De hele huurtoeslag terugbetalen omdat je 37 euro te veel verdiende – en de Belastingdienst legt niks uit

©-

Mijn dochter wordt achttien dus brieven van de bank, de overheid en de zorgverzekeraar beginnen plotseling met ‘u’, en die volwassen status geeft recht op zorgtoeslag – of niet, want ze woont nog thuis gelukkig, ze eet in elk geval bijna elke avond mee en mijn plan kostgeld te vragen werd aan tafel weggelachen.

Maar zelfs de simpele vraag of een inwonende dochter van achttien recht heeft op zorgtoeslag krijgt van de Belastingdienst geen simpel antwoord: de website vereist een postacademisch niveau van begrijpend lezen. De kwestie is of haar ouders ‘toeslagpartner’ zijn, en doorklikkend van lemma naar lemma daagt in de kelder van de site eerst omfloerst het antwoord ‘ja’, een ‘nee’ dus, en vervolgens het tegenovergestelde: ‘als u samenwoont met uw kind of ouder, moet u allebei 27 jaar of ouder zijn. Anders bent u niet elkaars toeslagpartner.’

Dus ja. Nee. Of wel? Toch maar aanvragen dan, en het geld achterhouden, want voor je het weet mag je die toeslag terugbetalen en de gevolgen zijn inmiddels duidelijk: mensen zonder huis of baan, gekneveld door een Belastingdienst op fraudejacht die naar believen documenten kwijtraakt en druk is met een geheim ‘project 1043’, zich ongrijpbaar verschuilend achter het masker van de digitale tijd: mijnoverheid.nl, maar niet de jouwe.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Toeslagpartner of niet? ©Toine Heijmans

De vader van Gerdjan Kipping is 88 en moet onverwacht de huurtoeslag over vorig jaar terugbetalen: 2.797 euro, dat staat in een beschikking, althans, dat valt eruit op te maken. Gelukkig is zijn zoon bestuursjurist. ‘Zie jij een motivering? Er staat toch niks in?’

Het inkomen van Gerdjans vader bestaat uit AOW en een klein pensioen, opgebouwd in zijn tijd bij een metaalwarenbedrijf. De beschikking over zijn huurtoeslag legt niets uit, ook de berekening staat er niet in, die moesten Gerdjan, zijn zus en zwager zelf maken op basis van mijnbelastingdienst, mijnoverheid en mijntoeslagen, ‘en elke website weer opnieuw inloggen hè’.

Uitkomst: het inkomen van zijn vader lag 37 euro boven het normbedrag. Daarom moet hij alles terugbetalen – in dit belastingparadijs hebben alleen multinationals recht op mooie rulings, niet de gepensioneerden.

Kennelijk is de AOW net iets harder gestegen dan de toeslagnorm, maar dat is nergens terug te vinden. Waarom zag de Belastingdienst dit niet aankomen, zegt Gerdjan, ‘zij weten meer van ons dan wie ook’, en dan: waarom leggen ze niks uit?

Gerdjan Kipping doceert bestuursrecht; hij weet dat de overheid wettelijk verplicht is een negatieve beschikking te motiveren, ‘maar dat gebeurt niet’. Onwil of onkunde, ook dat is onduidelijk. Er is al zoveel wantrouwen tegen de Belastingdienst, en die groeit elke dag met elke onthulling van RTL Nieuws en dagblad Trouw, ‘wat is nou de moeite om in zo’n geautomatiseerde brief te vertellen hoe het zit? Ik kan dat uitrekenen voor mijn vader – maar hoe gaan de ‘gewone’ man en vrouw dat doen, waar de politici zo druk mee zijn?’

Geen ruling, maar ook geen helderheid.

Gerdjan Kipping. ©Toine Heijmans

Zijn vader kan het hebben, er is nog spaargeld, al was dat bedoeld voor een mogelijke verhuizing, ‘hij komt in elk geval niet op straat terecht’. Maar 2.797 euro is veel geld. Als advocaat stond Gerdjan mensen bij in de schuldhulpverlening, en hij vertelt over een cliënt in psychische problemen, gevangen in een schuldenmaalstroom, draaiende gehouden door een onbuigzame overheid. Jarenlang procederen, ‘wie heeft daar wat aan?’

Niet de overheid, die zich beklaagt over het toenemende aantal rechtszaken en daarom snijdt in de sociale advocatuur.

En nu gaat zelfs de vader van Gerdjan in bezwaar.

‘Ik snap best dat het complex is, maar het streven van de overheid moet toch zijn: transparant en duidelijk. Zo voorkom je ongelukken.’

Inmiddels willen kabinet en Tweede Kamer af van het toeslagensysteem – ambtenaren lanceerden al de term ‘basisbehoeftentoeslag’. Het wordt een ‘majeure hervorming’ zei de staatssecretaris (majeure betekent grote, hervorming betekent vernieuwing). Kamerlid Steven van Weyenberg, van slimmerikenpartij D66, ging alvast met spreadsheets aan de slag en bedacht de ‘verzilverbare heffingskorting’ (verzilverbare betekent, ja wat betekent dat eigenlijk en heffingskorting – laat maar).

Maar hé. Begin eens met begrijpelijke taal, dat scheelt al.

Huurtoeslag of niet? ©Toine Heijmans

Dus Gerdjan en ik zoeken op de website naar de huurtoeslagnorm voor dit jaar – dan weet zijn vader alvast waar hij aan toe is. We dalen af langs lemma’s over co-ouderschap en detentie, en daar is het dan, ‘niet iedereen die huurt kan huurtoeslag krijgen’. Riemen vast: ‘Vanaf 1 januari 2020 zijn er geen inkomensgrenzen meer. Hoe hoog uw inkomen mag zijn, hangt af van uw huur, uw leeftijd en de samenstelling van uw huishouden.’

Oké, zegt Gerdjan, ‘vanaf dit jaar heb je dus helemaal geen idee meer of je terecht die toeslag krijgt’.

Duidelijk.

Of niet?