Extra aflossen: doen of niet?

Lagere hypotheek kan fijn zijn, maar alleen als je genoeg spaargeld overhoudt

Nederlanders hebben gemiddeld ruim 43.000 euro spaargeld. Door de lage rente levert dat vrijwel niets op. Wel betalen we duizenden euro's per jaar aan rente voor onze hypotheek. Aflossen lijkt dus verstandig.
©Nozzman

Financieel planner Pieter-Bas Poelhekke van Poelhekke Wagenaar Hypotheken krijgt de vraag met de regelmaat van de klok: 'Is het slim om extra af te lossen op m'n hypotheek?' Het antwoord dat hij dan geeft, is genuanceerd. ,,Dat hangt af van je persoonlijke situatie, toekomstplannen en de hypotheekvorm.'' Wel is aflossen van schulden, zoals een hypotheek, een van de weinige mogelijkheden om de vaste lasten te verlagen.

Besparing

Verwacht niet dat de maandlasten met sprongen omlaaggaan als je extra aflost. Stel dat je 10.000 euro aflost op je aflossingsvrije hypotheek waar je 1,15 procent rente over betaalt (de huidige gemiddelde NHG-rente 10 jaar vast). Dan levert dat een jaarlijkse besparing op van 115 euro, of nog geen 10 euro per maand. En dan is er ook nog de hypotheekrenteaftrek. Als je in de hoogste belastingschijf zit, krijg je ongeveer een derde van de betaalde rente terug door de hypotheekrenteaftrek. Netto levert deze aflossing je dus slechts 7 euro per maand op. Los je op een hypotheek met 4 pct. rente 20.000 euro af, dan bespaar je jaarlijks 800 euro bruto, netto zo'n 44 euro per maand.

Toch is aflossen altijd verstandig, zegt adviseur Ulrich Purperhart van hypotheekvergelijker De Hypotheker. Omdat je aan het einde van de looptijd toch minder rente hebt betaald dan als je niet zou hebben afgelost. ,,7 euro per maand is geen groot bedrag, maar over een looptijd van dertig jaar, levert dat toch een besparing op van ruim 2500 euro.''

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Vermogensbelasting

Maar aflossen kent nog meer voor- en nadelen die je wellicht niet direct overziet. ING heeft die op zijn website op een rijtje gezet. Om te beginnen met de voordelen: als je veel spaargeld bezit, hoef je wellicht minder belasting te betalen. Heb je in 2021 meer dan 50.000 euro (was 30.846 euro) per persoon aan vermogen, dan betaal je daarover vermogensbelasting. ,,Aflossen is dus vooral zinvol als je boven dit vrijgestelde bedrag uitkomt'', zegt hypotheekdeskundige Wim Flikweert van ING. Want door af te lossen verlaag je dit vermogen in box 3. Kom je daardoor onder de 50.000 euro spaargeld dan hoef je zelfs helemaal geen vermogensbelasting te betalen.

Risico-opslag

Nog een voordeel: mogelijk kun je door af te lossen een lagere rente op je hypotheek bedingen. Dat heeft te maken met het risico dat de bank loopt door jou geld te lenen. Door af te lossen zit er meer eigen geld in de woning en minder geld van de bank. Hoe lager de hypotheek ten opzichte van de waarde van de woning is, hoe minder risico-opslag de bank rekent en hoe lager de rente. Deze aanpassing moet je zelf aanvragen bij de hypotheekverstrekker en geldt alleen voor hypotheken zonder hypotheekgarantie (NHG).

Door af te lossen heb je bovendien minder kans om te blijven zitten met een restschuld als de woning in waarde daalt. Maar let op, als je aflost, ben je ook voor dit bedrag de hypotheekrente-aftrek definitief kwijt. Voorbeeld: stel dat je je huidige woning gekocht hebt voor 200.000 euro. Inmiddels is het huis 250.000 euro waard en heb je 50.000 euro afgelost. Koop je nu een duurdere woning voor 400.000 euro, dan kan je voor 100.000 euro (de aflossing plus de overwaarde) geen hypotheekrente-aftrek meer claimen. Aan de andere kant heb je door de extra aflossing en overwaarde natuurlijk ook minder hypotheek nodig.

