Dominee Sywert bleek geen partij voor koopman Sywert

Sander Schimmelpenninck ©de Volkskrant

‘Ik begrijp niet waarom u hier zo negatief en vervelend over doet. Laten we blij zijn met elkaar! Laten wij optimistisch zijn! Laten we zeggen: Nederland kan het weer! Die VOC-mentaliteit, over grenzen heen kijken, dynamiek! Toch?’ Voor de duidelijkheid: dit is niet de officiële reactie van voormalig premier Jan Peter Balkenende (CDA) op het ordinaire gehossel van zijn partijgenoot Sywert van Lienden, maar een slecht opgedroogde speech uit 2006.

De VOC-mentaliteit lijkt nog immer populair bij bleke christendemocraten. Sywert (30, gevoelsleeftijd 72) werd namelijk met ouderwetse overzeese handel in één klap mondkapjesmiljonair. En nam daarbij een stuk minder risico dan de rovers van de VOC. Niet alleen omdat dat helemaal niet nodig was – de overheid was dankzij een staaltje powerplay al binnen – maar ook omdat hij dat helemaal niet kón. Hij had als ex-gemeenteambtenaar immers geen knaak. Dan waren zijn 17de-eeuwse voorgangers toch wat stoerder; maanden op een schip met scheurbuik, piraten op de loer, en een aanmerkelijke kans nooit meer thuis te komen. Niets van dat alles voor Sywert: een paar telefoontjes en klikjes op betaallinkjes vanuit zijn verbouwde zolder in Vinexië waren genoeg voor zijn miljoenen.

Sywert is het type dat fatsoen uitsluitend zoekt in de vorm, en niet in de inhoud. Een huichelaar die in beschaafde en plechtige bewoordingen zeer bedenkelijke dingen zegt, en de kritiek daarop dan ‘schelden’ noemt. Maar Sywert is vooral iemand gebleken die de koopman laat winnen van de dominee, wanneer de verleiding te groot wordt. Iemand die afromen verwart met ondernemen, en het chanteren van de overheid met risico nemen.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

De Twittertijdlijn van Sywert bevat niet alleen een indrukwekkende verzameling misgeslagen planken, maar ook een getuigenis van zijn verwrongen idee van ondernemerschap. Zo nam hij het in maart nog op voor FlowTraders, de volstrekt nutteloze flitshandelaar die in het afgelopen coronajaar krankzinnige woekerwinsten behaalde. Van Lienden meende vol bewondering dat het bedrijf een ‘market maker’ zou zijn, die de markten liquide houdt en ‘prijsvorming creëert’. Het laatste deel van zijn tweet is, met de kennis van nu, alleszeggend: ‘wel risicovol, en daarvoor vragen zij een prijs (miniem, maar veel volume)’. De dominee preekte duidelijk voor eigen parochie.

In het ondernemerschapsbegrip van Sywert, niemand zal hem ooit Van Lienden noemen, zijn slechts twee dingen relevant: of het mag binnen de wet en of je er geld mee verdient. Hij is helaas niet de enige die er zo over denkt. Wie in dit land van droevige dropshippers en dozenschuivers kritiek op waardeloos ondernemerschap uit, wordt jaloezie verweten, vaak met het stompzinnige mantra ‘als ik het niet doe, doet een ander het’. Ronduit schokkend is de hoeveelheid hoogopgeleide mensen die zich bezighoudt met minderwaardige importhandeltjes en daarbij ook nog het lef heeft om zich ondernemer te noemen, zich daarmee bij échte ondernemers op één hoop vegend.

Toch is het logisch dat wij in Nederland inmiddels meer takers dan makers hebben. We hebben deze eeuw immers alleen maar premiers gehad die het verkeerde soort ondernemerschap aanmoedigden. Wie kan verbaasd zijn dat Sywert een bv voor eigen gewin opricht, als we al twee decennia horen dat Nederland óók een bv is? Sywert brengt slechts in de praktijk wat mijn generatie is geleerd: dat eigen gewin de heilige graal is in dit zompige moeras.

Voor veel échte ondernemers, waarvan velen al een jaar vechten voor de overleving van hun (familie)bedrijf, is het pijnlijk om te zien hoe een parasiet als Sywert zijn zakken vult met overheidsgeld. Want het zal niet bij Sywertgate blijven; de geldverspilling en zelfverrijking tijdens corona zouden reden moeten zijn voor een stevige discussie over een moderne invulling van de aloude koopman-dominee. Ondernemen met geweten zou zeker in deze tijd de norm moeten zijn. De opsteker bij dit alles? Lieden die de VOC-mentaliteit te serieus nemen gaan nog altijd op hun muil, of dat nou op een skateboard of over een mondkapje is.