Bernice Notenboom: 'Je wil niet het gekke vegameisje zijn'

Bernice Notenboom (1963) is poolreiziger en klimaatjournalist. Deze week kwam haar nieuwste boek uit: Arctica, mijn biografie van de Noordpool.
Bernice Notenboom. ©Harmen De Jong

Rotterdam
"Het was grappig weer zo verbonden te zijn met Rotterdam vanwege mijn film Sea Blind, over de scheepvaart. Als kind woonde ik in de buurt van Rhoon, in een gezin met vier kinderen. Mijn moeder zat in de verpleging, mijn vader werkte bij Heineken. Als ik als klein meisje in de haven was, vond ik het spannend te zien waar die schepen vandaan kwamen, Monrovia, Va­nuatu. Wat ik me totaal niet realiseerde, was dat het gewoon foute vlaggenstaten zijn. Schepen zijn daar geregistreerd omdat ze er nauwelijks regels handhaven of belasting innen."

Canada
"Een land vol vriendelijke mensen, waar ik twintig jaar geleden ben gaan wonen. Iedereen denkt dat we het Zwitserland zijn van Noord-Amerika, maar ik denk er inmiddels anders over. Het is een land dat qua duurzaamheid alle kansen mist. We denken dat Trudeau zo goed is, maar het is een man die met alle winden meewaait en zich nooit hard maakt voor iets."

"Ik ben helemaal idolaat van de natuur daar, het sneeuw en het ijs, in de winter wordt het vaak min 25 graden. En je bent relatief dicht bij de Noordpool, hoewel we qua breedtegraad in Nederland eigenlijk dichterbij zitten."

Vliegen
"Ik ben bezig met een film over de luchtvaart, Sky Gods, the price of our love of flying. Daarin neem ik ook mijn eigen gedrag onder de loep. Het is supermoeilijk om niet te vliegen, zeker voor mij. Ik kan niet naar Canada als ik niet zou vliegen, maar ik woon de helft van de tijd in ­Nederland. Eenmaal in Europa reis ik alleen nog met de trein of carpool ik."

"Vertaald naar de Noordpool: elk retourtje Amsterdam-New York kost 3 vierkante meter smeltend Noordpoolijs. Per persoon. Anderzijds denk ik niet dat de oplossing ligt bij minder vliegen. Azië gaat nog 50 procent meer vliegen. Het is een illusie te denken dat we dat een halt kunnen toeroepen."

Als ik als klein meisje in de haven was, vond ik het spannend te zien waar die schepen vandaan kwamen

Katowice
"De klimaattop die maandag begint, is in een stad die bijna 100 procent fossiel is, en waar de president al gezegd heeft dat ze daar niks aan gaan veranderen. Mensen die protesteren, worden gearresteerd. Tegelijkertijd kwamen deze week rapporten uit dat de inspanningen moeten worden verdrievoudigd om de opwarming van de aarde onder de 2 graden te houden."

"Ik ben doodsbang voor de ontdooiing van het permafrost. Dan krijgen we verschrikkelijke ­situaties. De methaanhydraten die dan vrij­komen, gaan de opwarming nog meer versnellen. De ijsvrije Noordpool gaan we echt een keer krijgen. Wetenschappers waarschuwen al voor een runaway klimaat; dat je alleen nog achter de feiten aanloopt. Het enige wat dan rest, is CO2 uit de atmosfeer te gaan halen."

Doemdenker
"Op een gegeven moment pinkte ik een traantje weg. Waarom krijgen we het niet voor elkaar als mensheid? Tegelijkertijd willen we alleen positief nieuws hebben, anders kunnen we het niet handelen en slaan we dicht. Maar ik vind het super­slap om te zeggen: als je maar een ledlampje indraait, geen vlees eet en met de trein gaat, hoef je je geen zorgen te maken."

"Er moeten drie dingen gebeuren. We moeten bewust worden, dat is mijn taak. We moeten een alternatief hebben, zodat we morgen kunnen overstappen: maak elektrisch rijden mogelijk of de trein. En drie: je moet je geen eenling voelen. Je wil niet het gekke vegameisje zijn dat geen alcohol drinkt en nooit vliegt."

Pannenkoekenijs
"Haha, ja! Het is het eerste ijs dat vormt. Het ziet er uit als pannenkoeken op het water en is belangrijk voor ijsberen, omdat ze van pannenkoek naar pannenkoek springen. Het ontstaat door zoet water op de zee en is heel mooi."

Ceo's
"Ik heb drie expedities naar Spitsbergen georganiseerd met ceo's. Een met vastgoedmensen, een met grote bedrijven, en een met bankiers, verzekeraars en investeerders. Vooral die laatste was goed, omdat we van tevoren hadden gedrild op het feit dat ze niet van het schip af mochten zonder resultaat. De banken en verzekeraars hebben afspraken gemaakt hoe ze hun investeringen kunnen toetsen op CO2-uitstoot, om uiteindelijk CO2-neutraal te worden."

"Die ­afspraken zijn geadopteerd door De Nederlandsche Bank en zijn ook in het Klimaatakkoord gekomen. Ik kan niet iedereen naar Spitsbergen sturen, dus ik neem mensen mee die ook echt invloed hebben. Ze konden vrij denken, vier ­dagen zonder wifi, secretaresse en telefoon. Als 3 van de 33 het snappen, is het al heel wat."

Je wil niet het gekke vegameisje zijn

Poolvirus
"Het is bijna niet uit te leggen. De Noordpool is natuur op zijn best. Het beweegt, het geeft antwoord, het is iedere keer weer schrikken. Het ijs kraakt, zucht, scheurt. Het Noordpoolijs is extra bijzonder, omdat het bevroren zee-ijs is: tijdelijk en beweeglijk."

