De mdma die Bartie verkocht kostte een 17-jarig meisje het leven

De 32-jarige Bartie staat maandag voor de rechter omdat hij mdma heeft geleverd aan tieners die wilden ‘spacen’, waarna een 17-jarig meisje overleed. De zaak is een unicum. ‘Ik heb een heel stomme fout begaan.’
Bartie: ‘Eigenlijk was de arrestatie een geluk bij een ongeluk. In de cel kon ik helderder nadenken.’ ©LinelleDeunk

Het is vrijdag 30 november 2018 als ‘Bartie’ (32) de bus naar het Noord-Hollandse Schagen neemt. Hij voelt zich ­euforisch. Eerder die dag heeft de bouwvakker mdma geslikt – een drug die hij wel vaker gebruikt, net als cocaïne. Uit gewoonte. ‘Vanaf mijn zeventiende rolde ik erin. Tegen de verveling.’

Bij het station in Schagen stapt Bartie uit. Snel loopt hij naar een 16-jarige jongen die staat te wachten. Het is donker, hij kent de jongen niet. Het is Wesley, een tiener die die avond wil ‘spacen’ met een paar vrienden op een huisfeestje. Een wederzijdse kennis had Bartie eerder die dag gevraagd om drugs aan Wesley te verkopen.

Bartie overhandigt de jongen wat wiet en een plastic zakje met kristallen: 4 gram zuivere mdma. Meteen erna loopt hij weer weg, terug naar de bus die hem naar Schagen heeft gebracht. Hij kijkt niet eens naar het geld dat Wesley hem geeft – later zal hij ontdekken dat hij er geen 35, maar 25 euro voor kreeg. Hij wil naar huis, om nog meer drugs te gebruiken dat weekend.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

‘Ik ben een ezel’, zegt Bartie achteraf. ‘Ik heb een heel stomme fout begaan.’

Vandaag staat hij terecht in de rechtbank in Alkmaar. Want die avond overleed een 17-jarig meisje dat de mdma had gebruikt die hij verkocht. ‘Het is een unicum’, stelt Barties advocaat Vito Shukrula. Het gebeurt niet vaak dat een dealer zich moet verantwoorden voor de levering van drugs aan minderjarigen. En al helemaal niet dat de levering ook een fatale afloop heeft gehad. Volgens het Openbaar Ministerie is de zaak illustratief voor ‘wat de gevolgen van drugsdealen en -gebruik kunnen zijn’.

Bartie vindt het ‘klote’, vertelt hij voorafgaand aan de strafzaak. ‘Maar ik begrijp wel dat justitie er een zaak van maakt. Er is iemand overleden.’ Hij zit naast zijn advocaat en oogt nerveus. Hij is geen makkelijke prater en toont niet snel emoties. Zijn antwoorden zijn kort. Toch wil hij graag zijn kant van het verhaal vertellen. ‘Want het is heftig.’ Hij wil anderen ‘inwrijven’ hoe fout het kan aflopen. ‘Jongeren weten onvoldoende hoe gevaarlijk drugs kunnen zijn. Ik wist het ook niet. Het gebruik is zo normaal geworden.’

Huisfeestje: de mdma ligt op de eettafel

‘Van wie heb je de drugs?’, vraagt Willem (14).

‘Van Bart’, antwoordt Mariëlle (17) flauwtjes. Het is zaterdag 1 december 2018, rond half twee ’s nachts, als Willem een trillend meisje op de bank ziet zitten. Hij probeert met haar te praten, maar ze kan zich nauwelijks meer verstaanbaar maken.

De vriendengroep heeft eerder die avond een huisfeestje gehad, de meesten zijn vertrokken. Er was drank. Maar ook drugs. De mdma die Wesley bij Bartie kocht, lag voor het grijpen op de eettafel. Volgens getuigen nam onder meer de 17-jarige Mariëlle likjes van de verpulverde kristallen.

