Gulle hand, maar met verstand

Voorkom gedoe als je geld leent of schenkt aan je kind

Geld lenen aan je kinderen? Niks mis mee. Maar regel het goed, want anders kan het vervelend uitpakken, waarschuwt Lucienne van der Geld, docent notarieel recht aan de Radboud Universiteit.
©Edo Draaijer

De meeste ouders zijn de beroerdste niet. Die willen hun kinderen best financieel op weg helpen om hun dromen waar te maken: op wereldreis gaan, een tweede studie volgen, een bedrijfje opzetten of - meest voorkomend - dat droomhuis kopen.

,,Met de huizenprijzen is het voor starters op de woningmarkt vrijwel onmogelijk op eigen kracht een huis te kopen'', zegt Lucienne van der Geld van Netwerk Notarissen en docent notarieel recht aan de Radboud Universiteit. ,,Dus als je het je kunt permitteren, waarom zou je je kinderen dan niet de helpende hand bieden?''

Een gul gebaar is snel gemaakt, maar juist bij spontane acties ziet Van der Geld het nogal eens misgaan. ,,Ouders lenen dan geld aan hun kinderen zonder duidelijke afspraken te maken. Als alles loopt zoals je verwacht, is dat geen probleem. Maar sinds wanneer loopt het leven precies zoals je denkt?''

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Zo kunnen problemen ontstaan bij het overlijden van (een van) de ouders. Broers en zussen kunnen dan zomaar schuldeisers van elkaar worden, met alle gevolgen van dien voor de onderlinge verhoudingen.

Daarnaast hebben veel ouders de neiging zich te bemoeien met de besteding van het geleende geld. ,,Ze denken: wie betaalt, bepaalt. Ik ken ouders die hun zoon geld leenden voor zijn bruiloft en daaraan het recht ontleenden om de gastenlijst vast te stellen. Zulke bemoeienis leidt natuurlijk tot problemen.''

Daarom hamert Van der Geld op goede afspraken tussen de ouders en het lenende kind. ,,Op het moment dat je geld wilt uitlenen aan je kinderen moet je even afstand nemen. Leg de voorwaarden en afspraken vast in een contract, liefst bij de notaris. Bekijk het puur zakelijk. Daarna kun je weer gezellig als ouders en kinderen met elkaar omgaan.''

Lenen of schenken?

Allereerst zul je als ouder moeten bepalen of je het geld schenkt of leent. Schenken gaat ten koste van je vermogen; dat vermindert met de hoogte van de schenking. Bij een lening blijft je vermogen intact, in de vorm van een vordering. Over een lening hoef je geen belasting te betalen en er zijn geen grenzen aan de hoogte ervan. Over een schenking moet je schenkbelasting betalen, maar voor schenkingen aan kinderen gelden vrijstellingen. Voor 2019 gelden de volgende regels:

- Ouders mogen hun kinderen altijd 5428 euro belastingvrij per jaar schenken.

- Eenmalig 26.040 euro aan kinderen tussen de 18 en 40 jaar of aan kinderen met een partner in die leeftijd.

- Eenmalig 54.246 euro aan kinderen tussen de 18 en 40 jaar of een partner in die leeftijd voor het volgen van een dure studie (hiervoor gelden aanvullende voorwaarden).

- Eenmalig 102.000 euro aan kinderen tussen de 18 en 40 jaar of een partner in die leeftijd voor het kopen van een huis. Dat bedrag kun je ook belastingvrij schenken aan anderen die voldoen aan dezelfde criteria, zoals neven of kennissen.

- Los van deze vrijstellingen mag je iedereen belastingvrij 2173 euro per jaar schenken.