"Om daar een weg te vinden van A naar B en er heelhuids vanaf te komen is een bijzondere opgave. In tien jaar heb ik vier expedities gedaan en heb ik het er dramatisch zien veranderen. In 2007 hebben we nog precies op de Noordpool, de 90ste breedtegraad, gekampeerd. Vorig jaar konden we de pool niet eens vinden. We dreven de hele tijd weg."

Arctica
"Een biografie, geen in memoriam. Ik vond het nodig om een biografie te schrijven, omdat er zo veel misconcepties zijn over de Noordpool. Spitsbergen wordt vaak gezien als de Noordpool, maar dat is er nog 1000 kilometer vandaan. De polen zijn de airconditioning van de wereld. Het is een krankzinnige gedachte dat iets wat zo veel invloed heeft op ons klimaat, er straks niet meer is."

-42
"Kou willen we altijd mijden, maar kou kan ook goed zijn. Als het zó koud is, is er geen ruimte voor ziektes. Je lichaam gaat in overlevingsstand. Het heeft ook echte gezondheidsvoor­delen. Als je leest dat binnenkort de helft van de mensheid obees is, denk ik: laat die mensen een Noordpooldieet doen. Als je daar een tijdje zit, merk je gewoon dat je goed bruin vet aanmaakt en dat het verzadigde vet van je lijf afgaat. Je krijgt spieren, je voelt je lekkerder."

"Als ik in Andijk ben, waar ik woon, vind ik het heerlijk om in mijn badjas op de dijk te staan en de oostenwind te voelen. Een groepje vrouwen in de straat duikt elke ochtend het IJsselmeer in. Hardcore zijn ze. Ik ga vaak mee. Vrouwen hebben slechtere doorbloeding, maar dit zijn West-Friezen, die kunnen dat aan."

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Ik vind het slap om te zeggen: als je een ledlamp indraait, geen vlees eet en met de trein gaat, hoef je je geen zorgen te maken

Kinderen
"Geen. Bewust. Nooit willen hebben ook. Het is ook wel makkelijk, want zo hoef ik niet bij te dragen aan de statistiek van de wereldbevolking. We zijn met 7 miljard en gaan naar de 9 miljard. Dat kan onze planeet niet aan. We hebben 2,5 keer India nodig om genoeg bomen te planten om de CO2 tegen te gaan. Er wordt wel geroepen dat kinderen krijgen het meest milieuvervuilende is wat je kunt doen, maar het is afhankelijk van waar een kind wordt geboren hoe groot de carbon footprint is. De voetafdruk van een kind in Afrika is kleiner dan van een kind dat in het Westen wordt geboren."

Skiën
"Het is mijn favoriete sport. Ik woon in Canada in een skigebied, dus ik kan drie uurtjes gaan skiën en dan aan het werk. Het is supergereguleerd en de skigebieden zijn klein. Heel anders dan in Europa, waar het een mega-industrie is."

Klimaatsceptici
"Ze halen altijd enorm naar mij uit als ik in de media ben. Ik vind het een beetje zielig worden, want hun argumenten snijden gewoon geen hout. Dat de mens het klimaat beïnvloedt, ­weten we. Dat er ijstijden zullen zijn ook. Maar het is ook een feit dat we de hoeveelheid CO2-uitstoot kunnen inperken. Ik heb geen energie of tijd om met ze in discussie te gaan."

Avonturier
"Dat ben ik in hart en nieren. Ik ben nieuwsgierig, vind het heerlijk om te reizen. Ik ben op veel plekken geweest waar ik eigenlijk niet meer naar terug kan, omdat ze zo zijn veranderd. Ik was eerst avonturier en ben pas door mijn indrukken van klimaatverandering klimaatjournalist geworden."

"Ik probeer het ene in het andere te verwerken. Dan vraagt iemand: hoe is het om met -50 te plassen? En dan zeg ik dat je dat vooral snel moet doen, maar dat het eigenlijk zelden nog -50 is, omdat de aarde opwarmt."

Skiën (2)
"Van de Noordpool naar Canada in 2014. Ik ben zo blij dat we die tocht hebben gedaan, ook al hebben we moeten evacueren. Het was de er­varing van mijn leven. We hebben alles meegemaakt op die trip. Het was 50 dagen, we zouden 800 kilometer afleggen, maar we moesten 100 kilometer voor de kust kappen, want het ijs was te slecht. Het was prachtig weer, we hadden genoeg proviand, maar we dreven steeds verder weg, we konden er gewoon niet tegenop skiën. Als ijs zo snel smelt, kan niemand je meer redden. We hebben er wel enorm veel media-aandacht voor gekregen en daarmee de boodschap kunnen overbrengen. Ik ben nog steeds de laatste die dit heeft kunnen doen."

Elfstedentocht
"Jammer. Misschien kunnen we die roeien of fietsen. Schaatsen gaat niet meer gebeuren."

Maurice Limmen
"Ik weet niet wie dat is. Van het CNV? Als je je ­inzet voor de vakbond, heb je een enorme drive voor sociale rechtvaardigheid. Dat vind ik mooi."

Arctica, mijn biografie van de Noordpool.
Prometheus, 341 pagina's, €24,99

Cadeautje

Verras je familie of vrienden met hun eigen persoonlijke nieuwssite, gebaseerd op een selectie van hun favoriete onderwerpen. Bekijk hier een voorbeeld van de uitnodiging.