Niemand maakte zich zorgen. De meeste vrienden weten dat Mariëlle dit wel vaker doet. Uit politieverklaringen blijkt dat ze het normaal vindt, net als sommigen van haar vrienden. Xtc en soms cocaïne. Al heeft Mariëlle die ochtend wel met haar zus besproken dat ze wil stoppen met mdma. Die avond zal de laatste keer zijn, vertrouwt ze haar zus toe.

MDMA in pilvorm. ©ANP XTRA

Maar die nacht gaat het fout. Wanneer precies is onbekend. Mariëlle zit alleen in de woonkamer als Willem en een vriend rond half twee ’s nachts binnenlopen nadat ze buiten een jointje hebben gerookt. Willem roept: ‘Hé Mariëlle.’ Ze kijkt hem aan en brabbelt. Ze oogt verstijfd.

Niet veel later overlijdt Mariëlle in de ambulance aan een hartstilstand. Haar lichaamstemperatuur is opgelopen tot 42 graden.

‘Met zo’n temperatuur houdt je lichaam het niet langer dan een kwartier vol’, zegt Femke Gresnigt. Ze is spoedeisendehulparts bij het Amsterdamse OLVG-ziekenhuis en gespecialiseerd in patiënten met een drugsoverdosis. Xtc- en mdma-misbruik is niet de grootste groep die bij haar binnenkomt, benadrukt ze. ‘Het gaat om enkele tientallen per jaar. Maar áls ze bij ons komen, is het wel vaak ernstig.’

Ze schrikt van dit verhaal. ‘Het toont vooral aan hoe normaal drugsgebruik is geworden. Deze kinderen zijn zo jong. En het lag gewoon op de eettafel.’

Positief imago: ‘Het beeld is dat het wel meevalt met de risico’s’

Het probleem van xtc en mdma, zegt drugsonderzoeker Esther Croes van het Trimbos-instituut, is het positieve imago. ‘Je wordt er vrolijk van. Het is de liefdesdrug, denkt men.’ Bovendien scoren xtc en mdma niet hoog op de jaarlijkse, internationale lijstjes van schadelijke drugs. Alcohol staat veel hoger. Maar die lijstjes geven een vertekend beeld, stelt ze. De experts bepalen op basis van de schade voor het individu én de schade voor de maatschappij welke drugs hoog scoren. Alcohol wordt door meer mensen, veel vaker gebruikt. ‘Daardoor ontstaat het beeld dat het wel meevalt met de risico’s van xtc en mdma’, zegt Croes.

Zo trof ze eens een ontredderd groepje tieners in het ziekenhuis. Even daarvoor was een 17-jarige vriend van hen overleden na het slikken van een xtc-pil. ‘Ze zeiden: we zijn juist zo voorzichtig geweest. We hebben ons vooraf goed ingelezen. We dachten: zo kan ons niets gebeuren.’ Toen dacht ik: dan is de preventieboodschap niet goed aangekomen. Want drugsgebruik is nooit veilig. Hoe goed je je ook voorbereidt. Ieder lichaam kan er anders op reageren.’

Naar schatting gebruikten zo’n honderdduizend Nederlanders afgelopen maand xtc, of mdma– de werkzame stof van xtc. Jaarlijks sterven meerdere, vaak, jonge mensen eraan als gevolg. Precieze cijfers zijn niet voorhanden. Datzelfde geldt voor het aantal xtc-gebruikers dat niet overlijdt, maar wel medische zorg nodig heeft. In 2017 belandden 1.747 xtc-gebruikers in ziekenhuizen, bij ambulancediensten en op EHBO-posten op festivals. In acht regio’s wordt dit bijgehouden, en niet in heel Nederland. ‘De cijfers tonen dus maar een fractie van de werkelijkheid’, benadrukt Croes.

Ze rekende uit hoe groot de kans is dat het misgaat na het slikken van een pil. ‘Als je dat alleen met deze gegevens uitrekent, kom je eropuit dat 1 op de 250 gebruikers acute medische zorg nodig heeft’, zegt Croes. ‘Ik vind dat veel. En het is een heel conservatieve schatting.’

