in alle comfort van groene stroom te genieten.

De experts

Koen Vanthournout is onderzoeker bij Energyville en VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek).

Hans Vannuffelen is projectverantwoordelijke bij Kamp C, het centrum voor duurzaamheid en innovatie in de bouw dat door de provincie Antwerpen werd opgezet om bedrijven en particulieren te informeren en adviseren.

Patrick De Vos houdt zich als Business Manager 'Energy Cloud Platforms' bij Flux50 (speerpuntcluster energie in opdracht van de Vlaamse overheid - Vlaio) bezig met maakjemeterslim.be en de proeftuinen waarin innovatieve energietoepassingen worden getest.