De prijs van succes

TINKEBELL

'Ik ben natuurlijk maar een arme kunstenaar." Een zin die ik wel eens grappend uitspreek. Niet dat mensen me dan geloven hoor. De meesten niet althans. Want ik ben natuurlijk succesvol. Ik sta in de kunsttheorieboekjes op scholen en ik kom op televisie. Toen ik eens een stuk publiceerde waarin ik uit de doeken deed wat mijn exacte inkomen was, kreeg ik vooral complimenten vanuit de kunstwereld: "Wat dapper en wat goed dat je dit durft te vertellen." Mensen van buiten de sector bleven stil.

Het is natuurlijk ook ongemakkelijk om te lezen dat je favoriete kunstenaar van wie je de exposities trouw bezoekt en van wie je nog een leuk werkje hebt hangen, haar zorgverzekering deze maand niet kan betalen. Het wekt een beetje de indruk dat die kunstenaar van wie je dus dácht dat ze fantastische dingen doet, misschien tóch niet zo geweldig is. Anders zou ze wel meer geld verdienen, toch?

Je hoort wel vaker dat mensen zich schamen voor armoede. Maar armoede die ontstaat doordat je bijvoorbeeld een alleenstaande bijstandsmoeder bent met een ziek kind, een kreupele kat en een gokverslaafde ex, die is nog uit te leggen.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Wie echter tachtigurige werkweken draait, met zijn hoofd in de krant komt en nóg zijn vaste lasten niet kan betalen, die is verdacht. Dus grappen wij kunstenaars er maar een beetje over en noemen we onszelf 'arme kunstenaars', binnen de eigen kring tenminste. Daarbuiten geldt 'fake it till you make it'. Wie uitstraalt dat hij arm is, wordt minder serieus genomen. Dus houden we doorgaans wijselijk onze mond en praten we over wat wél goed gaat, namelijk onze carrières. Inderdaad. Ons werk en hoe succesvol we zijn staat los van verdiensten.

Dat geldt voor mij, maar ook voor het grootste deel van mijn kunstenaarsvrienden. En zeker niet alleen in Nederland. Dit weekend was een vriend van me uit New York in Amsterdam. Hij is de helft van een van de bekendste kunstenaarsduo's ter wereld: The Yes Men. Nee, hij kon ook nog steeds niet rondkomen van zijn werk als kunstenaar. Dus staat hij voor de klas.

Hij fluistert. En we houden het kort. Want wanneer we het over geld hebben, praten we liever over het financieren van nieuwe projecten. Dat gaat namelijk vóór ons eigen inkomen. Als de keuze gemaakt moet worden, bekostigen we de realisatie van een nieuw kunstwerk in plaats van de huur. Dat maakt armoede bij kunstenaars vaak de prijs voor succes. Stilletjes voel ik trots in plaats van schaamte.

tinkebell@parool.nl