Hilda is 80 en eenzaam: “Mijn hondje is de reden waarvoor ik leef”

“Er zijn dagen dat ik niemand spreek. Gelukkig heb ik mijn hondje nog. Nu babbel ik tegen Balou.” Hilda Oninckx is tachtig, woont op een zorgflatje in het Antwerpse Berchem en voelt zich erg eenzaam. “Ik heb niemand meer. Daar kóós ik niet voor, het is gewoon zo gelopen.”
Geen mensen in de fotokaders bij Hilda Oninckx, wel dieren die haar eenzaamheid verdrijven. ©Patrick De Roo

Balou is haar álles. Hij is de metgezel van Hilda als ze opstaat, haar trouwste kompaan als ze in de zetel wat naar de televisie kijkt, haar luisterend oor als ze met iets zit. “Een lief beestje. Maar soms ook wel een beetje koppig”, omschrijft ze haar huisgenoot.

Hilda is moederziel alleen. Al jaren. En het went niet. “Ik heb altijd bij mijn ouders gewoond”, zegt ze. “Mijn moeder is gestorven in 1983, mijn vader in 1995. Ooit leerde ik weleens iemand kennen, maar dat vonden mijn ouders destijds niet oké. Ze hadden niet graag dat ik veel buitenkwam of mensen zag. Achteraf bekeken denk ik dat ze me te veel als hun eigendom beschouwden.”

Alleen goeiedag

Hilda raakte nooit getrouwd en kwam pas op eigen benen te staan toen haar beide ouders overleden waren. Ze was dan al bijna zestig. Hilda stond best nog open voor de liefde, maar het gebeurde nooit. “Zoiets overkomt je. Dat kan je niet forceren.” En dus bleef ze altijd helemaal op zichzelf aangewezen. Geen kinderen. Geen broers. Geen zussen. Ze voelde zich verloren en kocht haar eerste hondje.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Toen Hilda een aantal jaar geleden kwam aankloppen bij het Antwerpse Zorgbedrijf voor een serviceflat, mocht het hondje mee. Op voorwaarde dat het met huisdieren afgelopen zou zijn als het beestje ooit stierf. Dat gebeurde. Hilda kwijnde weg. “Ik kwam niet meer buiten, ik voelde me alsof ik niets of niemand meer had om voor te leven. Ik was levensmoe. Na lang aarzelen heeft het Zorgbedrijf een uitzondering willen maken. Nu heb ik een nieuw hondje. Balou. Die heeft me weer doen openbloeien.”

“Elke dag gaan Balou en ik twee keer wandelen. Ik kom ook weleens in het dienstencentrum, maar op een goeiedag na spreek ik daar met niemand. Had ik Lydie niet, ik denk niet dat hier ooit iemand kwam.” Lydie is de ‘helpper’ van Hilda. Ze vond haar toen het op een dag op seniorenzender Radio Minerva ging over de online ontmoetingsplaats ‘Helpper’. “Ik dacht: dat is iets voor mij. Sindsdien komt Lydie elke week bij me langs. Dan gaan we samen boodschappen doen. Of leggen we hier in huis bijvoorbeeld eens een kast op orde. Ik kijk altijd uit naar die momenten. Het doet deugd als iemand je helpt. En als iemand eens naar je luistert of iets terugzegt wanneer je iets zegt. Want dat kan Balou niet.”

“De dokters zeggen dat ik alles mee heb om honderd jaar te worden. Als het in eenzaamheid is, weet ik niet of ik daar blij mee moet zijn. Maar zolang Balou bij me is en ik Lydie heb, blijf ik hoopvol.”

***

ZO EENZAAM DAT ZE NIEMAND OM HULP KUNNEN VRAGEN

Vier op de tien Vlamingen vrezen er ooit moederziel alleen voor te staan. En bijna acht op de tien van wie eenzaam is, durven niet om hulp te vragen. Meer dan drie op tien zijn ook bang dat die situatie uiteindelijk leidt tot eenzaamheid. "In feite is eenzaamheid een soort van 'levend dood' zijn", zegt professor Psychologie Stefaan Lievens (UGent).

Mensen waren wereldwijd nooit zo geconnecteerd als vandaag, maar of we ons ook écht zo verbonden voelen is nog een ander paar mouwen. Marktonderzoeksbureau iVox vroeg duizend Vlamingen hoe ze naar de toekomst kijken en of ze hulp zouden inschakelen als dat op een dag nodig is. De studie gebeurde in opdracht van Helpper, een online ontmoetingsplaats voor mensen die hulp nodig hebben en mensen die hulp willen géven.

