Chinezen zetten zich over hun schaamte heen om op zoek te gaan naar weggegeven dochters

Chinese ouders durven eindelijk te zoeken naar dochters die ze lang geleden weggaven. Het eenkindbeleid is alweer een paar jaar afgeschaft, dus een boete krijgen ze niet meer. Achter de schaamte die overblijft, schuilt de diepe behoefte te weten hoe het met hun kind gaat.
Het pleintje in Shouning waar de Chinese ouders komen zoeken naar hun weggegeven dochters. ©Eefje Rammeloo

 Ye Yunfeng heeft een gezicht vol lachrimpels, zo’n gezicht van iemand die graag kattenkwaad uithaalt en smakelijk kan lachen. Hij is vast een gezellige vader voor zijn zoon en dochter. Het zijn er twee, de derde was een ongelukje. De lachrimpels verdwijnen plots. “Was het een zoon geweest, dan was ik misschien nog wel met hem de bergen ingevlucht.” Het waren de hoogtijdagen van het eenkindbeleid en boer Ye kon niet nog een boete betalen.

Zijn ouders kenden nog wel iemand die de baby kon laten verdwijnen. Het meisje was een paar dagen oud toen haar ouders haar ’s ochtends aan een kreupele man meegaven. “De zon was nog niet op”, weet Ye nog. Toen hij een paar jaar later spijt kreeg, ging hij achter de man aan, maar die bleek al dood. Hij zou er wat voor over hebben om zijn nu 34-jarige dochter te zien. Het mooie is: niemand kan hem meer wat maken, want het eenkindbeleid is geschiedenis.

Een paar honderd ouders brengen hun zaterdagmiddag door op een pleintje in het stadje Shouning. Rusteloos wandelen ze van de ene naar de andere kant van het plein. Misschien dat hun dochter zich nét vandaag ook laat registreren. Op een tafeltje in het halfronde prieeltje liggen steriel verpakte wattenstaafjes en naaldjes. Trefzeker prikken de dames die het tafeltje beheren, in de vingers van de zoekers. Ze druppelen wat bloed op een kaartje dat ze in een bruine envelop aan een formulier nieten. Wie niet kan schrijven, kan het invullen aan hen overlaten.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Er zitten al 14.000 DNA-kaartjes in de bibliotheek die Xun qin bang bang tuan, of: Help For Family Reunion, samenstelt van zoekers en zoekenden. Alles gaat in de computer die kijkt of er een match is. De link tussen moeders en dochters biedt de meeste zekerheid. Hoe meer mensen zich laten registreren, hoe groter de kans dat de stichting families kan herenigen. Het is al zevenhonderd keer gelukt.

Ye Yunfeng en zijn vrouw ©Eefje Rammeloo

De vraag of DNA-gegevens verzamelen nou wel zo veilig is, vindt vrijwilliger Xu Aisha een beetje raar. “Waarom wil je dat weten? De DNA-gegevens worden uitsluitend gebruikt voor het opsporen van familieleden. We zorgen er goed voor en geven de informatie niet aan anderen.”

Voor de dochters is de zoektocht naar hun biologische ouders minder ingewikkeld dan voor hun ouders. De generatie twintigers en dertigers weet hoe ze het internet kan gebruiken, sociale media kan inzetten om het net zo breed mogelijk uit te gooien. De moeilijkheid zit ’m erin dat de ouders zich schamen en niet graag toegeven dat ze ooit een dochter ‘wegdeden’.

‘Schaam je niet!’

Op een podium voor het prieeltje roept een vrijwilligster de mensen bij elkaar. “Niet bang zijn! Schaam je niet!” Om de beurt vertellen de zoekers wie ze kwijt zijn. Een moeder zoekt haar dochter. Als ze het te kwaad krijgt, slaat haar andere dochter een arm om haar heen. “We weten niet waar mijn zusje is...” Een oude man zonder voortanden roept iets dat niemand verstaat. Er wordt gegniffeld om zijn gehannes met de microfoon. Maar hij is niet de enige boer die alleen een lokaal dialect spreekt, en nog nooit te maken had met geluidsinstallaties.

Om de boeren naar het plein te lokken, laten de vrijwilligers rond het lunchuur tientallen warme maaltijden afleveren. Ze delen dampende bakjes rijst met vlees en groenten uit aan zoekende ouders. Veel van hen moesten uren door de groene, met mist behangen bergen van Fujian rijden om in Shouning te komen.

