Europa heeft geen geduld meer met Theresa May

Allerlaatste kans op ordentelijk vertrek uit de Europese Unie hangt af van Brits Lagerhuis

Een getergde EU draait het Verenigd Koninkrijk de duimschroeven aan over de brexit. Londen krijgt nog één kans op een ordelijk vertrek uit de Europese Unie vóór de zomer. Stemt het Britse Lagerhuis die kans opnieuw weg, dan dreigt harde, chaotische brexit of dermate lang uitstel dat het vertrek op losse schroeven komt te staan.
De Britse premier Theresa May werd op de rooster gelegd over haar verzoek om de brexit uit te stellen. Overtuigende antwoorden bleven uit. ©AFP or licensors

De Britse premier May werd gisterenmiddag anderhalf uur lang door haar EU-collega's bevraagd over haar verzoek om de geplande brexitdatum van 29 maart door te schuiven naar 30 juni. Overtuigende antwoorden bleven uit. Zo kon May niet duidelijk maken waarom ze denkt dat het Lagerhuis straks wel 'ja' zou zeggen tegen een brexitakkoord dat het twee keer eerder verwierp. Ook weigerde May antwoord op wat haar plan is als de stemming opnieuw op een nederlaag voor haar zou uitdraaien.

Ze merkte op - tot ontzetting van haar collega's - dat de EU altijd op het allerlaatste moment met een oplossing komt, alsof Brussel daarvoor verantwoordelijk is en niet Londen. "Ze heeft geen plan B, ze had geen Plan A", concludeerde een verbijsterde diplomaat.

Getergd door haar nietszeggendheid - die naadloos aansloot op de frustratie van bijna twee jaar brexitonderhandelingen - besloten de leiders het Verenigd Koninkrijk voor het blok te zetten. Een ontwerpvoorstel van EU-president Tusk om uitstel te verlenen tot 22 mei, mits het Lagerhuis volgende week het akkoord zou steunen, werd weer van tafel gehaald. Geen van de leiders had er zin in om volgende week weer naar Brussel te komen omdat het Lagerhuis opnieuw te verdeeld was.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

In plaats daarvan kwamen vroegere deadlines (11 april en 7 mei) op tafel. Mocht Londen meer tijd willen, dan moet het meedoen aan de Europese verkiezingen (23-26 mei), iets waar May fel tegen gekant is. Bij het sluiten van deze krant waren de onderhandelingen tussen de 27 leiders nog gaande. Een debat over hoe de EU zich moet opstellen tegenover China - volgens veel leiders en EU-ambtenaren toch echt een hoofdzaak voor de EU - werd door de brexitsaga naar de randen van de nacht doorgeschoven.

Met name de Franse president Emmanuel Macron stelde zich hard op tegenover May. Afgelopen dagen maakte hij al duidelijk dat zijn geduld op is met de politieke impasse in het Lagerhuis. "Een nee-stem van het Lagerhuis leidt naar een No Deal", zei hij bij aankomst in Brussel. Een brexit zonder akkoord dat een zachte landing garandeert, is volgens de Nederlandse premier Mark Rutte economisch en politiek catastrofaal voor het Verenigd Koninkrijk.

Macrons frustratie werd breed gedeeld. "Tot de brexitonderhandelingen wist ik niet dat ik zó veel geduld heb", sneerde voorzitter Juncker van de Europese Commissie bij aanvang van de EU-top.

Juridische problemen

Bondskanselier Angela Merkel toonde zich voorzichtiger. Zij benadrukte dat "dit historische moment" (voor het eerst verlaat een lidstaat de EU) behoedzaamheid vergt en zei tot "het uiterste te gaan" om een ordelijk vertrek met een brexitakkoord te waarborgen. Ook Rutte zei dat "we ons nu geen ongelukken kunnen permitteren".

May had om uitstel tot 30 juni gevraagd om bij een 'ja' van het Lagerhuis voor een brexitakkoord de benodigde wetgeving door te voeren. Haar collega's voorzien echter serieuze juridische problemen met de rechtsgeldigheid van de Europese verkiezingen (23-26 mei) als het Verenigd Koninkrijk die niet organiseert terwijl het wel nog lid is van de EU. Het Europees Hof van Justitie zou het nieuwe parlement ongeldig kunnen verklaren, alsook alle besluiten die het neemt. De juridische diensten van de Europese Commissie en het Europees Parlement verschillen overigens van mening hierover.