GroenLinkser strijdt al 40 jaar voor het basisinkomen. Vergeefs. ‘Maar het gaat een keer gebeuren’

OOSTERBEEK - Al meer dan veertig jaar strijdt voormalig Europarlementariër Alexander de Roo uit Oosterbeek voor het basisinkomen. Zowel in Brussel als bij zijn partij GroenLinks. Vorig jaar kwam het nét niet in het GroenLinks-verkiezingsprogramma. Dit jaar net wél, denkt De Roo.
Alexander de Roo van groenlinks Oosterbeek. ©Rolf Hensel

1974. Een demonstratie in het Duitse Kalkar, tegen kernenergie. Dat was de start van de politieke carrière van Alexander de Roo (nu 65). Hij was lid van de PSP, betrokken bij de oprichting van GroenLinks, commissielid in Amsterdam én lid van het Europees Parlement. 

En alsof het nog niet genoeg is: hij praat én leest ook nog eens veel over politiek. Het nieuwste boek over premier Mark Rutte heeft hij alweer uit. ,,Dat moet ik wegdoen. Ik sta onder curatele. Als ik een nieuw boek heb, moet er ook een verdwijnen. Anders is mijn vrouw Charlotte bang dat de bovenverdieping gaat instorten.”

Afgelopen weekend bracht GroenLinks haar conceptverkiezingsprogramma naar buiten. Het woord basisinkomen staat er één keer in: ‘We omarmen het ideaal van een basisinkomen’. 
,,Ja, maar níet de praktijk van het basisinkomen.”

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

U bent niet tevreden?
,,Nee. Dus er komt een amendement om het basisinkomen alsnog in het programma te krijgen. In 2016 kon zo’n voorstel op 47 procent van de stemmen rekenen. Wij denken dat het dit keer meer dan 50 procent gaat halen.”

Waarom gaat het dit keer wel lukken?
,,We hebben het voorstel iets gewijzigd: geen basisinkomen voor de rijkste 20 procent. Dus niet een basisinkomen voor iedereen. Als Jesse Klaver het moeilijk vindt om te zeggen dat John de Mol een basisinkomen krijgt, nou, dan krijgt ie het toch gewoon niet.” 

Alexander de Roo. ©Rolf Hensel

Dat basisinkomen, daar strijdt u al vreselijk lang voor. Waar komt die politieke bevlogenheid vandaan?
,,Dat begon in de jaren 70, met kernenergie. Bram van der Lek, een Tweede-Kamerlid van de PSP, zei: ‘Kernenergie is onveilig, technici moeten hun werk opnieuw doen’. Toen dacht ik: bij die club wil ik horen. Ik heb een maand moeten zoeken hoe ik dan lid kon worden. Een maand! Dat kun je je nu niet voorstellen.”

Bent u politiek opgevoed?
,,Nee, ik kom uit een heel a-politiek gezin. Mijn vader was middenstander. Hij mocht niet studeren, want hij moest de zaak van zijn vader overnemen. Mijn moeder was de dochter van een kapper, zij moest gewoon gaan werken.”

Zowel u als uw vrouw Charlotte zijn voor GroenLinks actief geweest. U beiden in Europa én zij nu in de provincie Gelderland. Gaat het bij jullie vaak over politiek?
,,Ja. Dat vindt onze dochter niet altijd leuk. Maar goed, ze is zestien, en ze zei zélf vorig jaar: ik wil naar die klimaatmars.”

Terug naar dat basisinkomen. U wilt dat elke Nederlander een onvoorwaardelijk inkomen krijgt. Wat is het idee precies?
,,Wat wij willen is 600 euro per huishouden, plus 600 euro per individu. Dat betekent dat twee miljoen armen er 8 procent op vooruit gaan. Uit een proef in Finland blijkt dat mensen aan de onderkant van de samenleving meer gaan werken. Want ze worden dan niet gekort op hun uitkering.” 

Veel mensen zeggen: dat is onbetaalbaar. Het zou meer dan 100 miljard per jaar kosten.
,,Het CPB heeft ons model in juni dit jaar doorgerekend. En wat blijkt: het is betaalbaar! Ook binnen Forum voor Democratie heeft een clubje het basisinkomen door laten rekenen. Daar ontbrak nog 7, 8 miljard. Niks 100 miljard! We hebben nu al 90 miljard in de crisis gestopt.”

Stel...
,,Dat het allemaal niet lukt?”

Ja. Is er een moment dat u zegt: nu ben ik er klaar mee, ik geef het op?
,,Nee. Als je ziet wat er gebeurt in de wereld.... In Zuid-Korea is een voorvechter van het basisinkomen elf dagen in hongerstaking gegaan. Nu is hij kandidaat-regeringsleider.”

U bent neem ik aan niet van plan in hongerstaking te gaan?
,,Nee, nee, dat gaat hier wat gematigder. Ik geef maar aan dat het op veel plekken speelt. Het gaat een keer ergens gebeuren. En dan zien mensen: het kan.”

kader

Het principe van het basisinkomen
- Het is een vast inkomen voor iedereen, ongeacht leeftijd, geslacht, afkomst, of woonplaats. Het wordt per persoon uitgekeerd, en dus niet op basis van een gezin of huishouden.
- Het basisinkomen is een periodiek uitgekeerd en vrij besteedbaar bedrag voor iedere burger, dat voldoende is om volwaardig van te leven, zonder dat daar een verplichting tegenover staat en ongeacht het inkomen, vermogen of de samenstelling van het huishouden.
- Hoeveel geld je al hebt en wat je verder nog verdient, doen niet ter zake. Voor het basisinkomen wordt ook geen tegenprestatie verwacht.
- Het geldbedrag moet hoog genoeg zijn om een waardige levensstandaard mogelijk te maken, die overeenkomt met de sociale en culturele standaard.