Boete voor schommelen? 'Absurd'

Reportage Rechtszaak tegen tieners

Naar de letter van de wet waren drie Bredase tieners in overtreding toen ze om tien over tien 's avonds op de schommel zaten in een speeltuintje. De gemeente besloot te 'handhaven'. Terecht? De discussie loopt hoog op.
Kees Jan van Boxtel in het Bredase speeltuintje waar na 10 uur 's avonds niet meer geschommeld mag worden. ©Marcel van den Bergh

Ze waren lekker aan het 'chillen' in het centrum van Breda, die vrijdagavond 22 juni 2018. De proefwerkweek op het atheneum zat erop, de schoolvakantie was begonnen. Kees Jan, Jop en een vriendin - allen 14 jaar - waren bij de McDonald's langsgeweest en weer op weg naar huis. In een open speeltuintje tussen de appartementengebouwen bleven ze even hangen. Ze zaten een tijdje op een schommel en wilden net weer doorlopen toen een busje stopte met drie buitengewone opsporingsambtenaren (boa's).

'De leider zei: jullie zijn staande gehouden, jullie mogen hier niet zijn', vertelt Kees Jan van Boxel, inmiddels 16, bij het speeltuintje dat wordt omzoomd door een laag betonnen muurtje. Want naast één van de openingen stond (en staat) een waarschuwingsbordje met huisregels, waaronder: 'Deze speeltuin is voor kinderen tot 13 jaar oud' en 'Van 22.00 uur tot 07.00 uur is het verboden in de speeltuin te verblijven'. Het was 10 over 10 's avonds. Strikt genomen hadden de tieners dus beide huisregels overtreden.

Ruim anderhalf jaar later staan twee van de drie kinderen vandaag voor de kantonrechter. De discussie over 'de schommelaffaire' loopt in Breda hoog op. 'Hebben het OM en de rechtbank niets beters te doen?', is een veel gehoorde reactie. Maar er zijn ook bewoners die het opnemen voor de harde aanpak van de handhavers.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Proces-verbaal

De tieners kregen die avond alledrie een proces-verbaal wegens overtreding van artikel 461 van het Wetboek van Strafrecht. Dat is waarschijnlijk het bekendste verbodsartikel uit het wetboek - op talloze plekken in Nederland staan verbodentoegangbordjes om voorbijgangers te waarschuwen dat ze daar niet mogen zijn.

De handhavers noteerden de overtreding in hun zakcomputer. De strafbeschikking zou later worden opgestuurd. 'We hebben dat bord niet eens gezien', zegt Kees Jan. 'Zoals we kwamen aanlopen, zie je alleen de zij- en achterkant. We wisten sowieso niet dat we hier niet mochten zijn. Belachelijk dat je hiervoor een boete krijgt. We zaten gewoon een beetje te chillen en waren niemand tot last.'

De volgende dag belde moeder Marleen met de gemeente. Ze kreeg zelfs de boa aan de lijn die haar zoon op de bon had geslingerd. 'Ik vroeg haar: had u het niet bij een waarschuwing kunnen laten?', vertelt Marleen van Boxel. 'Ze antwoordde: nee, de tijd van waarschuwen is voorbij. Maar mijn zoon kwam verder nooit in dat speeltuintje. Zo'n handhaver mag best wel wat meer relativeringsvermogen hebben.' Een maand later was de boete binnen: 48 euro plus 9 euro administratiekosten.

De ouders gingen 'in verzet' bij het Openbaar Ministerie. Vader Kees: 'Ik vind het echt flauwekul om een bekeuring te krijgen wanneer je om 10 over 10 op een schommel zit. Er staat geen hek om die speeltuin en er staat maar één waarschuwingsbord, dat te hoog hangt en door de kinderen niet is gezien. Geef ze gewoon een waarschuwing. Het was voor die boa's toch ook duidelijk dat het niet om rotzooischoppers of drugsverslaafden ging, maar om gewone scholieren.'

Dagvaarding

Vervolgens bleef het anderhalf jaar stil. 'We dachten dat de zaak geseponeerd was', aldus moeder Marleen. Tot medio december een dagvaarding van het OM op de deurmat plofte: uw kind Kees Jan is gedagvaard om op 13 februari voor de kantonrechter in Breda te verschijnen.

Na een boze brief - 'achttien maanden wachten op een rechtszaak is ook voor schommelende tieners wel erg lang' - erkende het OM dat de redelijke termijn was overschreden. Maar justitie laat het verder aan de rechter om daaraan consequenties te verbinden.

De Bredase advocaat Peter Schouten en twee kantoorgenoten hebben gratis juridische bijstand aangeboden aan de kinderen. 'Uit diverse onderzoeken blijkt dat justitie en rechtspraak vreselijk overbelast zijn, dan vind ik het echt onbegrijpelijk dat zo'n futiele zaak tegen drie schommeltieners niet gewoon geseponeerd wordt', zegt Schouten. Niettemin vindt hij de zaak inhoudelijk ook wel interessant: 'Van elke burger wordt altijd verwacht dat hij of zij de wet kent. Maar kan een kind van 14 weten dat je hier niet mag schommelen?'

REACTIE GEMEENTE

'Het speeltuintje werd door jongeren gebruikt als hangplek. Dat gaf overlast, van rondslingerende troep, hard praten, drugsgebruik, tot kapotte flessen aan toe. Op herhaaldelijk verzoek van de bewoners hebben we eerst de jongeren aangesproken.

'Dat hielp in eerste instantie maar in het voorjaar van 2018 nam de overlast weer toe. Daarop is in het begin van de zomer met extra inzet en zelfs cameratoezicht nog een tijd lang gewaarschuwd, en zijn de verbodsborden geplaatst. Die tijd van waarschuwen is overgegaan in handhaven.'

REACTIE JUSTITIE

'Een boa van de gemeente mag op basis van zijn eigen oordeel een boete opleggen. Als je het daarmee niet eens bent, kun je verzet aantekenen. Wij beoordelen vervolgens alleen of er voldoende bewijs is voor de overtreding. Zo ja, dan wordt het voorgelegd aan de rechter. We gaan nu niet in op de vraag of de boete terecht of passend is, dat zal wel tijdens de zitting gebeuren. Helaas duurt het lang om zaken op zitting te krijgen. Dat heeft de maken met de planning bij zowel het OM als de rechtbank. De lange duur kan wel meewegen bij de op te leggen straf.'