Europarlementariër strijdt tegen sponsoring: ‘De Tweede Kamer heet toch ook geen Holland Heineken House?’

Elk halfjaar wisselt het voorzitterschap van de Raad van de Europese Unie. En elk halfjaar staan de sponsors te dringen. Huidig voorzitter Finland regelde bijvoorbeeld gratis BMW’s. ,,Dit is absurd”, zegt PvdA-Europarlementariër Lara Wolters, die wil dat dit verandert.
Het Finse voorzitterschap wordt gesponsord door BMW. ©(c) Copyright 2019, dpa (www.dpa.de). Alle Rechte vorbehalten

Het is niet dat er nog nooit over is geklaagd. Zo viel het vijf jaar geleden al op dat Europese politici voor en na vergaderingen vooral rondreden in dure Audi’s en BMW’s. Het betrof hier een sponsordeal van vijf achtereenvolgende voorzitters van de EU (Denemarken, Cyprus, Ierland, Litouwen en Griekenland) met de Duitse autofabrikanten.

Dat was top voor de laatsten natuurlijk, of zoals Audi destijds liet weten: ,,Dit helpt om zowel de reputatie als de populariteit van ons merk te vergroten.” De vraag die toen echter vooral rondging, was of het politiek wel handig en verantwoord is om je tijdens onderhandelingen over het terugdringen van uitstootgassen te laten sponsoren door.. nou ja, producten die uitstootgassen produceren.

Unieke variatie

De lidstaten vinden zo’n voor­zit­ter­schap erg belangrijk, je kunt een half jaar volop shinen, maar het mag niks kosten. Dus gaat men op zoek naar extern geld. Het is absurd

Lara Wolters

Die vraag is anno nu nog steeds niet definitief beantwoord en de sponsoring gaat gewoon door. De tijdelijke voorzitters van de afgelopen jaren werden ‘materieel ondersteund’ door onder meer Microsoft (Malta en Bulgarije), Heineken (Nederland), Porsche (Oostenrijk), Coca Cola (Roemenië) en BMW (Finland). De bedrijven heten soms ‘sponsors’, soms ook ‘samenwerkingspartners’, en krijgen bijvoorbeeld de gelegenheid om gratis mineraalwater te leveren aan dorstige EU-leiders (Vöslauer) of, als die meer houden van een sapje, een ‘unieke variatie aan drankjes’ (Rauch) aan te bieden.

Waarom gebeurt dit? ,,Nou, heel simpel”, zegt Lara Wolters (PvdA), ,,er zijn behoorlijk wat kosten verbonden aan zo’n roulerend voorzitterschap. Je organiseert tientallen vergaderingen en conferenties. Maar er is geen apart potje voor. Je moet het dus zelf betalen. En dat is gek. De lidstaten vinden zo’n voorzitterschap erg belangrijk, je kunt een half jaar volop
shinen, maar het mag niks kosten. Dus gaat men op zoek naar extern geld. Het is absurd.”

Wolters weet ook wel dat veel mensen klagen over de EU en wat het allemaal kost. Het Finse voorzitterschap is bijvoorbeeld begroot op 70 miljoen euro. ,,Maar ik zeg dan: democratie is belangrijk, die mag best wat kosten. Landen vinden het handig om op deze manier geld te besparen, maar belangenverstrengeling ligt echt op de loer. Roemenië werd gesponsord door Coca Cola, terwijl er volop discussie was over de nutri-scores (die aangeven welke producten gezonder zijn dan andere, red.). Dat moet je niet willen, lijkt me.”

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Mooi wapen

Lara Wolters (PvdA): Dit moeten we niet willen. ©Â© European Union 2019 - Source : EP

De sociaaldemocrate wil dat er richtlijnen worden opgesteld die de onafhankelijkheid van tijdelijke voorzitters moeten waarborgen. Ook moet er dat apartje potje komen. ,,Zo’n voorzitterschap is gewoon onderdeel van het democratische proces. Hoezo moet je dat sponsoren? De Tweede Kamer heet toch ook geen Holland Heineken House?” Vandaag wordt er in Straatsburg gestemd over Wolters’ amendement. Als het wordt aangenomen, heeft het parlement een mooi wapen in handen, vindt ze.

Van de Europese Raad moet Wolters het niet hebben. Die wil niet ingrijpen, omdat het wat hem betreft ‘principieel een zaak is van de betrokken lidstaat’. De Raad reageerde daarmee op een klacht van consumentrechtenorganisatie Foodwatch over Roemenië en Coca Cola.  Foodwatch stapte daarop naar de Europese Ombudsman, die een onderzoek startte. Vrijdag komt het antwoord van de Raad op vragen van de Ombudsman. ,,Maar verwacht hier niet te veel van”, zegt Wolters. ,,Bij de laatste Europese top werd er precies één minuut over dit onderwerp gesproken.”

Jeroen Lenaers van het CDA wil graag het onderzoek van de ombudsman afwachten. ,,Als de conclusies bekend zijn, kunnen we goed geïnformeerd nadenken over volgende stappen, inclusief regels voor wat wel en niet is toegestaan.” Hij is niet per se tegen sponsoring, al mag van beleidsbeïnvloeding ‘absoluut geen sprake zijn’. Aan de andere kant: ,,Als bedrijven zich willen laten zien, scheelt dat Europese belastingbetaler geld. En de voorzittende landen hebben een gelijke kans zich op de kaart te zetten.”

Lobbyen

De Brusselse lobbywaakhond Corporate Europe Observatory is not amused. ,,Dit soort sponsoring is normaal geworden”, zegt woordvoerder Vicky Cann. ,,Maar het is natuurlijk niet de bedoeling. Sommige van deze bedrijven geven miljoenen uit aan lobbyen, met als doel het besluitvormingsproces te beïnvloeden. Sponsorovereenkomsten als deze moeten het imago van deze bedrijven opkrikken.” Volgens Cann moeten EU-leiders zich dus goed realiseren waarom bedrijven zo happig zijn om hen te vervoeren in dure auto’s. ,,En ook hoe dit overkomt op de buitenwereld.”

Sommige van deze bedrijven geven miljoenen uit aan lobbyen, met als doel het be­sluit­vor­mings­pro­ces te beïn­vloe­den. Spon­sor­over­een­kom­sten als deze moeten het imago van deze bedrijven opkrikken

Vicky Can

De Kroaten, die in januari de Finnen opvolgen als voorzitter, doen daar niet zo moeilijk over. Het PR-bureau 404 uit Zagreb werft alvast sponsors onder de noemer ‘Hoe kunt u profiteren van het voorzitterschap van Kroatië?’. Nou, zo: door te sponsoren, krijgen bedrijven ‘de enorme kans hun producten te promoten tijdens vergaderingen en events’. En geen zorgen: ‘Het staat Kroatië helemaal vrij om te bepalen welke mogelijkheden ze haar eigen bedrijven biedt, daar hebben de andere instituties niks over te zeggen’. Dit is de kans om ‘betrokken te raken, toegang te regelen en betere marktpositie te verkrijgen in de EU’.