Een jeugd vol misbruik en een carrière vol provocatie: het bizarre leven van Sinéad O’Connor

Dankzij haar doorleefde versie van ‘Nothing Compares 2 U’ uit 1990 werd de Ierse singer-songwriter Sinéad O’Connor (51) een absolute wereldster. Hoewel ze daarna bleef zingen, is het vooral de niet-aflatende stroom controversiële uitspraken waarmee de nieuwbakken moslima zich in de kijker werkt. Haar meest recente uitlating dat niet-moslims walgelijk zijn, is lang niet de eerste keer dat ze mensen schoffeert. Een kroniek van een aangekondigde crisis.
©Getty

Sinéad werd op 8 december 1966 geboren in de Ierse provincie Glenageary als derde van vijf kinderen. Ze was de enige dochter van ingenieur Sean O’Connor en z’n vrouw Marie. Toen haar ouders op haar dertiende scheidden, besliste Sinéad om bij haar vader en z’n nieuwe echtgenote te gaan wonen. “Maar ik was erg beïnvloed door mijn moeder. Zij misbruikte me en was dus allesbehalve perfect als ouder. Ze moedigde me ook aan om winkeldiefstallen te plegen”, aldus Sinéad.

Nadat ze voor de zoveelste keer werd betrapt door de politie, werd ze gedurende anderhalf jaar naar een katholiek heropvoedingsgesticht gestuurd. “Geloof is voor mij erg belangrijk, maar mijn periode in dat heropvoedingsgesticht deed me beseffen dat de Katholieke Kerk een slangennest is dat z’n gelijke niet kent”, zal ze daar later over vertellen. “Ik geloof nog steeds in God, ik geloof nog steeds in Christus, maar de Katholieke Kerk vermoordt hen met hun ziekelijke leugens.”

Toch is haar periode in dat verbeteringsgesticht niet alleen maar kommer en kwel. Een van de zusters beseft al snel dat Sinéad muzikaal talent heeft en doet haar haar eerste gitaar cadeau. Sinéad leert songteksten schrijven en stort zich volop op haar muziek. Sinéad trekt er de aandacht van verschillende platenbonzen mee en brengt in 1987 haar debuutalbum ‘The Lion and The Cobra’ uit.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Extremisme verdedigen

Een album dat positief werd onthaald, maar waar Sinéad haast onmiddellijk zélf het succes van hypothekeerde. Zo nam ze in interviews meermaals de verdediging van de radiale afscheidingsbeweging IRA op zich. Sinéad vond zelfs dat hun aanslagen voor een onafhankelijk Ierland niet ver genoeg gingen. Uitspraken waar ze overigens in 2013 spijt van kreeg. “Ik was toen jong en onbezonnen. Ik begreep te weinig van het toenmalige politieke klimaat. Het leek cool om die extremisten te verdedigen. Ik had er begrip voor, medelijden zelfs, dat mensen in extreme situaties voor geweld kiezen. Maar ik had beter moeten weten, zeker omdat ik zelf zo’n gewelddadige jeugd heb gekend.”

Doorheen haar carrière zal Sinéad nog vaak teruggrijpen naar haar moeilijke jeugdjaren. Vooral het emotionele en fysieke geweld van haar moeder heeft er diep ingehakt. “Dankzij haar sta ik al mijn hele leven doodsangsten uit. Het is enkel dankzij mijn diepe geloof in God dat ik erin slaag om mijn demonen onder controle te houden.”

Trotse relschopper

Dat Sinéad op dat moment al door velen als een probleemgeval wordt beschouwd, deert haar niet. Integendeel, ze is er zelfs fier op. “Ik ga nooit bewust op zoek naar problemen, maar alles wat ik doe veroorzaakt wel problemen. En dat vind ik helemaal niet erg. Ik ben er trots op dat ik een relschopper ben.”

Vanaf dan lijkt muziek voor Sinéad eerder bijkomstig te zijn en maakt ze er een erezaak van om zoveel mogelijk mensen op stang te jagen. Zo weet ze in 1990 conservatief Amerika een eerste keer te schofferen door te verklaren dat ze niet wil optreden als het Amerikaanse volkslied wordt gespeeld. Zelfs crooner Frank Sinatra mengt zich in de discussie en verklaart dat hij Sinéad een schop onder haar kont zal geven als hij haar ooit ontmoet. Zover kwam het niet, maar de toon is wel gezet. Sinéad drijft de situatie nog verder op de spits door datzelfde jaar haar vier Grammy-nominaties te weigeren. “Aan zo’n hypocriet gedoe werk ik niet mee’” klinkt het.

