De vleugel van een omgebouwde Boeing 747 als lanceerbasis voor kleine satellieten

Het lanceren van kleine satellieten is een kostbare aangelegenheid. De kosten kunnen worden gedrukt door de raket een eindje op weg helpen. Virgin Orbit gebruikt een omgebouwde Boeing 747 als vliegend lanceerplatform.
De Cosmic Girl, met onder de vleugel een LauncherOne-raket ©Virgin Orbit

De meeste raketlanceringen vinden plaats vanaf een groot, afgelegen lanceerplatform van beton en metaal. Virgin Orbit, een van de ondernemingen van zakenman Richard Branson, gaat voor een alternatieve methode: een vliegend lanceerplatform, namelijk de vleugel van een omgebouwde Boeing 747 genaamd ‘Cosmic Girl’.

Virgin wil dit voorjaar nog de eerste lancering uitvoeren met hun 20 meter lange raket, de ‘LauncherOne’. Cosmic Girl maakt al testvluchten met de raket en onlangs kreeg Virgin de rechten om op te stijgen vanaf een Amerikaanse luchtmachtbasis op het eiland Guam in de Grote Oceaan.

Cosmic Girl klimt naar een hoogte van ruim 10 kilometer en laat daar Launcher­One los. Na een korte vrije val gaan de motoren van de raket aan en schiet het toestel de atmosfeer uit.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Zaterdag maakte het bedrijf Stratolaunch System Corp een geslaagde proefvlucht boven de Mojave-woestijn met de Roc, een vliegtuig dat eveneens raketten moet gaan lanceren. Het toestel is met een spanwijdte van 117 meter het breedste ter wereld. Het heeft een dubbele romp en wordt aangedreven door zes motoren. Stratolaunch verwacht op zijn vroegst in 2020 de eerste raket te kunnen lanceren.

De eerste proefvlucht van Stratolaunch System Corp afgelopen zaterdag in de VS. ©EPA

‘Het is een logisch concept’, zegt ­Michel van Baal, persvoorlichter bij de TU Delft en ruimtevaartingenieur die niet betrokken is bij Virgin. Na het opstijgen moet een raket eerst door een luchtlaag van ongeveer 10 kilometer waar de luchtdruk hoger is dan erboven. Omdat het voertuig hier veel weerstand krijgt, kost het veel energie om deze laag te doorboren. ‘Als je vanaf een vliegtuig lanceert, sla je die laag gewoon over’, aldus Van Baal.

De techniek is echter niet nieuw. Na de Tweede Wereldoorlog begonnen de Verenigde Staten al supersonische vliegtuigjes te testen, die vlogen vanaf een bommenwerper. Sinds 1990 lanceert lucht- en ruimtevaartbedrijf Northrop Grumman raketten vanaf een vliegtuig. ‘Grumman vliegt echter maar tot drie keer per jaar en gebruikt een soortgelijk concept met oudere technologie’, zegt directeur Jeroen Rotteveel van Innovative Solutions In Space (ISIS), een bedrijf dat klanten helpt met het ontwikkelen en uitvoeren van satellietmissies. Virgin Orbit wil meer gaan vliegen dan Grumman en gebruikt modernere apparatuur, waardoor het bedrijf de kosten per vlucht en de onderhoudskosten relatief laag houdt.

Virgin gaat exclusief kleine satellieten lanceren. Ter vergelijking: ‘kleine’ satellieten zijn niet groter dan een koelkast, ‘grote’ satellieten kunnen zo groot zijn als een pick-uptruck. LauncherOne zou ook geen grote satellieten kunnen lanceren. Een raket met brandstof én grote lading  wordt te zwaar om aan een vliegtuig te hangen.

SpaceX

Momenteel zijn er maar weinig aanbieders van exclusieve vluchten voor kleine satellieten. Daardoor moeten deze sondes meestal meeliften met grotere satellieten waarnaast nog ruimte over is in de raket. Dit is goedkoper dan een exclusieve vlucht, maar heeft ook nadelen. Als een bedrijf besluit mee te liften, kan het bijvoorbeeld niet zelf bepalen wanneer het zijn satelliet lanceert en in wat voor baan om de aarde de sonde precies zal vliegen. Bij een eigen vlucht kan dat wel. ‘Het is als vliegen in de economyclass van een vliegtuig, tegenover reizen in een privéjet’, zegt Rotteveel, die zelf in gesprek is met Virgin Orbit over een mogelijke samenwerking voor lanceringen. 

Virgin Orbit is niet het eerste bedrijf dat exclusief kleine sondes wil lanceren. Het Nieuw-Zeelandse Rocket Lab doet dit al sinds 2017 met de eigen Electron-raket. De Electron is 17 meter hoog, terwijl bijvoorbeeld een Falcon 9-raket van ruimtevaartbedrijf SpaceX 70 meter hoog is.