Behalve de 'vrije jongens' lacht bijna niemand meer om lachgas

Deskundigen: Partydrug verslavend en gevaarlijk

Verlammingsverschijnselen tot aan dwarslaesies toe en dodelijke ongevallen in het verkeer. Nee, lachgas is al lang zo onschuldig niet meer. Drie ex-gebruikers vertellen. ,,Mijn advies: Begin er nooit aan!''
Een tank lachgas, een ballon: voor veel jongeren het recept voor een dolle avond. ©Sanne Donders

Udacht bij lachgas nog altijd aan de kleine zilverkleurige capsules uit de slagroomspuit? Dat beeld is achterhaald: lachgas is big business en wordt per gasfles verkocht. Wat ooit een vriendelijke partydrug leek, heeft een ernstige keerzijde: medische problemen en ongevallen. Vooral het toenemende, extreme gebruik onder niet-Westerse jongeren baart deskundigen zorgen.

In deze groep komen in verhouding de meeste uitwassen en zware medische klachten voor zoals blijvende dwarslaesies, zegt drugsonderzoeker Ton Nabben van de Universiteit van Amsterdam.

,,In plaats van kleine slagroompatronen kopen de meeste gebruikers nu grote lachgasflessen uit de professionele handel, vaak via koeriers. Ze kunnen daardoor veel meer en sneller gas gebruiken. Dat heeft de verslaving enorm versneld'', verklaart Nabben de trend.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Landelijk is er een forse toename van (geregistreerde) gezondheidsklachten door gebruik van lachgas. Het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum (NVIC) meldt dat er vorig jaar 128 gevallen waren tegen 54 in 2018. Eerder dit jaar sloeg de Nederlandse Vereniging voor Neurologie alarm. Uit een peiling bleek dat Nederlandse ziekenhuizen de afgelopen twee jaar minstens 64 patiënten behandelden met een (gedeeltelijke) dwarslaesie als gevolg van langdurig en zwaar lachgasgebruik.

Uit onderzoek blijkt volgens Nabben dat in verhouding veel forse gebruikers niet-Westerse jongeren zijn. In opdracht van het ministerie van Volksgezondheid brengt hij samen met het Trimbos Instituut hun 'riskante gebruikscultuur' in beeld voor een voorlichtingscampagne. ,,Er rust een taboe op het bespreken van je klachten en ze gebruiken vaak anoniem, buiten het zicht van professionals. Met welke boodschap moet je hen benaderen om in te grijpen in dit excessieve gedrag?''

Alex van Dongen van verslavingszorgorganisatie Novadic Kentron in Noord-Brabant ziet de problemen toenemen: ,,Deze jongeren zitten in de straatcultuur, zijn vaak slecht geïnformeerd, laagopgeleid, kansarm en hebben een groot wantrouwen jegens de overheid en hulpverleners. We hebben hier gebruikers in de detox gehad met loopproblemen. Ik ken ouders die hun verslaafde zoon uit pure wanhoop naar Marokko hebben gestuurd in de hoop dat hij daar niet aan lachgas kan komen.''

De heersende opvatting dat lachgas niet (lichamelijk) verslavend is, lijkt volgens Nabben en Van Dongen aan herijking toe. Van Dongen: ,,Dat dachten we ooit ook van ghb. Maar dat pakte toch anders uit.''

Ook sporadisch recreatief gebruik van lachgas ('Af en toe een ballonnetje') brengt volgens deskundigen acute risico's met zich mee. Nabben: ,,Het is en blijft een narcosemiddel. Van één teug kun je ineens buiten kennis raken. Ik heb mensen op party's als planken zien omvallen...'' Cijfers over verwondingen bij zulke incidenten zijn niet bekend.

Lachgasgebruik achter het stuur leidt vrijwel wekelijks tot verkeersongevallen met schade, gewonden en soms zelfs doden. Probleem is dat de politie het gas niet in het bloed kan aantonen. In auto's treft ze echter steeds vaker gaspatronen en -cilinders aan: in 2018 ruim vierhonderd keer, in de eerste zeven maanden van 2019 al duizend keer.

Verkoop en bezit van lachgas zijn legaal maar in de handel steekt de criminaliteit de kop op, constateren onderzoekers. De Belgische politie nam vorig jaar een megapartij van 50.000 kilo lachgas in beslag bij Kees F., een drugscrimineel uit Tilburg die onlangs is veroordeeld voor onder meer betrokkenheid bij een crystalmethlab in Wuustwezel. Ook ontdekt de politie met regelmaat voorraden van (illegale) thuisverkopers en worden lachgaskoeriers overvallen.