Foto van paus verscheuren

Twee jaar later slaagt de zangeres er opnieuw in om Amerika razend te krijgen. Sinéad was de muzikale gaste in het populaire televisieprogramma ‘Saturday Night Live’. Ze zong er een a capella-versie van ‘War’, een nummer van Bob Marley. In de oorspronkelijke versie een lied over racisme, maar Sinéad gebruikte het om seksueel misbruik in de katholieke kerk aan te klagen. Bovendien verscheurde ze ook live een foto van (toenmalige ) paus Johannes Paulus II en spoorde ze de kijkers aan om te vechten ‘tegen de echte vijand’. Voor de slechte verstaander: de Katholieke Kerk dus.

Dat Sinéad door haar radicale televisie-optreden niet bepaald vrienden maakte, moeten we u ongetwijfeld niet vertellen. Zo was de Ierse twee weken later gevraagd om op te treden tijdens een eerbetoon voor Bob Dylan, maar door het aanhoudende boegeroep kon de Ierse haar nummer niet aanvatten. “Ik moest haar troosten, terwijl ze in de coulissen stond te huilen”, verklaarde collega-muzikant Kris Kristofferson achteraf. “Ik had medelijden met haar.”

Ruzie met Madonna

Wie minder medelijden had met de zangeres: popster Madonna. “Ik denk dat Sinéad haar mening op een andere manier had kunnen geven. Ze hoeft geen foto te verscheuren die voor zoveel andere mensen wél iets betekent. Als ze een probleem heeft met de Rooms-Katholieke Kerk, dan moet ze daar met de juiste personen over praten”, aldus Madge.

Waarop Sinéad beweerde dat Madonna een probleem had met haar looks. “Madonna is een vrouw die erg gerespecteerd wordt in Amerika, maar ze is een gemeen mens. Ze  zegt dat ik eruit zie alsof ik een aanvaring heb gehad met een grasmachine en dat ik er net zo sexy uitzie als een rolgordijn.”

Mother Bernadette Mary

Even sexy als een rolgordijn of niet, Sinéad bleef haar strijd tegen de Katholieke Kerk in alle hevigheid voeren. In januari van 1995 was ze zo geboeid door een Britse talkshow die misbruik binnen de Katholieke Kerk aankaartte, dat ze prompt naar de studio belde en vroeg of ze langs mocht komen. De zender stuurde een taxi naar haar huis, en tien minuten voor de show zou eindigen, vervoegde Sinéad het aanwezige panel. Waarna ze de afgevaardigde van de Katholieke Kerk begon aan te vallen. “Jullie doen niets omdat jullie de vrouwen en kinderen die klagen over misbruik, gewoon niet willen geloven’, klonk het onder andere. ‘Ik ben gelovig, maar de Katholieke Kerk is walgelijk.”

Die doorgedreven haat zorgde in 1999 voor haar (tot dan toe) grootste coup de théâtre: ze liet zich tot priester wijden in de Iers-Katholieke kerk, een orthodoxe splinterbeweging. Het zorgde ook voor een eerste, nominale naamswijziging. “Vanaf nu wil ik Moeder Bernadette Mary genoemd worden’, aldus de zangeres. ‘Ik ga blijven optreden, maar dat zal ik doen in priesterkledij.”

©epa

De zaak zaaide echter diepe verdeeldheid in het hyperkatholieke Ierland. Nadat bekend raakte dat Sinéad een fikse som had gedoneerd aan het goede doel van haar nieuwe geloofsgemeenschap, vroegen heel wat ‘echte priesters’ zich af of ze haar priesterwijding niet gewoon gekocht had. Voor de niet-theologen onder ons: dat is een zware zonde.

Sinéad kreeg trouwens later zélf spijt van haar priesterwijding. Zo vroeg ze zowel aan pausen Johannes Paulus, Benedictus als de huidige paus Fransiscus om haar te excommuniceren uit het Katholieke geloof. Voor zover wij weten, bleef die vraag tot op de dag van vandaag onbeantwoord.

Moeilijk liefdesleven

Alsof haar priesterwijding nog niet omstreden genoeg was, gaf ze in 2000 in een interview ook nog eens toe dat ze lesbisch is. “Ik ben een dyke (een lesbienne met veel mannelijke trekjes, nvdr)... Ik ben daar nooit erg open over geweest. Het grootste deel van mijn leven ben ik samen geweest met mannen, omdat ik me er niet gemakkelijk bij voel om een bekende lesbienne te zijn.”

Enkele jaren later klonk het dan weer dat ze biseksueel is. “De meeste van mijn seksuele relaties waren met mannen, maar ik heb ook al relaties gehad met vrouwen. Ik ben geen lesbienne, dat was overdreven... Ik kan niet in een hokje worden gestopt.”

