De carnavalsoptochten staan onder druk: jongeren hebben er geen zin in

Het is bijna carnaval, maar in Den Bosch, of Oeteldonk, is niet iedereen in feeststemming. Want de klassieke optocht staat onder druk nu het verenigingen niet meer lukt om jongeren aan zich te binden. 
Carnavalsvereniging de Tierelantijnen stopt na 62 jaar. Voorzitter Ronald Voets tuigt met zijn kinderen nog één keer een praalwagen op. ©Koen Verheijden

Den Bosch is er klaar voor. Wie via de drukke Orthenseweg van de snelweg A59 naar de binnenstad rijdt, ziet overal vlaggen aan de gevels van de knusse jarendertighuisjes. Op de dakpannen liggen her en der spandoeken. Allemaal in de kleuren rood, wit en geel. In die volgorde, het zijn de kleuren van de vlag van Oeteldonk, zoals Den Bosch tijdens carnaval heet.

Hoe dichter bij de Markt, het bruisende hart van de stad, des te sfeervoller het aanzicht. Zo staan er kleurrijke cabines tegen de kroegen op het plein gedrukt. Het zijn verlengstukken van de dansvloeren en bars, bedoeld om de hordes mensen in dolle en dwaze kostuums de komende week op te vangen.

Carnaval is het evenement van het jaar. De stemming is lang niet overal zo feestelijk als het aanzicht van het centrum doet vermoeden. Een paar kilometer verderop, in een grote loods aan de oever van de Ertveldplas, is de stemming zelfs wat bedrukt. Hier in het epicentrum van Oeteldonk bouwen lokale carnavalsverenigingen elk jaar hun grote kleurrijke praalwagens voor de optochten in de stad. Maar de vrees is dat het weleens een van de laatste keren kan zijn. Carnavalsverenigingen vergrijzen, verliezen leden en slagen er niet in om  jongeren te werven. Ze staan op omvallen.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Jongeren willen feesten op stampmuziek

En dat doet veel pijn, zegt Ronald Voets, voorzitter van de 62 jaar oude vereniging De Tierelantijnen, zittend aan een tafeltje in de loods van de Oeteldonkse club. Toen Voets in 2001 als 21-jarige bij de vereniging kwam, was er nog een uitpuilende wachtlijst, nu is alles anders.

“Jongeren willen graag feesten op ‘stampmuziek’. In verenigingen en wagens bouwen hebben ze geen zin meer”, treurt hij. De verenigingen leggen, in hun afgebakende bouwterritorium in de loods, de laatste hand aan hun feestwagens. Voor Voets is het de laatste keer, nu zijn vereniging het loodje legt.

Officieel telt Den Bosch nog altijd zo’n 180 carnavalsverenigingen, maar vooral erg kleine. Van soms maar drie man. Die doen wel mee met de optocht, maar zorgen niet voor de carnavaleske sfeer zoals de grotere verenigingen doen.

Van die grote zijn er nog twaalf, zoals De Tierelantijnen. Maar de ooit ruime ledentallen nemen razendsnel af. “De Jokers, de Schutters, de Druiven”, somt Voets wat namen op. “Die houden het ook niet lang meer vol. Over vijf jaar vieren we carnaval niet meer met de klassieke optocht, vrees ik.”

Volgens die traditie zorgen de verenigingen ook voor muziek, met de lokale succesnummers ‘Den Bosch is mooier dan Parijs’, en ‘Onze ouwe Sint Jan.’ Met natuurlijk de toeters en bellen op de praalwagens. “Dát is carnaval”, zegt Voets. “Vanaf oktober dagelijks werken en een biertje drinken met het team, en iets moois neerzetten voor de Bosschenaren.”

Om jongeren toch warm te maken, organiseerden de carnavalsverenigingen de laatste jaren van alles, zegt Voets. Zoals open dagen en speeddates met jongeren, en verenigingen trokken zelfs langs scholen in de stad. “Het hielp allemaal niets”, zegt Voets.

Een beetje dubbel

Toch treuren jongeren op het Koning Willem I College, een ROC net buiten het centrum, wel degelijk om het uitdunnen van de verenigingen. Als de optocht in het geding komt, verdwijnt een belangrijke traditie, zeggen Pedro Frunt (19) en Kjeld Spanjers (19) van de opleidingen ICT en autotechniek.

“Maar zelf ga ik echt niet helpen, dus het voelt een beetje dubbel om teleurgesteld te zijn”, zegt Pedro. Als er op school over carnaval gesproken wordt, gaat het maar over één ding, lacht hij. “Bier zuipen.”

Amira (16), Demi (17) en Naomi (17) van de opleiding tweetalige marketing en communicatie vieren carnaval in de omgeving van Den Bosch. Ze zien de verenigingen als een ver-van-hun-bedshow. De optocht is leuk om te zien, maar zelf poppen en wagens bouwen is een beetje suf, zegt Amira. “Carnaval is gewoon lekker feesten, en dan natuurlijk wel verkleed.”

Een uitzondering is Hedde ff, een vrij nieuwe vereniging uit het nabijgelegen Rosmalen met dertig jongeren tussen de 17 en 25 jaar. Hun geheim? Ze doen eigenlijk alles anders, zegt voorzitter Robbin van Hassel. Zo houdt de vereniging veel feestjes tijdens het festijn. En niet met de onvervalste carnavalskrakers, maar met hardcore muziek via gloednieuwe geluidsinstallaties.

“We zijn begonnen als kleine vriendenclub, maar inmiddels sluiten allerlei andere jongeren aan”, zegt Van Hassel. Vernieuwen is zijn advies aan de traditionele verenigingen die willen overleven.“Ik heb zelf ook geen zin om mee te doen met oude mannen die wat oubollige liedjes op hun trompetten staan te spelen.”

Lees ook:

In carnaval liggen kansen voor een krimpende kerk, vindt hossende priester Rick Blom (38)

Kerk en carnaval horen bij elkaar. Als iemand dat uitdraagt, is dat kapelaan Rick Blom. “Als ik ‘s avonds als laatste blijf, heeft niemand de smoes dat het te laat werd om de ochtend daarna mijn carnavalsmis bij te wonen.”

Prins Carnaval is bijna altijd een man, maar de vrouwen winnen terrein

De burgemeesters in Noord-Brabant en Limburg zijn de komende dagen geen baas in eigen huis. De heerschappij gaat over naar de Prins Carnaval van elke stad of dorp. Bijna altijd een man, maar de vrouwen winnen terrein.