Boris botst met de pers

Voormalig journalist Johnson wil communicatie in eigen hand houden

Ministers die niet meer verschijnen in nieuwsprogramma's, premier Johnson die interviewverzoeken weigert en bepaalde journalisten die niet welkom zijn op persbriefings: de regering Johnson voert een oorlog tegen de vrije pers, vinden critici. Onzin, zeggen hij en zijn team.
Boris Johnson ging in september nog langs bij Andrew Marr van de BBC. Tijdens de laatste verkiezingscampagne weigerde hij het traditionele interview met hem. ©EPA

Dat Boris Johnson een onconventionele premier is, is geen verrassing. Maar Britse journalisten maken zich zorgen over zijn houding ten opzichte van de media: zij vinden dat de premier hen dwarsboomt in hun werk en vooral bezig is met het vermijden van lastige vragen.

De afgelopen maanden kwam de relatie tussen de pers en de premier steeds verder onder druk te staan. Vorige week kwam het tot een uitbarsting, toen alle Britse politiek verslaggevers een persbriefing op Downing Street besloten te boycotten, omdat een aantal journalisten niet naar binnen mocht. De verslaggevers verklaarden zich solidair met elkaar en liepen de ambtswoning uit. Dan maar geen persbriefing. 'In de 22 jaar dat ik politiek verslaggever ben heb ik nog nooit zo'n dag als vandaag meegemaakt', twitterde Paul Waugh van de Huffington Post, die niet naar binnen mocht. Ook Pippa Crerar van de Daily Mirror uitte haar ongenoegen op sociale media: 'Ik voelde me ontzettend ongemakkelijk toen ik links in de kamer moest gaan staan, terwijl de namen van collega's werden voorgelezen die blijkbaar wel acceptabel waren voor de regering. Het is sinister, en droevig.'

Volgens de regering was het allemaal een storm in een glas water: ,,Bij de officiële persmomenten van de woordvoerder van de premier wordt niemand geweigerd'', zei staatssecretaris Chloe Smith. ,,Maar het is gebruikelijk voor een regering om extra specialistische briefings te organiseren zoals deze.''

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

De boycot zorgde voor veel ophef en kritische analyses in de Britse media. Zowel linkse als rechtse publicaties spraken schande van de handelswijze van de regering van Johnson. ,,Het is opvallend dat alle journalisten wegliepen en dat zelfs de tabloids zich uitspreken'', zegt Meera Selva, directeur van de opleiding journalistiek aan de universiteit van Oxford. ,,De media in het Verenigd Koninkrijk zijn normaliter heel verdeeld en vliegen elkaar graag in de haren. Dat ze zich zo verenigen was verrassend.''

De boycot was het laatste incident in een langere lijst botsingen van Johnson met de Britse media. Tijdens zijn verkiezingscampagne werd de linkse tabloid Daily Mirror als enige medium de toegang ontzegd tot de campagnebus van de Conservatieve Partij. Premier Johnson was de enige partijleider die het gebruikelijke grote interview met BBC-journalist Andrew Marr weigerde.

Na de verkiezingswinst kwam het team van Johnson met plannen voor ingrijpende hervormingen van de door belastinggeld gefinancierde BBC. Zo wil Johnson een dikke vinger in de pap houden bij de beslissing wie de nieuwe baas van de BBC moet worden, en wil hij het niet betalen van kijk- en luistergeld aan de publieke omroep niet langer strafbaar stellen. Daarnaast is het voor ministers tegenwoordig verboden om te verschijnen in het roemruchte radioprogramma Today van de BBC, dat normaliter altijd bewindsvoerders in de uitzending heeft. Ook ITV's Good Morning Britain wordt geboycot door de regering.

Sociale media

Dominic Cummings, de topadviseur van Johnson en chef communicatie Lee Cain ontkennen dat er sprake is van een oorlog tegen de media. Zij betogen dat de regering zich moet richten tot het publiek, en niet moet worden gegijzeld door de eisen van traditionele media. Ze willen het publiek meer via sociale media bereiken.

,,Uiteraard zijn er momenteel vragen wie het narratief bepaalt: de politici of de media'', zegt Selva. Maar dat spanningsveld is van alle tijden, betoogt ze. ,,Zittende regeringen proberen steevast invloed uit te oefenen op de beeldvorming: ze hebben altijd favoriete journalisten die ze voorrang geven en ze proberen hun boodschap altijd te framen. Deze regering probeert de beeldvorming te sturen door te zeggen dat ze aan de kant van het volk staan, en dat de traditionele media onderdeel zijn van de elite en aan de andere kant staan.''

Toch voelt dit anders, zeggen journalisten van zowel linkse als rechtse media. 'Ik werkte vier jaar voor de Daily Mail toen Tony Blair regeerde', schrijft Jane Merrick over de situatie toen Labour aan de macht was. ,Zijn regering haatte ons - terecht zou je kunnen zeggen - en toch is ons nooit de toegang ontzegd tot een persbriefing.'

Speech

De Britse journalistiek voelt zich bedreigd en slaat terug, bleek op de historische brexitdag van 31 januari. Normaliter worden grote speeches van de premier door een van de omroepen gefilmd en dan gedeeld met de rest van de media. Johnson besloot anders: hij liet zich filmen door zijn eigen team en verwachtte dat de nieuwszenders de video zouden uitzenden in hun belangrijke nieuwsbulletin van 22.00.

Die vlieger ging niet op. De BBC en ITV waren boos over de poging van de regering om de regie in eigen hand te houden en weigerden mee te werken aan zijn opzet. En dus zonden de belangrijkste omroepen de speech van de premier op deze historische dag niet uit. Johnson doet intussen alsof zijn neus bloedt: toen hij deze week in het Lagerhuis bevraagd werd over de incidenten: ,,Ik ben zelf journalist. Ik houd van de journalistiek.''