Toeslagen

Ander nadeel: betaal je minder hypotheekrente, dan kan je ook minder rente aftrekken. Hierdoor wordt je belastbare inkomen (in box 1) hoger en gaat je belasting waarschijnlijk omhoog. Lagere maandlasten kunnen eveneens gevolgen hebben voor de toeslagen waar je wellicht recht op hebt. Zo worden zorg- en kinderopvangtoeslagen lager als je belastbare inkomen hoger is.

Comfortabel

Zowel Flikweert als Purperhart en Poelhekke benadrukken de belangrijkste voorwaarde om af te lossen; het hebben van voldoende spaargeld. Los je af, dan zit je spaargeld in stenen en kun je er niet meer bij. Hoeveel je over moet houden op je spaarrekening is heel persoonlijk, zegt Flikweert. ,,Sommige mensen voelen zich pas comfortabel als ze een ton op de bank hebben staan, bij anderen is dat 10.000 euro.'' Purperhart: ,,Als je geen geld meer hebt om de koelkast te vervangen, heb je een verkeerde keus gemaakt.''

En waarom zou je de hypotheek al zo snel op nul willen zetten, vraagt Flikweert zich af. ,,Stel dat de schuld vrij laag is in verhouding tot de waarde van je huis. En dat je de hypotheek makkelijk kunt betalen, ook als je met pensioen gaat. Dan is er eigenlijk niets op tegen om een maandelijks bedrag te betalen voor de hypotheek.''

Extra's

Stop je je spaargeld in extra aflossing, dan is je financiële ruimte om tegenvallers op te vangen of wat extra's te doen, kleiner. ,,Dan ontneem je jezelf een bepaalde vrijheid. Bijvoorbeeld om je kinderen te helpen bij de aanschaf van hun huis.''

,,Als je eerder wil stoppen met werken, is daar geld voor nodig'', zegt Poelhekke. Of denk aan studerende kinderen, een eventuele scheiding. ,,Dan is het handig als je geld op je rekening hebt staan.''

Daar komt bij dat aflossen, zoals eerder opgemerkt, relatief weinig financiële ruimte oplevert. Zelfs als je een fors bedrag aflost, zoals 30.000 euro, scheelt dat zo'n vier tientjes per maand, berekent Poelhekke. ,,Dat geld kun je ook gebruiken om je huis op te knappen, om te reizen. Dat geef ik klanten altijd mee.''

Overstappen

Wel adviseert Poelhekke klanten soms om over te stappen van hypotheek. ,,Onlangs nog bij een meneer die een paar ton op zijn rekening had staan en boetevrij 100.000 euro kon aflossen. Dat vond ik een goed idee. De belasting op zijn vermogen en zijn maandlasten gingen omlaag en hij had genoeg geld over."

Omdat de spaarrente zo laag staat, is bijna iedereen op zoek naar rendement voor zijn of haar spaargeld, merkt Poelhekke. ,,Maar rentenieren zoals dat vroeger kon, is nu een utopie. Wil je meer rendement, dan zul je dat eerder halen op de beurs. Al is dat natuurlijk ook onzeker.''

Hoe los je af?

Als je de voor- en nadelen op een rij hebt gezet en je besluit af te lossen, hoe werkt dat dan? Door de meeste banken is vastgelegd dat je jaarlijks een bepaald percentage van de lening boetevrij mag aflossen. Meestal is dat minimaal 10 procent. Wil je meer afbetalen dan brengen sommige hypotheekverstrekkers een boete in rekening.

Die boete wordt berekend uit het verschil tussen de contractrente (de rente waarmee je je hypotheek hebt afgesloten) en de marktrente (de huidige rente). Een versimpeld voorbeeld: je lost 20.000 euro teveel af op je hypotheek waar je 4 procent rente over betaalt. De huidige rentestand is 2 procent. De boete is dan 400 euro vermenigvuldigd met het aantal jaar dat je hypotheek nog loopt.