Den Haag vernedert Zeeland. Dom! Want de periferie moet nog een hoop randstedelijke problemen oplossen

De aan Zeeland beloofde marinierskazerne gaat er wat Defensie betreft niet komen. Daarmee schiet het kabinet in eigen voet, want de ‘periferie’ is straks hard nodig bij het oplossen van randstedelijke problemen. ‘Hier ontstaat de kloof van de toekomst.’
Voordat staatssecretaris Barbara Visser het slechte nieuws bracht, kreeg de delegatie uit Zeeland een twee uur durend galgenmaal. ©ANP

Ze kan niet eens een slechtnieuwsgesprek voeren, zegt Herman Lelieveldt, als enige politicoloog verbonden aan University College Roosevelt in Middelburg. “Iedereen weet dat je éérst de slechte boodschap brengt, en vervolgens zoekt naar oplossingen. Maar staatssecretaris Barbara Visser (defensie) deed het deze week precies andersom.” Visser hield de Zeeuwse delegatie volgens hem tijdens een galgenmaal twee uur lang aan het lijntje, pas daarna kwam haar hoge woord eruit: Defensie voelt er niet voor de marinierskazerne naar Vlissingen te verhuizen. “Wat een amateurisme”, oordeelt Lelieveldt.

Sinds die woorden van Visser overheerst in het Zeeuwse bestuur het ongeloof. Termen als ‘onbehoorlijk bestuur’ zijn gevallen, ‘beledigd’, ‘bizar’, en dan de vraag: “Wie regeert dit land? Militairen of de politiek?” Han Polman, volgens Lelieveldt misschien wel de meest bedachtzame commissaris van de koning, flapte eruit: “Ik val van mijn stoel!”

“Ik moet zeggen dat ik grote ­bewondering heb voor de Zeeuwse bestuurders in deze kwestie”, zegt politicoloog Lelieveldt. “Meestal is het zo dat iedere gemeente strijdt voor haar eigen treinstation, maar in deze kwestie hebben zij zich als een verenigd front opgesteld.” Daarmee is de vernedering van Zeeland overigens alleen maar groter.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

“Dit hele proces is een langgerekte mislukking”, zegt Lelieveldt. “Eerst wordt de provincie acht jaar lang in de waan gelaten, en in die periode worden allerlei investeringen gedaan en verwachtingen gewekt. Daarna lekt uit dat het kabinet is gaan twijfelen: dat moeten de Zeeuwen in de krant lezen. En nu dat gesprek waarin de staatssecretaris uiteindelijk zegt dat het helemaal niet doorgaat. Ik vind dit indicatief van hoe het machtscentrum omgaat met het buitengebied. Bij moeilijke keuzes haalt de periferie bakzeil, en ontbreekt de sensitiviteit die nodig is.”

Volgens Lelieveldt wordt Zeeland daarmee afgedaan als een provincie waarin alleen maar vakantiehuisjes staan. Maar Zeeland is volgens hem niet alleen maar het land van Bløf. “Dit gebied heeft een brede economie nodig, en de rijksoverheid kan daarin sturen door Defensie daar te huisvesten.” De verwaarlozing van de periferie zie je volgens hem niet alleen in Nederland, maar in heel Europa. “Hier ontstaat de kloof van de toekomst, en die is heel gevaarlijk, omdat de geürbaniseerde centra het buitengebied straks heel hard nodig hebben. Daarom kun je ze nu niet schofferen.”

Zonneparken

Zo’n 360 kilometer verderop, in ­Groningen, weigert hoogleraar bestuurskunde ­Caspar van den Berg te geloven dat de overheid regio’s kan redden door rijksdiensten te verplaatsen. Daarvoor is die overheid eenvoudigweg te klein geworden. Tegelijkertijd, zegt hij, zie je dat door globalisering er een clustering ontstaat van gebieden met werkgelegenheid voor hoogopgeleiden die daar ook wonen. Die hubs worden via hoogwaardig openbaar vervoer met elkaar verbonden. “Daardoor ontstaat er wereldwijd een landschap van pieken en dalen. Zeeland en Groningen zijn dalen, die extra aandacht behoeven, terwijl verwaarlozing juist gevaarlijk kan zijn.” Daarvoor zijn ze eenvoudigweg te belangrijk, ook voor de Randstad.

“Het kabinet denkt deze jaren grote problemen op te lossen door die als allerlei kleine puzzelstukjes over het land de verspreiden. Als het gaat om stikstof, de energiestrategie, de klimaatadaptatie, maakt het kabinet internationale afspraken die vervolgens bij decentrale overheden en de provincies worden neergelegd.” Daar moeten kort gezegd minder boeren en meer zonneparken en windmolens komen, én dijken en waterbergingen. De oplossingen van de toekomst vragen volgens Van den Berg om solidariteit tussen de grootstedelijke elite en het platteland, niet om animositeit. “Ik zou zeggen, wees voorzichtig in de relatie met de periferie, stedelijk Nederland heeft dat gebied nog heel hard nodig.”

Lees ook: 

Zeeland kookt van woede over kazerne: ‘Wij Zeeuwen worden in het afvalputje geduwd’

Acht jaar na de beslissing om de Marinierskazerne van Doorn naar Vlissingen te verhuizen, lijkt deze te worden teruggedraaid. Binnen twee maanden besluit het kabinet hierover. In Zeeland zijn ze wel klaar met het gedraai.