Struikelblok

Van alle ondervraagde Vlamingen geeft 35 procent aan bang te zijn voor eenzaamheid. 78 procent van wie hulp nodig heeft, durft die niet te vragen en meer dan 50 procent vindt het moeilijk om een beroep te doen op vrienden en familie om niemand tot last te zijn. Bijna twee op de tien hulpbehoevende Vlamingen hebben zo zelfs geen netwerk en kunnen niemand bedenken waar hij of zij eens een hand- of spandienst aan kunnen vragen. Dat toont aan: hulp vragen is voor veel mensen een enorm struikelblok. Dat weet ook François Gerard, de oprichter van Helpper. "Mensen durven nog heel vaak niet om hulp te vragen. Zeker als het gaat over nood aan gezelschap. We zien dat bij Helpper. Soms vragen mensen hulp bij het koken of de boodschappen. Maar dan blijkt dat ze in de eerste plaats nood hebben aan gezelschap of een luisterend oor."

Van de duizend ondervraagden gaf een kwart dat ook toe, dat 'gezelschap' is waar ze het meest behoefte aan hebben. Ook opmerkelijk: het zijn vooral mannen die nood hebben aan gezelschap - 30 procent, tegenover 27 bij de vrouwen.

Leren mislukken

Professor Stefaan Lievens, emeritus-hoogleraar Psychologie verbonden aan de UGent, ziet de gevaren die verbonden zijn aan eenzaamheid. "Wie eenzaam is, loopt het risico een binnenvetter te worden en in een negatieve spiraal terecht te komen. In feite is eenzaamheid een soort van 'levend dood' zijn. Het is het gevoel van mislukt te zijn. Alleen te zijn. Geen aandacht te krijgen. Alleen wie dan een zeer sterk ergo heeft, is in staat op louter zichzelf terug te vallen." Volgens professor Lievens is eenzaamheid ook een gevolg van de prestatiemaatschappij. "We worden steeds maar aangespoord tot succes. We leren niet meer hoe we moeten 'mislukken'. We kunnen niet meer 'lijden'. Als dan eenzaamheid komt aankloppen, weten we niet wat we daarmee aanmoeten."

Helpper bestaat sinds 2017 en is actief in negentien Brusselse gemeenten, Antwerpen en Gent. De dienst verbindt 'helppies' (mensen die hulp zoeken) en 'helppers' (mensen uit de buurt). Tegen een kleine vergoeding doen 'helppers' kleine klusjes, koken ze, doen ze boodschappen of zorgen ze voor vervoer naar de dokter. De 'helppies' zijn vaak ouderen, maar ook chronisch zieken, mensen met een beperking en drukbezette ouders. (VSH)

***

Dier, club of werk kan helpen

Vaak voelt de eenzame zich 'gevangen' in dat lot. Maar er zijn manieren om uit die spiraal te geraken, zegt Stefaan Lievens, emeritus-hoogleraar verbonden aan de UGent.

Een job is vaak al een goeie eerste stap. "Mensen beschouwen het werkende deel van hun dag vaak als het minst zinvolle", zegt Lievens. "Maar wie zich gewaardeerd weet in z'n job en met zijn werkomgeving een goeie match voelt, zal minder gemakkelijk eenzaam zijn." Maar er zijn ook veel kleinere hulpmiddeltjes. "Een huisdier bijvoorbeeld. Opdat mensen niet alleen zijn. Wie gaat wandelen met z'n hond, krijgt veel meer aanspreekkansen dan wanneer hij alleen is. Ook technologie en sociale media kunnen helpend zijn: ze brengen mensen in verbinding met elkaar. Een andere manier om dat te doen, is toetreden tot een vereniging of een club. Ook dienstencentra of verzorgingstehuizen spelen daarop in. Wat voor buitenstaanders vaak banale spelletjes lijken, zijn in werkelijkheid hele zinvolle activiteiten die erop gericht zijn mensen samen te brengen. Vaak volstaat het voor de eenzame om eens te kunnen praten of herinneringen op te halen. Dat werkt louterend."

Cadeautje

Verras je familie of vrienden met hun eigen persoonlijke nieuwssite, gebaseerd op een selectie van hun favoriete onderwerpen. Bekijk hier een voorbeeld van de uitnodiging.