De definitieve afschaffing van het eenkindbeleid heeft iets losgemaakt op het Chinese platteland. Verweerde gezichten onder een pet lachen een gehavend gebit vol bruine plekken bloot. De lach camoufleert het diepe verdriet. Ye Yunfeng was al veel eerder op zoek gegaan naar zijn dochter, maar hij bleef altijd bang dat hij een boete zou krijgen. “We schamen ons zeker”, zegt zijn vrouw haspelend. Ook zij spreekt nauwelijks Mandarijn. Ze legt haar hand op haar hart. “Het deed zoveel pijn.”

30 miljoen minder meisjes

Het eenkindbeleid duurde van 1979 tot drie jaar geleden, en voorkwam door contraceptie, sterilisatie of abortus naar schatting 400 miljoen geboortes. In die periode werden er 30 miljoen minder meisjes geregistreerd dan jongens. Een studie uit 2016 berekende dat 25 miljoen dochters mogelijk niet werden opgegeven bij de burgerlijke stand. Het kind groeide op als buitenstaander. Wie geen identiteitskaart heeft, bestaat niet voor de Chinese wet, en heeft bijvoorbeeld geen recht op onderwijs en gezondheidszorg.

Hoeveel meisjes bij andere ouders opgroeiden, is niet bekend. Het aantal loopt in de miljoenen, dat is zeker. Iedereen kent wel iemand die een kind moest laten verdwijnen, of toeren moest uithalen om het toch in te kunnen schrijven in de burgeradministratie. Een adoptie gaf een meisje nog een redelijke kans.

Een vrouw die naar eigen zeggen gewoon even komt kijken, schiet zo nu en dan vol. “Ik ken de situatie zo goed. In mijn dorp ken ik twee families die hiermee te maken hadden. Ze zeiden dat hun baby’s dood waren. Een vreselijke tijd was dat. Als ik terug ben, vertel ik ze over deze organisatie.” Plotseling laat ze vallen dat ze zelf ook een dochter in het geheim heeft opgevoed. Van schrik slaat ze haar hand voor haar mond en haast zich weg.

Verdriet was er altijd, schaamte ook. Het was heel normaal om een kind ‘niet te willen’. De spijt kwam later, en dan was het vaak te laat. Jongens waren waardevoller dan meisjes in de boerendorpen. Niet alleen in de familiehiërarchie: ze konden ook harder werken op het veld.

Sommigen zijn bang dat hun dochter geen contact durft te zoeken. Op het podium in Shouning verklaren snikkende ouders dat ze niets van hun dochters verwachten. “Mijn gezondheid gaat achteruit”, zegt een vrouw op leeftijd. “Het maakt me niets uit of je getrouwd bent, ik wil gewoon graag weten of je een goed leven hebt.”

Vroeger hadden ze geen geld om de boete voor een extra kind te betalen. Nu de boete niet meer als een zwaard van Damocles boven hun hoofd hangt, beloven ouders hun verloren dochter te helpen als ze het zwaar heeft.

De regionale overheid steunt de organisatie Help For Family Reunion niet, ze gedoogt haar wel. Volgens vrijwilliger Xu Aisha  is de overheid van mening dat de mensen het leed aan zichzelf te danken hebben. “Ze denken: we zeiden toch dat je niet zoveel kinderen moest krijgen. Dit krijg je ervan.” Liefst zou ze zien dat de overheid hen steunt om zo nog meer mensen bij elkaar te brengen.

Geen schuldbekentenis

China is nog aan het herstellen van 35 jaar eenkindbeleid. Meewerken aan gezinshereniging kan lijken op een schuldbekentenis: alsof de overheid verantwoordelijkheid neemt voor de verdwijning van miljoenen meisjes.

De Communistische Partij heeft zich nooit laten kennen als een partij die in het openbaar aan introspectie doet, dus de kans op zo’n steunonderneming door de overheid lijkt niet groot.

Een regenwolk daalt neer op het plein, in de mist zakt de temperatuur opeens een paar graden. Jongens knetteren met rotjes onder de brug over de rivier. Het metalen frame van het podium kletst op de grond. De vrouwen aan het tafeltje tellen 21 nieuwe aanmeldingen. “Helemaal niet slecht.” De boeren gaan terug naar hun dorp. Ze hebben weer niets gevonden.

De identiteit van de anoniem opgevoerde bronnen is bekend bij de hoofdredactie.

Donderdagavond 2 juli om 19 .00 uur in Bureau Buitenland  op NPO Radio 1 meer over adopties in China.

Lees ook: 

Eenkindbeleid is dood, leve de geboortepolitiek

China heeft veel meer kinderen nodig om gewonnen welvaart te behouden