Voor wie het zich afvroeg: tot nu is Sinéad vier keer getrouwd geweest, telkens met een man. Ze heeft ook vier kinderen. Al heeft ze - net als met de rest van haar familie - ook met hen een bijzonder moeilijke relatie. Zo vertelde ze enkele jaren geleden dat het contact met haar jongste zoon compleet verwaterd is.

Mentale problemen

In 2003 kondigde Sinéad/Mother Bernadette Mary aan dat ze de muziekwereld vaarwel zei. “Ik wil niet langer een bekend persoon zijn”, klinkt het. “Ik wil een normaal leven leiden en buiten kunnen komen zonder dat mensen mij aanstaren omdat ik een celeb ben.”

Al bleek dat pensioen van korte duur te zijn, want in 2005 kwam Sinéad met nieuwe muziek op de proppen. In haar rustperiode ontdekte de zangeres dat ze aan fibromyalgie én een bipolaire stoornis lijdt. “Ik voelde mij vaak zo moe, maar ik had geen idee waarom. Uiteindelijk ben ik naar het ziekenhuis gegaan en daar werd de diagnose gesteld.” En: “Ik weet ondertussen ook dat ik een bipolaire stoornis heb. Dat maakt veel dingen duidelijk. Ik heb enorme hoogtes, maar ook enorme laagtes. Het dieptepunt bereikte ik op mijn 33ste verjaardag. Ik zat toen zo in de put dat ik zelfmoord probeerde te plegen.”

Even later verklaarde Sinéad echter dat het niet klopte dat ze bipolair is. “Ik heb drie andere dokters geraadpleegd, en zij zeggen allemaal dat er mij niets aan de hand is.”

Ruzie met Miley

De volgende jaren blijft het betrekkelijk rustig rond Sinéad. Tot ze in 2013 vanuit het niets Miley Cyrus op de korrel neemt op haar website. “Jij zendt de boodschap uit dat het voor een vrouw cool is om zich te prostitueren. Maar Miley, dat is het niet. Integendeel, het is gevaarlijk. Vrouwen zijn zoveel meer dan hun seksualiteit. We zijn niet alleen maar lustobjecten. Ik zou je dan ook willen vragen om een andere, betere boodschap te verspreiden naar je leeftijdsgenoten. Jullie, maar jij ook, zijn zoveel meer waard dan de richting die je carrière nu aanneemt.”

Miley liet zich niet doen en reageerde op Twitter door een reeks oude tweets op te diepen van Sinéad. Daarin smeekt de zangeres om hulp voor haar mentale problemen. Wat de woede van Sinéad enkel maar aanwakkerde. “Wie denk jij wel dat je bent? Als jij die post op Twitter niet verwijdert, dan span ik een rechtszaak tegen je aan.”

Waarop Miley weer: “Sorry, ik heb daar geen tijd voor. Ik heb het te druk met presenteren. Maar laat me in je volgende post zeker weten wanneer we dat in real life kunnen uitpraten.”

Sinéad besluit uiteindelijk om deze gênante situatie om te buigen tot iets positiefs. Zo werpt ze zich op als een advocate voor mensen met mentale problemen. “Mijn issues zijn begonnen in 2012, toen mijn baarmoeder verwijderd werd’, aldus de Ierse. ‘Omdat de artsen weigerden om mij op een goede manier te helpen herstellen, kwam ik voortijdig in mijn menopauze terecht. Mijn hormonen maakten mijn leven onmogelijk en ik dacht meermaals aan zelfmoord. Het is enkel dankzij mijn dokter en therapeut dat ik nog leef. Een van mijn zorgverleners is zelfs ontslagen, omdat die persoon me stiekem  crystal meth toediende. Ik wil echt beter worden, maar ik word voortdurend tegengewerkt.”

Nieuwe naam, nieuw leven?

Vorig jaar leek O’Connor dé mirakeloplossing te hebben gevonden voor al haar problemen. De zangeres liet haar naam veranderen naar Magda Davitt. “Ik wil niet meer geketend zijn aan mijn vroegere leven”, verklaarde ze haar beslissing. “Deze nieuwe naam is voor mij een nieuw begin.”

Al bleek die nieuwe naam ook iets van korte duur te zijn. Afgelopen oktober bekeerde Sinéad/Magda zich tot de islam en wijzigde ze haar naam in Shuhada’ Davitt. Toen ze onlangs verklaarde dat niet-moslims walgelijk zijn, leek ze daarmee haar laatste beetje credibility definitief verloren te zijn. Zowel moslims als niet-moslims veroordeelden haar uitspraken. “Jij hebt dringend hulp nodig”, klinkt het in beide kampen...

Sinéad O'Connor is intussen moslima geworden. ©Twitter
Cadeautje

Verras je familie of vrienden met hun eigen persoonlijke nieuwssite, gebaseerd op een selectie van hun favoriete onderwerpen. Bekijk hier een voorbeeld van de uitnodiging.