Fiscale deal met Oeganda op grote schaal misbruikt

Internationale bedrijven, waaronder ook een staatsbedrijf van de Chinese Communistische Partij, gebruiken Nederland om in Oeganda op grote schaal belasting te omzeilen. Het Afrikaanse land loopt miljoenen aan inkomsten mis door een afspraak die het in 2004 met Nederland maakte.

De financiële regeling was destijds bedoeld om Nederlandse bedrijven over te halen in Oeganda te investeren. Belastingverdragen tussen landen zijn niet ongewoon: wereldwijd bestaan er honderden. In de praktijk stimuleert het verdrag niet-Nederlandse bedrijven die zaken willen doen in Oeganda om zich in Nederland te vestigen, en op die manier belastingen te ontlopen. Nederlandse bedrijven zijn de enige - afgezien van bedrijven uit het bescheiden Zambia - die in Oeganda gevrijwaard zijn van dividendbelasting.

Het Chinese staatsbedrijf, China National Offshore Oil Corporation (CNOOC), mag in Oeganda met het Franse olieconcern Total 25 jaar olie oppompen. De reserves zijn groot genoeg om anderhalf- tot twee miljard vaten te vullen en zouden de komende jaren de Oegandese schatkist bijna 300 miljoen dollar kunnen opleveren aan belastinginkomsten (zo'n 250 miljoen euro).

Uit onderzoek van de Volkskrant blijkt dat het Oegandese filiaal van het Chinese CNOOC eigendom is van een bv in Amsterdam. CNOOC (totale waarde: circa 50 miljard dollar) is daardoor volledig vrijgesteld van de 15 procent dividendbelasting in Oeganda. Ook het Franse Total opereert in fiscaal opzicht via Nederland en geniet zo van de vrijstelling. Door zich op papier in de Nederlandse polder te vestigen, kunnen NOOC en Total straks hun winstuitkeringen zonder aftrek naar hun holdings in Nederland sturen, en van daaruit naar hun werkelijke thuisbases.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

De fiscale sluiproute past in het beeld van Nederland als geliefd oord voor belastingontwijkende multinationals. Volgens Arjan Lejour, hoogleraar taxation and public finance in Tilburg, loopt de rest van de wereld elk jaar zo'n 25 miljard dollar aan belastingopbrengsten mis door Nederlands rol als 'belastinghaven'. Ontwikkelingslanden zouden van de gederfde belastingopbrengsten broodnodige voorzieningen zoals scholen en ziekenhuizen kunnen bouwen. De Tweede Kamer bespreekt op 10 december maatregelen waarmee het kabinet naar eigen zeggen tegen de belastingontwijking wil optreden.

Algemeen wordt aangenomen dat de meeste belastingontwijking in Oeganda zich afspeelt via Nederland. De inkomstenderving bedraagt elk jaar tientallen miljoenen dollars. Alleen al de Indiase telecommultinational Airtel heeft de laatste drie jaar via een brievenbusfirma in Amsterdam naar schatting ruim 25 miljoen dollar aan dividendbelasting in Oeganda weten te omzeilen. Daarvoor had het land een jaar lang twintigduizend leraren kunnen betalen, berekende een Oegandese organisatie die actie voert tegen ontwijking.

Volgens ontwikkelingsorganisatie Oxfam dreigt Oeganda de komende jaren 287 miljoen dollar mis te lopen door de 'Nederlandse' oliebedrijven CNOOC en Total. Oxfam baseert haar berekening, in het nieuwe rapport The money pipeline, op uitgelekte contractgegevens, een toekomstige olieprijs van 50 dollar per vat én op eerder al van de Volkskrant verkregen informatie waaruit blijkt dat behalve Total ook CNOOC fiscaal via Nederland opereert. Die informatie komt uit de Oegandese kamer van koophandel.

In reactie zeggen CNOOC en Total dat zij zich aan de wet houden. Het inkomstenverlies uit Oeganda's olieproject kan overigens lager uitvallen, als Nederland en Oeganda een nieuwe belastingafspraak maken. Den Haag heeft onder invloed van groeiende kritiek al belastingdeals met andere landen herzien. Oeganda's belastingtarief voor dividenden van 'Nederlandse' bedrijven gaat na overleg mogelijk omhoog naar 10 procent. In dat geval derft Oeganda volgens Oxfam straks 113 miljoen dollar.

TEN EERSTE P8-9:
Oeganda loopt 21 miljoen mis door belastingontwijking via Nederland