Om meer zicht te krijgen op waarom het misgaat, wilde ze interviews afnemen met de gebruikers die op de Spoedeisende Hulp waren beland. Bijna niemand wilde praten. ‘Het is een taboe. Ze hebben het idee dat ze een loser zijn omdat bij hen het pilletje verkeerd viel. Ze balen omdat ze het feestje voor hun vrienden hebben verpest.’

Het is een beeld dat arts Gresnigt herkent. ‘Ze willen het het liefst vergeten, er is toch een stukje schaamte.’

Arrestatie: Gebonk op de deur om zes uur ’s ochtends

‘Hé, die mdma die je me hebt verkocht, daar zat een vervuild stuk in. Nu is een vriendin van mij overleden.’ Het is 1 december 2018 aan het begin van de avond als Wesley Bartie appt. De vriendengroep is na het overlijden van Mariëlle verhoord door de politie. Bartie weet nog van niks.

‘Niet best’, is zijn eerste reactie. Hij vindt het erg voor het meisje, maar wil niet geloven dat er een vervuild stuk in zat. ‘Dat kan niet’, zegt hij uit eigen ervaring – hij heeft diezelfde mdma-kristallen gebruikt. ‘Hoeveel heeft ze genomen?’

Wesley: ‘Ja, dat weten we niet. Dat wordt onderzocht.’

Bartie: ‘Heb je gezegd van wie je de mdma hebt?’

Wesley: ‘Nee.’

Bartie ‘knijpt hem echt’ dat weekend. Hij is bang dat hij gearresteerd gaat worden. Die angst ebt weg nadat Wesley hem heeft verzekerd dat hij zijn naam niet zal noemen. Het is een belofte die de 16-jarige jongen vier dagen later zal verbreken.

Eerlijk gezegd, geeft Bartie achteraf toe, dacht hij dat hij ermee weg zou komen. Hij kent anderen die gepakt zijn voor dealen. ‘En die lopen nog steeds vrij rond.’ Hij heeft niet de indruk dat het hoge prioriteit heeft bij de politie.

Dus toen op 27 maart 2019 om 6 uur ’s ochtends hard werd gebonkt op zijn voordeur was hij verbaasd. ‘Politie, politie.’ De bouwvakker was net zijn boterhammen aan het smeren.

Eigenlijk, zegt Bartie, was de arrestatie ‘een geluk bij een ongeluk’. Twee weken zit hij in voorarrest. In de cel heeft hij weinig aanspraak, met zijn medegedetineerden heeft hij weinig op. ‘Ik vind mezelf geen slimme jongen, maar de mensen die ik in het Huis van Bewaring zag hadden het verstand van de achterkant van een varken.’

In de cel wordt Bartie gedwongen na te denken – zonder drugs. De heftigheid van de dood van Mariëlle dringt dan pas echt tot hem door. ‘Door het drugsgebruik was ik gevoelloos geworden, ik was bikkelhard. In de cel kon ik helderder nadenken.’ Hij heeft hulp gekregen van de verslavingszorg en zegt met drugs te zijn gestopt. ‘Als dit niet was gebeurd, had ik die hulp nooit gezocht.’

Over de vraag of hij zich verantwoordelijk voelt voor de dood van Mariëlle, moet hij nadenken. ‘Ja en nee.’ Hij voelt zich geen moordenaar. Maar hij erkent dat hij wel een schakel was in de avond die fataal eindigde. ‘Maar het was geen vervuilde mdma. Als de drugs vervuild waren geweest, had ik me een stuk verantwoordelijker gevoeld.’

De naam van Bartie is gefingeerd, net als de namen van de andere minderjarigen in het verhaal. Vanwege privacyredenen is ook de naam van het slachtoffer gefingeerd.

©.

Waar interessante en spraakmakende verhalen online en in de krant ophouden, gaat het Volkskrantgeluid verder. Wat is een zwart gat precies? En hoe gaat het eraan toe in tbs-klinieken? Onze verhalenmakers leggen het uit.