Verwachtingen

Ouders die geld uitlenen aan hun kinderen hoeven daarover aan niemand verantwoording af te leggen, ook niet aan de andere kinderen. Maar zo werkt het natuurlijk niet in een gezin. Geld lenen aan het ene kind, schept verwachtingen bij de anderen. Dus als u uw zoon een ton leent om een bedrijfje te beginnen, kunt u er vergif op innemen dat de andere kinderen er op rekenen dat ze ook een fors bedrag kunnen lenen.

Voorkom ruzies tussen u en uw kinderen en tussen uw kinderen onderling ('Waarom hij wel en ik niet!') door u af te vragen of u voldoende financiële middelen hebt om wat u aan de een uitleent, ook aan de ander(en) kunt lenen. Zo niet: leen dan liever een (lager) bedrag uit waardoor u al uw kinderen tevreden kunt stellen.

,,Geldkwesties gaan nooit alleen over geld, maar ook over teleurstelling en frustraties'', weet Lucienne van der Geld. ,,Ruzie over geld ontstaat vaak als kinderen die zich altijd al achtergesteld of minder geliefd voelden, het gevoel krijgen dat hun ouders ze ook financieel benadelen. Als die gevoelens vrij spel krijgen, kan zelfs een klein meningsverschil snel heel hoog oplopen."

Denk in scenario's

Om ellende achteraf te voorkomen, is het verstandig om bij het verstrekken van een lening niet uit te gaan van de huidige situatie, maar om je te bedenken wat eventueel mis kan gaan. Denk in scenario's, vooral de meest onwaarschijnlijke. Zoals:

Wat als ik overlijd?
Uw partner en kinderen erven dan uw vermogen, inclusief de lening die u heeft verstrekt. De erfgenamen erven de vordering op die lening. Als ze die op enig moment opeisen - en waarom niet, het is hun erfdeel - kan dat de verhouding tussen de kinderen verpesten.

Wat als mijn partner en ik gaan scheiden?
Dan staat u er beiden alleen voor en heeft u het uitgeleende geld misschien zelf nodig om een nieuwe start te maken.

Wat als het lenende kind overlijdt?
Scheldt u de vordering dan kwijt, wat misschien bij uw andere erfgenamen tot protest leidt, of eist u die op bij uw kinds nabestaanden? Ook als dat uw kleinkinderen zijn?

Wat als het bedrijf van mijn kind failliet gaat? Ben ik dan mijn geld kwijt?
Het simpele antwoord: ja.

Kortom: leen niet zomaar grote bedragen uit in de verwachting dat het ooit allemaal wel goed zal komen, maar leg de voorwaarden voor de lening vast in een contract, bij voorkeur opgesteld door een notaris. Bepaal de hoogte van de lening en maak afspraken over de terugbetaling.

Word een 'huisbank'

Wilt uw kind een huis kopen en heeft u genoeg geld op de bank om daarbij te helpen? Doe dan als de bank en verstrek een officiële hypothecaire lening, inclusief aflossing en rente. Die rente is voor het kind fiscaal gedurende 30 jaar aftrekbaar, maar uw zoon of dochter hoeft die rente helemaal niet echt te betalen. Als u het volgens de voorwaarden doet, kun u de rente verrekenen met de schenkingsvrijstelling van 5428 euro.

In het algemeen geldt dat het aan u is of u de aflossingen wilt incasseren of deze omzet in een schenking. Waarbij u ook weer gebruik kunt maken van diverse vrijstellingen. Als er niet wordt afgelost of niet wordt verrekend met de schenkingsvrijstelling, stopt de aftrekbaarheid.

Toch maar een schenking?

Kan een zoon of dochter de lening niet terugbetalen, bijvoorbeeld vanwege werkloosheid of ziekte? Dan kunt u er altijd nog een schenking van maken. Doe het dan wel een beetje slim, zodat u zo weinig mogelijk schenkbelasting hoeft te betalen. En bedenk: wat u voor de een doet, doe dat ook voor de ander. Niemand wil immers dat zijn kinderen elkaar na zijn of haar dood in de haren vliegen vanwege de erfenis.