Autoluwe binnenstad: durf eerste stap te zetten

Moeten we altijd en overal met de auto kunnen komen? Tilburg worstelt, net als andere Brabantse steden, met de bereikbaarheid voor het autoverkeer.
De Nieuwlandstraat in Tilburg in het begin van de vorige eeuw. ©bd

De actuele discussie over de Nieuwlandstraat, in het centrum van Tilburg, is illustratief voor de discussie zoals die in veel steden wordt gevoerd. Het voorstel van het stadsbestuur om een klein gebied midden in de stad autoluw te maken, lijkt op weerstand te botsen. Althans in de lokale politiek. En dat terwijl het om een buitengewoon voorzichtig voorstel gaat: de straat blijft gewoon open en bereikbaar voor omwonenden, en voor de winkels is er een ruime regeling voor bevoorrading, vergelijkbaar met winkelstraten. Die weerstand lijkt zich te vertalen in een politieke impasse: noodzakelijke besluiten gaan terug in discussie of zelfs op de lange baan. De breed gevoelde urgentie van een autoluwere en daarmee veel leefbaardere binnenstad komt niet van de grond. En dat terwijl er breed draagvlak is voor autoluw.

De ontwikkelingen in Tilburg zijn zoals gezegd allesbehalve uniek. Dat heeft ook te maken met ontwikkelingen die veel binnensteden doormaken. Binnensteden zijn nog steeds het kloppend hart van de stad. De binnenstad is ook nog steeds de banenmotor van die stad. In Tilburg is de binnenstad goed voor 14.000 banen. Echter, anders dan tien jaar geleden, zijn die banen steeds meer verbonden aan de steeds fraaiere terrassen, aan mooie gebouwen, aan levendige stadsparken, aan groen en water - ook steeds relevanter om de toenemende hitte in steden te bestrijden - en aan aanzienlijk minder vieze lucht. Over schone lucht hebben niet voor niets deze week tientallen Nederlandse gemeenten, provincies en het Rijk het Schone Lucht Akkoord ondertekend. De luchtkwaliteit in Nederland is nog steeds allesbehalve voldoende om te kunnen spreken van gezonde stadslucht. Brabantse steden scoren daarbij helaas nog steeds minder goed dan gemiddeld. Tijd om daar wat aan te veranderen.

'The place to be'

Bij de binnenstad gaat het dus steeds meer om een aantrekkelijk leef- en verblijfsklimaat, om de beleving van die binnenstad en minder dan voorheen om alleen de winkels. Oftewel de ontwikkeling van een place to buy naar een place to be.

Psst, vind je dit interessant?

Ontdek Topics nu 1 maand gratis en stel je eigen nieuwsoverzicht samen.

Lees 1 maand gratis

Al abonnee?

Log in en lees altijd gratis Topics.

Tilburg is goed op weg om zo'n place to be te worden. De stad heeft de afgelopen jaren enorme stappen gezet en stevig geïnvesteerd in de binnenstad van de 21ste eeuw. Door de LocHal, het Spoorpark, het kernwinkelgebied, de Piushaven en eigenlijk de hele Spoorzone hoort de binnenstad nu bij de top van de sterke, vitale en toekomstbestendige binnensteden. De binnenstad van Tilburg is dan ook niet voor niets genomineerd als beste binnenstad van Nederland.

Dat brengt ons terug bij de autoluwe binnenstad. Een stad die de beste binnenstad van Nederland wil worden en blijven, maakt meer kans als er ook stappen worden gezet om die binnenstad autoluwer te maken. En als er meer ruimte wordt gegeven aan het toenemend aantal fietsers en voetgangers. Autoluw schept ook ruimte voor vergroening en een kwalitatief hoogwaardige en royale openbare ruimte. Iets waar de middenstand blij mee is.

De mythe van de winkelstand die instort door slechte autobereikbaarheid is al lang achterhaald. Fietsers en voetgangers en busreizigers winkelen immers ook. Flink zelfs. Als fietsers besteden we ons uitgespaarde parkeergeld graag aan een duur kopje koffie op een van de vele plezierige terrassen. Maar dan wel graag zonder voorbijrazende auto's.

Hoogwaardig groen

Tal van steden hebben de keuze voor minder ruimte voor de auto die er niet thuishoort al gemaakt. Niet toevalligerwijze steden die erg in trek zijn zoals Utrecht, Haarlem en Rotterdam. Daar zijn parkeerplaatsen ingeruild voor meer en hoogwaardig groen. Daar is zwart asfalt vervangen door rood asfalt van fietspaden. In Amersfoort besloot eind vorig jaar de gemeenteraad om de binnenstad autoluw te maken. In Brabant boekt vooral Den Bosch met zijn transferium en pendelbus resultaat in het terugdringen van de auto uit de binnenstad. Ook in andere landen waar mensen veel afhankelijker zijn van de auto zie je dat de auto in de stad op zijn retour is. Het Belgische Gent heeft het doorkruisen van de stad zo goed als onmogelijk gemaakt - zonder dat dit ten koste ging van de bereikbaarheid. Een mooi voorbeeld voor Tilburg.

Het autoluw maken van een klein gebied in Tilburg past dus in die trend om minder ruimte te geven aan de auto. Dat beperkt de vaak onnodige doorkruisbaarheid van de binnenstad. Een goede en logische eerste stap die uitgebouwd zou moeten worden tot een binnenstad die in zijn geheel autoluw is. Minder parkeerplaatsen in de openbare ruimte horen daar ook bij. Een aantrekkelijk leef- en verblijfsklimaat en tegelijk de meeste vierkante meters van je binnenstad weggeven aan parkeerplaatsen gaat niet samen. Gelukkig wordt ook dat de trend. Steeds meer steden verlagen hun parkeernormen. Dat is dus iets anders dan slecht bereikbaar. En het heeft ook niets te maken met automobilisten pesten, zoals vaak wordt gezegd. Daarbij snappen wij dat autoluwer maken niet voor iedereen altijd even leuk is, en dat het soms ook pijn doet. Individuele ondernemers en bewoners kunnen het gevoelsmatig lastiger krijgen. En die zorg moet uiteraard heel serieus genomen worden.

Je moet echter ergens beginnen, een eerste stap durven zetten en daarnaast doorgaan met plannen en visies. Wie niet kiest en lef toont, wordt niet gekozen. Dat geldt ook voor Tilburg als het de autoluwe binnenstad op de lange baan schuift. Tilburg weet wat het moet doen als het gekozen wil worden tot beste binnenstad van Nederland.

Cees Jan Pen is sociaalgeograaf en sinds mei 2016 onafhankelijk lid van de SER Noord-Brabant. Momenteel is hij lector De Ondernemende Regio, verbonden aan de Fontys Hogescholen in Eindhoven. Michel Jehae is communicatieadviseur, milieujournalist, presentator en programmamaker uit Tilburg.