Experts pleiten voor hard ingrijpen: Avondklok, visiteverbod en strenger handhaven

Met het oog op de Britse variant - die nu nog smeult, maar mogelijk ontaardt in een grote brand - is verlenging van de lockdown niet voldoende, stellen critici. Het moet nog véél strenger: langer afwachten kan volgens hen resulteren in een grote derde golf. Maar wat kunnen we nog doen?

‘Een complete, on-Nederlands strenge lockdown', is het enige wat ons land kan behoeden voor de ellende die de Britten nu over zich heen krijgen, schreef microbioloog Rosanne Hertzberger zaterdag in NRC. ,,We moeten de huidige regels stringenter naleven en handhaven, en serieus nadenken over extra maatregelen”, zegt Wim Schellekens, oud-hoofdinspecteur van de Inspectie Gezondheidszorg en lid van het Red Team, dat vanaf de zijlijn het kabinetsbeleid van advies en commentaar voorziet.

Ze lijken in elk geval deels gehoor te krijgen bij het kabinet. Vanochtend lekte uit dat nagedacht wordt over de invoering van een avondklok.  Burgemeesters zouden zich verzetten tegen het middel. 

Dreiging

De zorgen van de twee worden gevoed door de dreiging van ‘de Britse variant’, en de harde wiskundige logica die die virusmutatie met zich meesleept. Het gaat allemaal om het reproductiegetal, de inmiddels beroemde R. Dat geeft aan hoeveel mensen het virus krijgen van elke besmette persoon. Als de R op 1 ligt, besmetten honderd patiënten honderd anderen. Bij een R van 1,1, besmetten honderd patiënten honderdtien anderen. En als de R op 1,5 ligt, zijn dat er honderdvijftig. 

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

©Rene Manders/DCI Media

Reproductiegetal

De Britse variant van het coronavirus zou een bonus van 0,4 tot 0,7 geven aan de R, blijkt uit voorlopige schattingen aan de overkant van de Noordzee. Volgens de meest recente schatting van het RIVM (Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu) ligt het reproductiegetal in Nederland rond de 0,9. Als we even aannemen dat daar 0,5 bijkomt wanneer de Britse variant de boel overneemt, zou dat dus 1,4 worden.

Straatbeeld uit Nijmegen. ©Hollandse Hoogte / Manon Bruininga

Terug naar de honderd patiënten van net. Bij een R van 0,9 zorgen die een dag of vijf later - de tijd die het virus gemiddeld nodig heeft voor een nieuwe besmetting - voor 90 gevallen. Weer een cyclus later komen er 81 nieuwe patiënten bij (90 keer 0,9), en de volgende cyclus 73 (81 keer 0,9). Bij elkaar zijn er na een dag of 15 dus 344 coronagevallen: 100 plus 90 plus 81 plus 73.

Nu een situatie waarin de Britse variant regeert, met een R van 1,4 dus. Honderd gevallen maken na één cyclus 140, daarna 196 (140 keer 1,4), vervolgens 274. Het resultaat in dezelfde periode als hierboven: 710 positieve gevallen, ruim twee keer zoveel als bij het eerste voorbeeld. 

Keiharde wet

Weer een cyclus later is het verschil nog véél groter: 1100 tegenover 410. Het is de keiharde wet van exponentiële groei, waarbij een op het oog niet eens zo heel groot verschil in het reproductiegetal enorme gevolgen heeft. 

In de praktijk kan dat betekenen dat de huidige lockdown die in elk geval enigszins effectief lijkt, met een dominante Britse variant plots volstrekt onvoldoende is. Áls bovenstaand rekenvoorbeeld praktijk wordt - of en vooral wanneer dat zou gebeuren is moeilijk te voorspellen - wordt de druk op de ziekenhuizen al snel enorm. Het aantal mensen met complicaties zal verhoudingsgewijs net zo hard groeien als het aantal besmettingen. Dus, zeggen Hertzberger en Schellekens: grijp nu al hard in. 

Piccadilly Circus in London. ©AP

De vraag is wel wat we nog kunnen doen - we zitten al in de strengste lockdown tot nu toe. Hertzberger pleit onder meer voor een visiteverbod. Dat is een van de weinige punten waarop de huidige lockdown nog strenger kan. Je mag met twee mensen ergens op bezoek. Dat zou kunnen worden omgezet in een dringend ‘Blijf Thuis’, zoals in het Verenigd Koninkrijk

Luister voor het laatste coronanieuws naar de AD Nieuws Update:

De AD Nieuws Update verschijnt elke werkdag op Spotify en Apple Podcasts.

Strenger handhaven

Rosanne Hertzberger. ©Ambo - Anthos uitgevers

Schellekens noemt daarnaast nog reisbeperkingen (alleen reizen binnen de regio), verplicht thuiswerken tenzij, en de avondklok als mogelijke extra opties. Maar hij vindt vooral dat er winst geboekt kan worden door bestaande maatregelen veel strenger te handhaven. Als voorbeeld noemt hij het afstand houden, het samenscholen en de quarantaineregel. ,,Zolang maar 20 procent die naleeft, is bron- en contactonderzoek ook zinloos. Je zou kunnen overgaan tot sancties.”

,,De Tweede Kamer heeft via een motie gevraagd om een ‘quarantainepakket’: je moet mensen motiveren, ondersteunen en faciliteren, maar ook controleren, waarschuwen en zo nodig ook sancties uitdelen. Quarantaine doe je niet voor jezelf, maar om anderen niet te besmetten. Sancties zijn vervelend en on-Nederlands, maar niet ingrijpen werkt ontmoedigend voor de goedwillenden.”

Hertzberger is ervan overtuigd dat een nog strengere lockdown onvermijdelijk is. Als we het nu niet doen, schrijft ze, dan is het over een paar weken alsnog zo ver. Schellekens is het met haar eens: ,,Als we het aantal besmettingen nu niet serieus omlaag brengen, gaat het allemaal nog veel langer duren en kom je nóóit uit de lockdown.”

Bekijk hieronder onze video's over het coronavirus...

Wim Schellekens van het Red Team tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer. ©ANP